<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3.dtd">
<article article-type="other" dtd-version="1.3" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xml:lang="ru"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">problendo</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="ru">Проблемы Эндокринологии</journal-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Problems of Endocrinology</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn pub-type="ppub">0375-9660</issn><issn pub-type="epub">2308-1430</issn><publisher><publisher-name>Endocrinology Research Centre</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id pub-id-type="doi">10.14341/probl13694</article-id><article-id custom-type="elpub" pub-id-type="custom">problendo-13694</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="heading"><subject>Research Article</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="ru"><subject>Репродуктивная эндокринология</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="en"><subject>Reproductive Endocrinology</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title>Российские критерии приемлемости назначения менопаузальной гормональной терапии пациенткам с сердечно-сосудистыми и метаболическими заболеваниями. Согласительный документ РКО, РОАГ, РАЭ, ЕАТ, АФР, РНМОТ, РАГГ</article-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Russian eligibility criteria for prescription of menopausal hormone therapy to patients with cardiovascular and metabolic diseases. Agreement document of RKO, ROAG, RAE, EAT, AFR, RNMOT, RAGG</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0003-2929-0980</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Шляхто</surname><given-names>Е. В.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Shlyakhto</surname><given-names>E. V.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Шляхто Евгений Владимирович, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Evgeny V. Shlyakhto, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">info@scardio.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-8175-7886</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Дедов</surname><given-names>И. И.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Dedov</surname><given-names>I. I.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Дедов Иван Иванович, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Ivan I. Dedov, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">info@rae-org.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0003-2976-7128</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Серов</surname><given-names>В. Н.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Serov</surname><given-names>V. N.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Серов Владимир Николаевич, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Vladimir N. Serov, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">v_serov@oparina4.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-7712-1260</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Сухих</surname><given-names>Г. Т.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Sukhikh</surname><given-names>G. T.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Сухих Геннадий Тихонович, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Gennady T. Sukhikh, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">secretariat@oparina4.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-6645-2515</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Арутюнов</surname><given-names>Г. П.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Arutyunov</surname><given-names>G. P.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Арутюнов Григорий Павлович, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Grigory P. Arutyunov, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">arut@ossn.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Сучков</surname><given-names>И. А.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Suchkov</surname><given-names>I. A.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Сучков Игорь Александрович, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Igor A. Suchkov, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">suchkov_med@mail.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-4453-8430</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Драпкина</surname><given-names>О. М.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Drapkina</surname><given-names>O. M.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Драпкина Оксана Михайловна, член-корреспондент РАН, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Oksana M. Drapkina, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">drapkina@bk.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-4193-688X</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Ткачева</surname><given-names>О. Н.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Tkacheva</surname><given-names>O. N.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Ткачева Ольга Николаевна, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Olga N. Tkacheva, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">tkacheva@rgnkc.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-8160-5612</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Орлова</surname><given-names>Я. А.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Orlova</surname><given-names>Ya. A.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Орлова Яна Артуровна, д.м.н. </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Yana A. Orlova, MD, PhD</p></bio><email xlink:type="simple">5163002@bk.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-9813-2823</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Баранов</surname><given-names>И. И.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Baranov</surname><given-names>I. I.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Баранов Игорь Иванович, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Igor I. Baranov, MD, Dr. Sc. (Med.)</p></bio><email xlink:type="simple">I_baranov@oparina4.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0001-8425-0020</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Андреева</surname><given-names>Е. Н.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Andreeva</surname><given-names>E. N.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Андреева Елена Николаевна, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Elena N. Andreeva, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">endogin@mail.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0003-2864-066X</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Юренева</surname><given-names>С. В.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Yureneva</surname><given-names>S. V.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Юренева Светлана Владимировна, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Svetlana V. Yureneva, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">syureneva@gmail.com</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-6551-4147</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Ярмолинская</surname><given-names>М. И.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Yarmolinskaya</surname><given-names>M. I.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Ярмолинская Мария Игоревна, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Maria I. Yarmolinskaya, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">m.yarmolinskaya@gmail.com</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-0627-3902</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Сметник</surname><given-names>А. А.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Smetnik</surname><given-names>A. A.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Сметник Антонина Александровна, к.м.н. </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Antonina A. Smetnik, MD, PhD</p></bio><email xlink:type="simple">asmetnik@gmail.com</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0001-7652-2962</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Виллевальде</surname><given-names>С. В.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Villevalde</surname><given-names>S. V.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Виллевалде Светлана Вадимовна, д.м.н. </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Svetlana V. Villevalde, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">villevaldes@mail.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0001-7003-5186</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Козиолова</surname><given-names>Н. А.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Koziolova</surname><given-names>N. A.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Козиолова Наталья Андреевна, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Natalya A. Koziolova, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">nakoziolova@mail.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0003-1534-3965</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Сергиенко</surname><given-names>И. В.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Sergienko</surname><given-names>I. V.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Сергиенко Игорь Владимирович, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Igor V. Sergienko, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">igorcardio@mail.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0003-2816-1183</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Явелов</surname><given-names>И. С.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Yavelov</surname><given-names>I. S.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Явелов Игорь Семенович, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Igor S. Yavelov, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">yavelov@yahoo.com</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-8656-3191</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Иртюга</surname><given-names>О. Б.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Irtyuga</surname><given-names>O. B.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Иртюга Ольга Борисовна, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Olga B. Irtyuga</p></bio><email xlink:type="simple">olgir@yandex.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0003-4979-7420</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Григорян</surname><given-names>О. П.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Grigoryan</surname><given-names>O. R.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Григорян Ольга Рафаэльевна, д.м.н., профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Оlga R. Grigoryan, MD, PhD, Professor</p></bio><email xlink:type="simple">iceberg1995@mail.ru</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0001-7891-6850</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Дудинская</surname><given-names>Е. Н.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Dudinskaya</surname><given-names>E. N.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Дудинская Екатерина Наильевна, д.м.н. </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Ekaterina N. Dudinskaya, MD, PhD</p></bio><email xlink:type="simple">katharina.gin@gmail.com</email></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0002-6563-0471</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Золотухин</surname><given-names>И. А.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Zolotukhin</surname><given-names>I. A.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Золотухин Игорь Анатольевич, д.м.н, профессор </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Igor A.Zolotukhin, MD, PhD, Professor</p></bio></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Илюхин</surname><given-names>Е. А.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Ilyukhin</surname><given-names>Е. А.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Илюхин Евгений Аркадьевич, к.м.н. </p></bio><bio xml:lang="en"><p>Evgeniy A. Ilyukhin, MD, PhD</p></bio><email xlink:type="simple">iluhin-e@yandex.ru</email></contrib></contrib-group><pub-date pub-type="collection"><year>2025</year></pub-date><pub-date pub-type="epub"><day>18</day><month>01</month><year>2026</year></pub-date><volume>71</volume><issue>6</issue><fpage>108</fpage><lpage>137</lpage><permissions><copyright-statement>Copyright &amp;#x00A9; Шляхто Е.В., Дедов И.И., Серов В.Н., Сухих Г.Т., Арутюнов Г.П., Сучков И.А., Драпкина О.М., Ткачева О.Н., Орлова Я.А., Баранов И.И., Андреева Е.Н., Юренева С.В., Ярмолинская М.И., Сметник А.А., Виллевальде С.В., Козиолова Н.А., Сергиенко И.В., Явелов И.С., Иртюга О.Б., Григорян О.П., Дудинская Е.Н., Золотухин И.А., Илюхин Е.А., 2026</copyright-statement><copyright-year>2026</copyright-year><copyright-holder xml:lang="ru">Шляхто Е.В., Дедов И.И., Серов В.Н., Сухих Г.Т., Арутюнов Г.П., Сучков И.А., Драпкина О.М., Ткачева О.Н., Орлова Я.А., Баранов И.И., Андреева Е.Н., Юренева С.В., Ярмолинская М.И., Сметник А.А., Виллевальде С.В., Козиолова Н.А., Сергиенко И.В., Явелов И.С., Иртюга О.Б., Григорян О.П., Дудинская Е.Н., Золотухин И.А., Илюхин Е.А.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="en">Shlyakhto E.V., Dedov I.I., Serov V.N., Sukhikh G.T., Arutyunov G.P., Suchkov I.A., Drapkina O.M., Tkacheva O.N., Orlova Y.A., Baranov I.I., Andreeva E.N., Yureneva S.V., Yarmolinskaya M.I., Smetnik A.A., Villevalde S.V., Koziolova N.A., Sergienko I.V., Yavelov I.S., Irtyuga O.B., Grigoryan O.R., Dudinskaya E.N., Zolotukhin I.A., Ilyukhin Е.А.</copyright-holder><license license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.</license-p></license></permissions><self-uri xlink:href="https://www.probl-endojournals.ru/jour/article/view/13694">https://www.probl-endojournals.ru/jour/article/view/13694</self-uri><abstract><p>Климактерические симптомы могут нарушать ход жизни женщин на пике карьеры и семейной жизни. В настоящее время самым эффективным методом лечения этих проявлений является менопаузальная гормональная терапия (МГТ). Наличие сердечно-сосудистых и метаболических заболеваний не исключает возможность назначения МГТ с целью купирования климактерических симптомов и улучшения качества жизни. Однако нередко препятствием для использования этого вида гормональной терапии являются опасения врачей, которые боятся принести пациенткам больше вреда, чем пользы. Осторожность особенно важна, когда речь идет о женщинах, страдающих сопутствующими заболеваниями. Более того, следует признать, что качественных исследований относительно безопасности МГТ при основных хронических неинфекционных заболеваниях и часто встречаемых коморбидных состояниях недостаточно. В представленном согласительном документе проведен анализ всех доступных в настоящее время данных, полученных в ходе клинических исследований различного дизайна, и создан свод критериев приемлемости назначения МГТ женщинам с сопутствующими сердечно-сосудистыми и метаболическими заболеваниями. Опираясь на представленный документ, врачи различных специальностей, консультирующие женщин в климактерии, получат доступный алгоритм, позволяющий избегать потенциально опасных ситуаций и обоснованно назначать МГТ в клинической практике.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="en"><p>Menopausal symptoms can disrupt the lives of women at the peak of their careers and family life. Currently, the most effective treatment for these symptoms is menopausal hormone therapy (MHT). The presence of cardiovascular and metabolic diseases does not preclude the use of MHT to relieve menopausal symptoms and improve quality of life. However, physicians’ concerns about causing more harm than good often hinder the use of this type of hormone therapy. Caution is especially important when it comes to women with comorbidities. Moreover, it should be acknowledged that high-quality studies on the safety of MHT for major chronic noncommunicable diseases and common comorbid conditions are insufficient. This consensus document analyzes all currently available data from clinical trials of various designs and develops a set of eligibility criteria for prescribing MHT to women with comorbid cardiovascular and metabolic diseases. Based on this document, physicians of various specialties who consult with women in menopause will receive an accessible algorithm that will allow them to avoid potentially dangerous situations and appropriately prescribe HRT in clinical practice.</p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>менопаузальная гормональная терапия</kwd><kwd>сердечно-сосудистые заболевания</kwd><kwd>метаболические заболевания</kwd><kwd>сахарный диабет</kwd><kwd>венозные тромбоэмболические осложнения</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="en"><kwd>menopausal hormone therapy</kwd><kwd>cardiovascular diseases</kwd><kwd>metabolic diseases</kwd><kwd>diabetes</kwd><kwd>venous thromboembolic complications</kwd></kwd-group></article-meta></front><body><sec><title>СОГЛАСИТЕЛЬНЫЙ ДОКУМЕНТ</title><p>Со-председатели:Шляхто Е.В., Дедов И.И., Серов В.Н., Сухих Г.Т., Арутюнов Г.П., Сучков И.А., Драпкина О.М., Ткачева О.Н.</p><p>Ответственный секретарь рабочей группы: Орлова Я.А.</p><p>Рабочая группа:Баранов И.И., Андреева Е.Н., Юренева С.В., Ярмолинская М.И., Сметник А.А., Виллевальде С.В., Козиолова Н.А., Сергиенко И.В., Явелов И.С., Игрюга О.Б., Григорян О.Р., Дудинская Е.Н., Золотухин И.А., Илюхин Е.А.</p><p>Эксперты:Абашова Е.И., Аганезова Н.В., Алиева А.С., Артымук Н.В., Арутюнов А.Г., Бабенко А.Ю., Балан В.Е., Баранова Е.И., Беженарь В.Ф., Бобров С.А., Васюкова О.В., Габидуллина Р.И., Глезер М.Г., Григорьева Н.Ю., Губарева И. В., Густоварова Т.А., Дженина О.В., Доброхотова Ю.Э., Дубровина С.О., Енькова Е.В., Ермакова Е.И., Зырянов С.К., Иловайская И.А., Карахалис Л.Ю., Карева Е.Н., Каткова Н.Ю., Кирсанова Т.В., Коренная В.В., Кузнецова Т.Ю., Кулешов В.М., Макаренко Т.А., Мальцева Л.И., Мальчикова С.В., Мельниченко Г.А., Мингалева Н.В., Недогода С.В., Никулина С.Ю., Обоскалова Т.А., Петрова М.М., Плисюк А.Г., Подзолков В.И., Подзолкова Н.М., Протасова А.Э., Савельева И.В., Сандакова Е.А., Сахаутдинова И.В., Селихова М.С., Соколова Т.М., Сотникова Л.С., Спиридонова Н.В., Табеева Г.И., Тапильская Н.И., Тарловская Е.И., Фомин И.В., Хамошина М.Б., Чесникова А.И., Чумакова Г.А., Шапошник И.И., Шестакова Е.А., Шестакова М.В., Шереметьева Е.В., Ших Е.В.</p></sec><sec><title>ВВЕДЕНИЕ</title><p>Распоряжением Правительства РФ от 29.12. 2022 г. № 4356-р утверждена Национальная стратегия действий в интересах женщин на 2023–2030 гг. Одной из важных задач государственной политики становится сохранение здоровья женщин всех возрастов, улучшение качества жизни и увеличение периода активного долголетия [<xref ref-type="bibr" rid="cit1">1</xref>]. Для реализации этой стратегии в здравоохранении крайне важен междисциплинарный подход. Терапевтам совместно с акушерами-гинекологами необходимо выявлять женщин, вступивших в период менопаузального перехода, для своевременного оказания им необходимой помощи.</p><p>Климактерические симптомы могут нарушать ход жизни женщин на пике карьеры и семейной жизни: 75% женщин в возрасте 45–55 лет предъявляют жалобы на приливы; в 28,5% случаев это приливы средней или тяжелой степени выраженности; продолжительность симптомов может составлять 3–15 лет [<xref ref-type="bibr" rid="cit2">2</xref>].</p><p>В настоящее время самым эффективным методом лечения этих проявлений служит менопаузальная гормональная терапия (МГТ). Клинические рекомендации, обновленные РОАГ в 2025 г. «Менопауза и климактерическое состояние у женщины» служат основополагающим документом для врачей всех специальностей, определяющим стратегию ведения пациенток [<xref ref-type="bibr" rid="cit3">3</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit4">4</xref>].</p><p>Наличие сердечно-сосудистых (ССЗ) и метаболических заболеваний не исключает возможность назначения МГТ с целью купирования климактерических симптомов и улучшения качества жизни. Однако нередко препятствием для использования этого вида гормональной терапии являются опасения врачей, боящихся принести пациенткам больше вреда, чем пользы.</p><p>Осторожность особенно важна, когда речь идет о женщинах, страдающих сопутствующими заболеваниями. Более того, следует признать, что качественных исследований по оценке безопасности МГТ при основных хронических неинфекционных заболеваниях и часто встречаемых коморбидных состояниях недостаточно.</p><p>Таким образом, цель согласительного документа: анализ всех доступных в настоящее время данных, полученных в ходе клинических исследований различного дизайна, и создание свода критериев приемлемости назначения МГТ женщинам с сопутствующими ССЗ и метаболическими заболеваниями.</p><p>Опираясь на представленный документ, врачи различных специальностей, консультирующие женщин в климактерии, получат доступный алгоритм, позволяющий избегать потенциально опасных ситуаций и обоснованно назначать МГТ в клинической практике.</p></sec><sec><title>РАЗДЕЛ 1. ОСНОВНЫЕ ОПРЕДЕЛЕНИЯ, СИМПТОМЫ И КЛАССИФИКАЦИЯ МЕНОПАУЗЫ</title><p>Менструальный цикл — один из важнейших показателей здоровья женщины, и его регулярность может меняться в зависимости от стадии репродуктивного старения.</p><p>Рабочая группа по изучению стадий старения репродуктивной системы женщин (Stages of Reproductive Aging Workshop — STRAW) [<xref ref-type="bibr" rid="cit5">5</xref>] выделяет три стадии репродуктивного старения: репродуктивная стадия, менопаузальный переход и постменопауза. Классификация этапов старения репродуктивной системы женщин STRAW+10 представлена на рис. 1.</p><fig id="fig-1"><caption><p>Рисунок 1. Классификация этапов старения репродуктивной системы женщин (STRAW+10).</p><p>ФСГ — фолликулостимулирующий гормон; АМГ — антимюллеров гормон.</p></caption><graphic xlink:href="problendo-71-6-g001.jpeg"><uri content-type="original_file">https://cdn.elpub.ru/assets/journals/problendo/2025/6/B7LjTBg8P9IebJtBk1ZHEKPAfH2FV27TKDa0EQgj.jpeg</uri></graphic></fig><p>Менопаузальный переход характеризуется нарушением регулярности менструальных циклов, которые служат отражением вариабельности гормональной секреции и овуляторной функции.</p><p>Менопауза — стойкое прекращение менструаций, это последняя самостоятельная менструация, обусловленная возрастным снижением гормональной активности и «выключением» репродуктивной функции яичников. Дата наступления менопаузы оценивается ретроспективно: спустя 12 мес отсутствия менструации [<xref ref-type="bibr" rid="cit6">6</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit7">7</xref>].</p><p>Перименопауза включает период менопаузального перехода + 1 год после последней менструации.</p><p>Перименопауза начинается с нарушения регулярности менструального цикла («фаза менопаузального перехода») и длится до 1 года после полного прекращения менструаций. Эта фаза репродуктивного старения может наступать в широком возрастном диапазоне (от 42 до 58 лет) и длиться 4–8 лет [<xref ref-type="bibr" rid="cit8">8</xref>].</p><p>Постменопауза — период жизни после последней менструации.</p><p>Климактерический синдром — комплекс вегетативно-сосудистых, психических и обменно-эндокринных нарушений, возникающих у женщин на фоне угасания (или резкой потери) гормональной функции яичников и общего старения организма [<xref ref-type="bibr" rid="cit9">9</xref>].</p><p>Средний возраст наступления менопаузы во всем мире составляет 48,8 года (95% доверительный интервал — ДИ 48,3–49,2 года) со значительными колебаниями этого показателя в зависимости от географического региона проживания женщин [<xref ref-type="bibr" rid="cit10">10</xref>], в Российской Федерации он находится в диапазоне от 49 до 51 года [<xref ref-type="bibr" rid="cit9">9</xref>]. Распространенность климактерических симптомов вариативна и зависит от ряда обстоятельств.</p><p>Вазомоторные симптомы чаще возникают в позднем периоде менопаузального перехода и особенно выражены в перименопаузе и первые годы постменопаузы [<xref ref-type="bibr" rid="cit11">11</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit12">12</xref>]. Вазомоторными симптомами страдают почти 80% женщин в перименопаузе [<xref ref-type="bibr" rid="cit13">13</xref>]. Нарушения сна встречаются у 39—47% женщин в перименопаузе и у 35—60% женщин в постменопаузе [<xref ref-type="bibr" rid="cit14">14</xref>]. Приливы умеренной или тяжелой степени являются дополнительным, специфическим для лиц женского пола, маркером риска развития метаболических и ССЗ. Наиболее типичная жалоба пациенток с нарушениями сна — частые пробуждения (фрагментация сна). Другими проявлениями служат бессонница, трудности засыпания и ранние пробуждения. Нередко нарушения сна сочетаются с вазомоторными симптомами, а также с повышенной тревожностью, лабильностью настроения.</p><p>Среди лиц в возрасте 50 лет и старше в Российской Федерации остеопороз выявляется у 34% женщин, а частота развития остеопении составляет 43% [<xref ref-type="bibr" rid="cit15">15</xref>].</p><p>Вазомоторные симптомы и другие проявления климактерического синдрома не только ухудшают качество жизни женщин и ограничивают их функциональные возможности, но и ассоциированы с повышением риска развития ишемической болезни сердца (ИБС) в 1,34 раза, риска любых ССЗ — в 1,48 раза [<xref ref-type="bibr" rid="cit16">16</xref>].</p><p>У 15% женщин в перименопаузе и почти 80% женщин в постменопаузе отмечаются симптомы генитоуринарного менопаузального синдрома (ГУМС) или вульвовагинальной атрофии (ВВА) [<xref ref-type="bibr" rid="cit17">17</xref>]. Сухость влагалища, зуд и диспареуния (болезненность при половом акте) являются симптомами, связанными с ВВА.У 41% женщин в возрасте 50–79 лет есть хотя бы один из симптомов ВВА. Распространенность нарушений мочеиспускания (внезапное и непреодолимое желание помочиться, которое невозможно отсрочить, недержание мочи) у женщин зависит от длительности постменопаузы и увеличивается с 15,5% при постменопаузе до 5 лет и до 41,4% при длительности постменопаузы более 20 лет [<xref ref-type="bibr" rid="cit17">17</xref>].</p></sec><sec><title>Классификация менопаузы</title><p>По времени наступления выделяют:</p><p>– преждевременную менопаузу или преждевременную недостаточность яичников (до 40 лет);</p><p>– раннюю (40–44 лет);</p><p>– своевременную (45–55 лет) и</p><p>– позднюю (старше 55 лет).</p><p>По причине наступления выделяют естественную и ятрогенную (в том числе хирургическую менопаузу).</p><p>При преждевременной недостаточности яичников (ПНЯ) после гистерэктомии, на фоне приема комбинированных пероральных контрацептивов, внутриматочной системы, содержащей 52 мг левоноргестрела микронизированного (ЛНГ-ВМС) критерии STRAW+10 неприменимы.</p></sec><sec><title>РАЗДЕЛ 2. ПОКАЗАНИЯ И ПРОТИВОПОКАЗАНИЯ К МГТ</title><p>Показания и противопоказания к назначению МГТ определяются актуальными клиническими рекомендациями и инструкциями к конкретным препаратам.</p></sec><sec><title>Показания к назначению МГТ [4]:</title><p>– лечение вазомоторных симптомов умеренной и тяжелой степени, существенно снижающих качество жизни;</p><p>– лечение симптомов ГУМС, нарушение половой функции;</p><p>– профилактика постменопаузального остеопороза;</p><p>– восполнение дефицита эстрогенов при ПНЯ и ранней менопаузе, при двусторонней овариэктомии.</p></sec><sec><title>Противопоказания к назначению МГТ [4]:</title><p>– кровотечение из половых путей неясного генеза;</p><p>– рак молочной железы — РМЖ (диагностированный, подозреваемый или в анамнезе);</p><p>– диагностированные или подозреваемые эстрогензависимые злокачественные новообразования (эндометрия, яичников, матки);</p><p>– острые и хронические заболевания печени в настоящее время или в анамнезе (до нормализации функциональных проб печени), в том числе злокачественные опухоли печени;</p><p>– тромбозы (артериальные и венозные) и эмболии в настоящее время.</p><p>– инфаркт миокарда (ИМ);</p><p>– ишемические или геморрагические цереброваскулярные нарушения.</p><p>– миома матки с субмукозным расположением узла;</p><p>– полип эндометрия;</p><p>– аллергия к компонентам МГТ;</p><p>– кожная порфирия (для эстрогенного компонента);</p><p>– прогестагензависимые новообразования (например, менингиома — для гестагенов).</p></sec><sec><title>РАЗДЕЛ 3. ВИДЫ МГТ И ОСНОВНЫЕ ПРИНЦИПЫ ЕЕ НАЗНАЧЕНИЯ</title></sec><sec><title>Монотерапия гестагенами</title><p>Женщинам в периоде менопаузального перехода с целью профилактики гиперпластических процессов в эндометрии и регуляции менструального цикла показано применение гестагенов в циклическом режиме на срок не менее 10–14 дней.</p><p>В табл. 1 представлены зарегистрированные на территории Российской Федерации препараты для монотерапии гестагенами c целью регуляции менструального цикла и профилактики гиперпластических процессов в эндометрии.</p><table-wrap id="table-1"><caption><p>Таблица 1. Зарегистрированные в Российской Федерации лекарственные препараты для монотерапии гестагенами</p></caption><table><tbody><tr><td>Монотерапия гестагенами</td></tr><tr><td>Микронизированный прогестерон 200—300 мгДидрогестерон 10—20 мгПрогестерон и его производные назначаются на срок от 12 до 14 дней</td></tr></tbody></table></table-wrap><p>Системная МГТ</p><p>Системная МГТ — наиболее эффективный метод лечения вазомоторных симптомов и других климактерических проявлений. Большинство лекарственных препаратов МГТ одобрены для профилактики постменопаузального остеопороза, за исключением ультранизкодозированных форм.</p><p>В табл. 2 представлены зарегистрированные на территории Российской Федерации препараты для системной МГТ.</p><table-wrap id="table-2"><caption><p>Таблица 2. Зарегистрированные в Российской Федерации лекарственные препараты и их комбинации для системной МГТ</p><p>МГТ — менопаузальная гормональная терапия.</p></caption><table><tbody><tr><td>Комбинированная терапия эстроген/гестаген в циклическом режиме (в перименопаузе)</td></tr><tr><td>Фиксированные комбинации (эстроген/гестаген)</td></tr><tr><td>Эстрадиол/дидрогестерон (1 мг/10 мг; 2 мг/10 мг)</td></tr><tr><td>Эстрадиола валерат (2 мг)/левоноргестрел (150 мкг)</td></tr><tr><td>Эстрадиола валерат (2 мг)/норгестрел (500 мкг)</td></tr><tr><td>Эстрадиола валерат (2 мг)/ципротерона ацетат (1 мг)</td></tr><tr><td>Свободные комбинации двух препаратов (эстроген/гестаген)</td></tr><tr><td>Эстрадиола валерат 2 мг</td><td>Микронизированный прогестерон 200–300 мг 12–14 дней</td></tr><tr><td>Дидрогестерон 10–20 мг 14 дней</td></tr><tr><td>Эстрадиола гемигидрат гель трансдермальный 0,6 мг/г</td><td>Микронизированный прогестерон 200–300 мг 12–14 дней</td></tr><tr><td>Дидрогестерон 10–20 мг 14 дней</td></tr><tr><td>Эстрадиола гемигидрат гель трансдермальный 0,1% — 0,5 г, 1,0 г, 1,5 г</td><td>Микронизированный прогестерон 200–300 мг 12–14 дней</td></tr><tr><td>Дидрогестерон 10–20 мг 14 дней</td></tr><tr><td>Эстрадиола гемигидрат спрей трансдермальный 1,58 мг/доза (эквивалент 1,53 мг эстрадиола)</td><td>Микронизированный прогестерон 200–300 мг 12–14 дней</td></tr><tr><td>Дидрогестерон 10–20 мг 14 дней</td></tr><tr><td>Монофазная комбинированная терапия эстроген/гестаген в непрерывном режиме (в постменопаузе)</td></tr><tr><td>Фиксированные комбинации</td></tr><tr><td>Эстрадиол/дидрогестерон (0,5 мг/2,5 мг; 1 мг/5 мг)</td></tr><tr><td>Эстрадиол/дроспиренон (0,5 мг/0,25 мг, 1 мг/2 мг)</td></tr><tr><td>Свободные комбинации двух препаратов (эстроген/гестаген)</td></tr><tr><td>Эстрадиола валерат 2 мг</td><td>Микронизированный прогестерон 100–200 мг ежедневно</td></tr><tr><td>Прогестерон гель вагинальный 8% 90 мг/доза 2 раза в неделю</td></tr><tr><td>Дидрогестерон 10 мг/сут</td></tr><tr><td>Внутриматочная система, содержащая 52 мг левоноргестрела микронизированного (ЛНГ-ВМС)</td></tr><tr><td>Эстрадиола гемигидрат гель трансдермальный 0,6 мг/г</td><td>Микронизированный прогестерон 100–200 мг ежедневно</td></tr><tr><td>Прогестерон гель вагинальный 8% 90 мг/доза 2 раза в неделю</td></tr><tr><td>Дидрогестерон 10 мг/сут</td></tr><tr><td>Внутриматочная система, содержащая 52 мг левоноргестрела микронизированного (ЛНГ-ВМС)</td></tr><tr><td>Эстрадиола гемигидрат гель трансдермальный 0,1% — 0,5 г, 1,0 г, 1,5 г</td><td>Микронизированный прогестерон 100–200 мг ежедневно</td></tr><tr><td>Прогестерон гель вагинальный 8% 90 мг/доза 2 раза в неделю</td></tr><tr><td>Дидрогестерон 10 мг/сут</td></tr><tr><td>Внутриматочная система, содержащая 52 мг левоноргестрела микронизированного (ЛНГ-ВМС)</td></tr><tr><td>Эстрадиола гемигидрат спрей трансдермальный 1,58 мг/доза (эквивалент 1,53 мг эстрадиола)</td><td>Микронизированный прогестерон 100–200 мг ежедневно</td></tr><tr><td>Прогестерон гель вагинальный 8% 90 мг/доза 2 раза в неделю</td></tr><tr><td>Дидрогестерон 10 мг/сут</td></tr><tr><td>Внутриматочная система, содержащая 52 мг левоноргестрела микронизированного (ЛНГ-ВМС)</td></tr><tr><td>Прочие эстрогены</td></tr><tr><td>Тиболон 2,5 мг</td></tr><tr><td>Монотерапия эстрогенами (для женщин после гистерэктомии)</td></tr><tr><td>Эстрадиола валерат 2 мг</td></tr><tr><td>Эстрадиола гемигидрат гель трансдермальный 0,6 мг/г</td></tr><tr><td>Эстрадиола гемигидрат гель трансдермальный 0,1% — 0,5 г, 1,0 г, 1,5 г</td></tr><tr><td>Эстрадиола гемигидрат спрей трансдермальный 1,58 мг/доза (эквивалент 1,53 мг эстрадиола)</td></tr></tbody></table></table-wrap><p>Локальная МГТ</p><p>Локальная терапия эстрогенами. Локальная терапия эстрогенами (эстриолом) используется у женщин в пери- и постменопаузальный период с жалобами только на симптомы ГУМС: сухость влагалища, диспареунию или дискомфорт при половой жизни, мочевые симптомы (императивные и/или частые позывы на мочеиспускание, дизурия, рекуррентные инфекции мочевыводящих путей), связанные с этим состоянием [<xref ref-type="bibr" rid="cit18">18</xref>].</p><p>При назначении локальных эстрогенов отсутствуют ограничения по возрасту и длительности постменопаузы. При недостаточном действии системной МГТ на симптомы ГУМС возможно дополнительное назначение локальных эстрогенов (ЛЭ) [<xref ref-type="bibr" rid="cit19">19</xref>].</p><p>Эффективность локального эстриола 0,5 мг в лечении симптомов ГУМС/ВВА доказана в ходе рандомизированных контролируемых исследований (РКИ) и систематических обзоров [<xref ref-type="bibr" rid="cit20">20</xref>].</p><p>Длительные наблюдения (6–24 мес) показывают отсутствие влияния ЛЭ на эндометрий, поэтому дополнительное использование прогестагенов не требуется. ЛЭ не повышают риск развития венозных тромбоэмболических осложнений (ВТЭО), РМЖ, ССЗ, гиперплазии и рака эндометрия по данным наблюдательных исследований [<xref ref-type="bibr" rid="cit21">21</xref>].</p><p>В табл. 3 представлены зарегистрированные на территории РФ препараты для локальной МГТ.</p><table-wrap id="table-3"><caption><p>Таблица 3. Зарегистрированные в Российской Федерации лекарственные препараты для локальной гормональной терапии</p></caption><table><tbody><tr><td>Локальные эстрогены</td><td>Эстриол (крем вагинальный 1 мг/г, суппозитории вагинальные 0,5 мг)</td></tr><tr><td>Эстриол микронизированный 0,2 мг/прогестерон микронизированный 2 мг/лактобактерии (капсулы вагинальные)</td></tr><tr><td>Эстриол 50 мкг/г (гель вагинальный)</td></tr><tr><td>Эстриол 0,03 мг/лактобактерии (таблетки вагинальные)</td></tr><tr><td>Прочие половые гормоны и модуляторы половой системы</td><td>Прастерон (суппозитории вагинальные 6,5 мг)</td></tr></tbody></table></table-wrap><p>После отмены ЛЭ симптомы ГУМС возобновляются, что обосновывает необходимость длительного применения [<xref ref-type="bibr" rid="cit22">22</xref>].</p><p>Локальная терапия прастероном. Прастерон (дегидроэпиандростерон) — эндогенное вещество стероидной природы, которое метаболизируется в андрогены и эстрогены только в клетках мочеполового тракта при местном применении. Прастерон имеет минимальный уровень абсорбции. При его применении сохраняются уровни эстрогенов в крови, соответствующие постменопаузальным значениям [23–27].</p><p>Основные принципы назначения МГТ:</p><p>Назначение, коррекция или отмена МГТ, а также динамический контроль за эффективностью и переносимостью лечения находятся в зоне ответственности акушера-гинеколога.</p></sec><sec><title>РАЗДЕЛ 4. МГТ У ПАЦИЕНТОК С ОЖИРЕНИЕМ, МЕТАБОЛИЧЕСКИМИ НАРУШЕНИЯМИ И НАРУШЕНИЯМИ УГЛЕВОДНОГО ОБМЕНА</title><p>Согласно имеющимся научным данным период естественного менопаузального перехода сопровождается постепенным формированием дефицита прогестерона; позднее, в период ранней постменопаузы, уровни эстрогенов и прогестерона резко снижаются [<xref ref-type="bibr" rid="cit28">28</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit29">29</xref>].</p><p>Эстрогены играют важную роль в биологии жировой ткани: снижают число рецепторов к андрогенам в висцеральной жировой ткани, препятствуют распределению жировой ткани по висцеральному типу, благоприятно действуют на нейроэндокринный контроль пищевого поведения. Эстрадиол обеспечивает гомеостаз, участвует в регуляции утилизации и сохранения энергии; его дефицит постепенно приводит к развитию менопаузального метаболического синдрома (ММС) [<xref ref-type="bibr" rid="cit30">30</xref>].</p><p>Выраженное снижение концентрации эстрогенов, сопровождающееся формированием относительной гиперандрогении у ряда женщин, рассматривается как основной фактор, вызывающий увеличение массы тела и перераспределение жира в организме у женщин в постменопаузе [<xref ref-type="bibr" rid="cit31">31</xref>].</p><p>При этом выработка андрогенов надпочечниками не меняется, а в яичниках сохраняется продукция андрогенов тека-клетками. Вместе с тем вслед за снижением выработки эстрогенов яичниками снижается уровень глобулина, связывающего половые гормоны, что закономерно приводит к увеличению индекса свободных андрогенов. Кроме того, у женщин в постменопаузе увеличивается синтез андрогенов в периферических тканях внутри клетки в соответствии с концепцией интракринологии. Это способствует формированию физиологического сдвига в сторону относительного преобладания андрогенов над эстрогенами в ранней постменопаузе, при этом уровень тестостерона остается в пределах референсных значений [<xref ref-type="bibr" rid="cit29">29</xref>][32–34].</p><p>В крупном исследовании SWAN (Study of Women’s Health Across the Nation) установлено, что изменение соотношения уровня эстрогенов и андрогенов в период менопаузального перехода, а не динамика их абсолютных значений является предиктором формирования ММС у женщин в дальнейшем [<xref ref-type="bibr" rid="cit35">35</xref>].</p><p>Относительная гиперандрогения тесно связана с метаболическими нарушениями, включая резистентность к инсулину. Инсулин стимулирует синтез андрогенов и, кроме того, способен подавлять выработку глобулина, связывающего половые гормоны, в печени, что приводит к повышению уровней как общего, так и свободного тестостерона. Гиперандрогения, в свою очередь, способствует развитию инсулинорезистентности и висцерального ожирения. Сформировавшийся таким образом порочный круг причинно-следственных нарушений с течением времени может усугублять клинические симптомы гиперандрогении и резистентности к инсулину [<xref ref-type="bibr" rid="cit29">29</xref>][36–41].</p><p>Инсулинорезистентность, дислипидемия, артериальная гипертензия (АГ) и абдоминальное ожирение — основные маркеры ММС [<xref ref-type="bibr" rid="cit42">42</xref>]. По сравнению с репродуктивным периодом, женщины в период перименопаузы и ранней постменопаузы подвержены более высокому риску прогрессирования инсулинорезистентности [<xref ref-type="bibr" rid="cit43">43</xref>].</p><p>Нарушение секреции инсулина и инсулинорезистентность признаны ключевыми патогенетическими механизмами формирования сахарного диабета (СД) 2-го типа. В свою очередь СД 2-го типа и метаболический синдром являются значимыми факторами риска развития атеросклеротических ССЗ и приводят к увеличению смертности от них [<xref ref-type="bibr" rid="cit29">29</xref>][44–46]. С возрастом риск развития метаболического синдрома увеличивается у женщин в 5 раз. Распространенность ССЗ повышается у женщин с нарушениями углеводного обмена в 5 раз [<xref ref-type="bibr" rid="cit47">47</xref>].</p><p>Снижение уровня эстрогенов у женщин с наступлением менопаузы сопровождается изменением регуляции энергетического гомеостаза, что приводит к избыточному накоплению жировой ткани [<xref ref-type="bibr" rid="cit48">48</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit49">49</xref>]. Ожирение, особенно абдоминальное, тесно ассоциировано с метаболическим синдромом и значительно повышает риск развития кардиометаболических нарушений, что негативно влияет на прогноз и продолжительность жизни женщин [<xref ref-type="bibr" rid="cit50">50</xref>].</p><p>Помимо дефицита эстрогенов относительная гиперандрогения и активация минералокортикоидных рецепторов в постменопаузе способствуют формированию висцерального ожирения, которое первоначально может носить скрытый характер в случае сохранения нормальной массы тела [<xref ref-type="bibr" rid="cit29">29</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit51">51</xref>].</p><p>В свою очередь ожирение является основным ФР ряда других хронических заболеваний, включая СД 2-го типа и ССЗ. Женщины с индексом массы тела (ИМТ) ≥24,9 кг/м² имеют более высокий риск развития СД, а риск смерти от ССЗ у них в 4 раза выше, чем у женщин с нормальным ИМТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit29">29</xref>][37–41][52–56].</p><p>Ожирение является независимым ФР развития венозных тромбоэмболических осложнений (ВТЭО). В РКИ WHI (Women’s Health Initiative) у женщин с ожирением (ИМТ &gt;30 кг/м²) отмечено трехкратное увеличение риска развития ВТЭО по сравнении с женщинами с нормальным ИМТ даже в группе плацебо [<xref ref-type="bibr" rid="cit57">57</xref>].</p><p>Для практикующего врача важное значение имеет не только лечение пациентов с сформировавшимися метаболическими нарушениями и ССЗ, но и их первичная профилактика. Важным аспектом является снижение риска развития и обратимость ММС при своевременном изменении образа жизни, контроле/снижении массы тела, а также вовремя начатой патогенетически обоснованной терапии.</p><p>При ожирении нежелательно назначать препараты, содержащие гестагены с остаточной андрогенной и глюкокортикоидной активностью, предпочтение отдается метаболически нейтральным прогестагенам [<xref ref-type="bibr" rid="cit58">58</xref>]. После обнаружения связи минералокортикоидных рецепторов с дифференциацией жировой ткани установлена потенциальная роль прогестерона и прогестинов с антиминералокортикоидными свойствами в контроле массы тела и пролиферации жировой ткани [<xref ref-type="bibr" rid="cit59">59</xref>].</p><p>На фоне снижения уровней эстрогенов у некоторых женщин возможно развитие абдоминального ожирения и повышение риска развития метаболических нарушений, сердечно-сосудистых осложнений (ССО), а также относительной гиперандрогении, которая сопровождается появлением поздних акне, алопеции, гирсутизма [<xref ref-type="bibr" rid="cit4">4</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit60">60</xref>].</p><p>В случае развития гирсутизма или акне в период постменопаузы необходимо исключить такие патологии, как стромальная гиперплазия яичников, гормонпродуцирующая опухоль яичников или надпочечников, врожденная гиперплазия коры надпочечников, синдром Иценко–Кушинга, образования щитовидной железы [<xref ref-type="bibr" rid="cit61">61</xref>]. При выраженных признаках гиперандрогении необходимо углубленное исследование для уточнения причины и назначения патогенетической терапии. При подозрении на указанные состояния целесообразно направить пациентку к эндокринологу для дифференциальной диагностики причин гиперандрогенного состояния и назначения патогенетически обоснованной терапии [<xref ref-type="bibr" rid="cit4">4</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit61">61</xref>]. Изолированные акне без гирсутизма (acne tarda) могут быть не связаны с гиперандрогенией.</p><p>Расространенность СД 2-го типа в популяции женщин составляет в 40–44 года — 1,2%, в 45–49 лет — 2,4%, в 50–54 года — 4,2%, в 55–59 лет — 9,4% [<xref ref-type="bibr" rid="cit62">62</xref>]. Своевременное начало применения МГТ может отложить риск развития СД 2-го типа.</p><p>По данным метаанализа 107 исследований, МГТ снижает риск развития СД 2-го типа на 30% (отношение рисков — ОР 0,7; 95% ДИ 0,6–0,9), а при имеющемся СД на фоне МГТ происходит снижение уровня глюкозы в крови и индекса инсулинорезистентности (HOMA-IR), а также наблюдается улучшение липидного состава крови и снижение артериального давления (АД) наряду со снижением степени абдоминального ожирения. На фоне монотерапии эстрогенами или комбинированной МГТ у женщин с СД 2-го типа не отмечено увеличения риска смерти от ССЗ [<xref ref-type="bibr" rid="cit63">63</xref>].</p><p>При СД 2-го типа может быть назначен любой вид МГТ в отсутствие противопоказаний. При назначении комбинированной МГТ важно учитывать метаболические эффекты гестагена, входящего в состав комбинированной МГТ: следует остановить выбор на прогестагенах с нейтральным воздействием на метаболические процессы (микронизированный прогестерон, дроспиренон, дидрогестерон) [<xref ref-type="bibr" rid="cit64">64</xref>].</p><p>Благоприятное влияние МГТ на углеводный обмен прекращается при отмене терапии.</p><p>Совместимость сахароснижающей терапии с МГТ, заместительной терапии левотироксином натрия (L-T4), тиреостатической и дофаминергической терапией с учетом путей введения отражена в табл. 4 [<xref ref-type="bibr" rid="cit65">65</xref>].</p><table-wrap id="table-4"><caption><p>Таблица 4. Совместимость МГТ и других фармакологических групп в эндокринологии</p><p>1 — прием данной терапии на фоне МГТ безопасен, противопоказаний не имеет. 2 — прием данной терапии на фоне МГТ в целом безопасен, может потребоваться подбор дозы одного/двух компонентов. * — при сочетании терапии L-T4 и МГТ может потребоваться коррекция дозировки L-T4 в связи с увеличением нагрузки на глобулин, связывающий половые стероиды, в связи с применением МГТ; ** — прием МГТ не влияет на размер микро/макропролактиномы. МГТ — менопаузальная гормональная терапия; ПО Э/Г —пероальные Эстроген/Гестагены ТД Э/Г трансдермальные Эстроген/Гестагены — ПО Э пероральные Эстрагены—ТД Э— трансдермальные Эстрагены. L-T4 — левотироксин натрия.</p></caption><table><tbody><tr><td>Группа препаратов</td><td>Комбинированная МГТ</td><td>Только эстроген-содержащая МГТ</td><td>Тиболон</td><td>Локальная МГТ (эстриол или прастерон)</td></tr><tr><td>ПО Э/Г</td><td>ТД Э/Г</td><td>ПО Э</td><td>ТД Э</td></tr><tr><td>Пероральная сахароснижающая терапия</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td></tr><tr><td>Инсулинотерапия</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td></tr><tr><td>L-T4*</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td></tr><tr><td>Тиреостатики</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td></tr><tr><td>Агонисты дофамина**</td><td>2</td><td>2</td><td>2</td><td>2</td><td>2</td><td>1</td></tr></tbody></table></table-wrap></sec><sec><title>Заболевания ЖКТ, связанные с нарушением всасывания, у пациенток с метаболическим синдромом</title><p>Снижение уровней эстрогенов и прогестерона в постменопаузе может быть ассоциировано с прогрессированием заболеваний желудочно-кишечного тракта (ЖКТ) и усугублять риск развития мальабсорбционных состояний, особенно у пациенток с метаболическими нарушениями [<xref ref-type="bibr" rid="cit66">66</xref>].</p><p>Синдром нарушенного всасывания (мальабсорбция) возникает вследствие дисфункции тонкой кишки, поджелудочной железы с нарушением ее внешнесекреторной функции, заболеваний желчного пузыря [<xref ref-type="bibr" rid="cit67">67</xref>]. При хронических воспалительных заболеваниях ЖКТ нарушаются процессы всасывания и конъюгации эстрогенов, ухудшается моторика ЖКТ, нарушается секреция желчных кислот, усиливается развитие жировой дистрофии печени, повышается риск формирования камней в желчном пузыре [<xref ref-type="bibr" rid="cit68">68</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit69">69</xref>].</p><p>При наличии заболеваний ЖКТ, таких как врожденный дефицит лактазы, непереносимость лактозы, глюкозо-галактозная мальабсорбция следует использовать трансдермальные формы эстрогенов [<xref ref-type="bibr" rid="cit4">4</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit70">70</xref>].</p><p>Ключевые положения:</p><p>– На фоне дефицита прогестерона и эстрогенов в период ранней постменопаузы, при продолжающейся выработке андрогенов в яичниках и надпочечниках происходит формирование физиологического сдвига в сторону относительного преобладания андрогенов в ранней постменопаузе. При этом абсолютные значения уровня тестостерона соответствуют референсным для стадии репродуктивного старения.</p><p>– Физиологический сдвиг в сторону относительного преобладания андрогенов в постменопаузе ассоциирован с увеличением последующего риска развития метаболических и ССЗ, СД 2-го типа.</p><p>– При выраженных признаках гиперандрогении необходимо направление к эндокринологу для уточнения причины и назначения патогенетической терапии. При наличии клинических признаков гиперандрогении целесообразно добиваться антиандрогенного эффекта.</p><p>– Следует учитывать, что эстрогены обладают уникальной кардиопротективной ролью и прогрессирующее снижение их выработки ассоциировано с повышением риска развития ССЗ.</p><p>– МГТ оказывает благоприятное влияние на состав тела за счет уменьшения висцерального ожирения.</p><p>– В сочетании с применением МГТ у женщин с ожирением рекомендуется проводить образовательные беседы с целью коррекции привычного образа жизни и снижения массы тела.</p><p>– У женщин с сохраненной маткой следует остановить выбор на прогестагенах с нейтральным воздействием на метаболические процессы.</p><p>Своевременно начатая МГТ может отсрочить развитие СД 2-го типа.</p><p>– Пациенткам с СД 2-го типа может быть назначена МГТ. Выбор режима, состава и пути введения МГТ осуществляется на основе персонифицированного подхода.</p><p>– МГТ оказывает положительное влияние на гликемический профиль у женщин как без СД, так и с СД 2-го типа.</p></sec><sec><title>РАЗДЕЛ 5. МГТ У ПАЦИЕНТОК С ТРОМБОФИЛИЯМИ, ЗАБОЛЕВАНИЯМИ ВЕН, ВЕНОЗНЫМИ ЭМБОЛИЯМИ</title></sec><sec><title>5.1. Состав МГТ и риск развития венозных тромбоэмболических осложнений</title><p>Считается, что МГТ с использованием в ее составе пероральных эстрогенов повышает риск развития ВТЭО — тромбоза глубоких вен (ТГВ) и тромбоэмболии легочных артерий (ТЭЛА) [<xref ref-type="bibr" rid="cit71">71</xref>]. Однако этот эффект, отмеченный в РКИ и выполненных на их основе метаанализах, может быть во многом связан с назначением «тромбогенных» препаратов на основе конъюгированных эквинных эстрогенов (КЭЭ) и медроксипрогестерона ацетата (МПА), а также с несвоевременным началом МГТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit72">72</xref>].</p><p>Так, по данным ретроспективного анализа баз данных QResearch и CPRD, выполненного с использованием метода случай—контроль, назначение комбинированной МГТ КЭЭ в сочетании с МПА ассоциировалось с наиболее высоким риском развития ВТЭО. Для перорального эстрадиола отмечено достоверное повышение риска развития ВТЭО и этот эффект был дозозависимым. В то же время для комбинации перорального эстрадиола с дидрогестероном риск развития ВТЭО не увеличивался вне зависимости от режима и дозы эстрадиола. Назначение трансдермального эстрадиола не было связано с увеличением риска развития ВТЭО как при монотерапии, так и в составе комбинированной МГТ. Вне зависимости от ИМТ назначение перорального эстрадиола в комбинации с дидрогестероном, трансдермального эстрадиола как в монотерапии, так и в комбинации с гестагеном, не было связано с увеличением риска развития ВТЭО. В когорте женщин, имевших в анамнезе эпизоды ВТЭО и/или получающих терапию антикоагулянтами, отмечено достоверное снижение риска развития ВТЭО при назначении трансдермального эстрадиола в монорежиме, а также отсутствие увеличения риска развития ВТЭО при комбинированном использовании трансдермального эстрадиола с гестагеном и перорального эстрадиола с дидрогестероном [<xref ref-type="bibr" rid="cit73">73</xref>].</p><p>По данным наблюдательных исследований, на фоне применения трансдермального эстрадиола как в низких (&lt;50 мкг/сут), так и в более высоких дозах в монорежиме, а также его сочетания с любым гестагеном в циклическом или непрерывном режимах, риск развития ВТЭО не увеличивался [73–76].</p><p>РКИ надлежащего методологического качества или иные клинические исследования по сопоставлению этих подходов пока отсутствуют.</p><p>В наблюдательном исследовании EURAS-HRT (более 30 тыс. женщин) был подтвержден долгосрочный профиль безопасности препаратов, содержащих дроспиренон, для МГТ в отношении ВТЭО. Риск развития ВТЭО на фоне МГТ с дроспиреноном был сопоставим, а риск развития клинически значимых артериальных тромбоэмболических осложнений (главным образом острого ИМ и ишемического инсульта) был достоверно ниже, чем при приеме другой МГТ (детальное сопоставление по составу и особенностям другой МГТ не проводилось) [<xref ref-type="bibr" rid="cit77">77</xref>].</p><p>По имеющимся данным, применение трансдермальных эстрогенов не ассоциировано с повышенным риском развития ВТЭО. У женщин с ФР развития ВТЭ использование трансдермальных эстрогенов не повышало риск ВТЭ [<xref ref-type="bibr" rid="cit78">78</xref>].</p><p>Следует отметить, что в ретроспективном исследовании Y. Vinogradova и соавт. (2019) [<xref ref-type="bibr" rid="cit73">73</xref>] авторы указали на недостаточность данных для оценки современных препаратов для МГТ (эстрадиол с дроспиреноном, эстрадиол с норгестрелом или левоноргестрелом) и их сравнения с трансдермальной терапией. Исследования, показавшие, по мнению авторов, более высокий риск развития ВТЭО при применении пероральных препаратов в сравнении трансдермальными, относятся к периоду до 2012 г. В последнем систематическом обзоре по данной теме M.S. Goldstajn и соавт. (2023) [<xref ref-type="bibr" rid="cit74">74</xref>] авторы отмечают, что данные, сравнивающие трансдермальный и пероральный способы введения МГТ, ограничены и имеют низкое методологическое качество, что требует проведения дополнительных исследований.</p><p>В рекомендациях Североамериканского менопаузального общество (The North American Menopause Society) 2022 г. также отмечается, что на до сих пор неизвестно, связан ли непероральный путь применения препаратов МГТ с более низким риском развития ВТЭО, РМЖ и ССО, при этом выбор прогестагена также может повлиять на риск развития ВТЭО [<xref ref-type="bibr" rid="cit70">70</xref>].</p><p>В целом современная низкодозированная и ультранизкодозированная комбинированная пероральная МГТ с использованием эстрадиола представляется безопасной в отношении ВТЭО и по риску венозных тромбозов сопоставимой с трансдермальной МГТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit70">70</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit73">73</xref>]. Однако оценка пользы и риска при назначении МГТ, выбор лекарственного препарата, его состава и пути введения должны проводиться индивидуально, с учетом особенностей клинической картины и наличия ФР развития ВТЭО.</p><p>По данным ретроспективного анализа баз данных QResearch и CPRD, выполненного с использованием метода случай–контроль, не было отмечено увеличения риска развития ВТЭО для тиболона [<xref ref-type="bibr" rid="cit73">73</xref>].</p><p>Локальная терапия эстрадиолом в связи с симптомами ГУМС и прастероном (ДГЭА) — по причине симптомов ВВА не приводит к увеличению риска венозных тромбозов и может использоваться у пациенток всех категорий [<xref ref-type="bibr" rid="cit65">65</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit79">79</xref>].</p><p>ЛНГ-ВМС, содержащая 52 мг микронизированного левоноргестрела, также может быть использована как компонент МГТ. По данным исследований, применение ЛНГ-ВМС не приводило к повышению риска развития ВТЭО [<xref ref-type="bibr" rid="cit80">80</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit81">81</xref>].</p><p>При принятии решения о возможности и составе МГТ следует учитывать, что риск развития ВТЭО нельзя рассматривать отдельно от других рисков развития тромбозов. Так что даже в случаях, когда не исключено некоторое повышение риска развития ВТЭО, этот эффект может нивелироваться снижением частоты артериальных тромбозов и других ССО, что в итоге обеспечит нейтральное или положительное воздействие на смертность [<xref ref-type="bibr" rid="cit71">71</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit81">81</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit82">82</xref>].</p><p>Ключевые положения:</p><p>– Современная трансдермальная, содержащая эстрадиол, как в монорежиме, так и в комбинации с гестагеном, а также низкодозированная и ультранизкодозированная комбинированная пероральная МГТ с использованием эстрадиола безопасна в отношении ВТЭО.</p><p>– МГТ обеспечивает положительный баланс между снижением и повышением риска развития различных тромботических осложнений в пользу снижения частоты развития ССО, что обеспечивает нейтральное или положительное воздействие на смертность.</p></sec><sec><title>5.2. МГТ в различных клинических ситуациях, связанных с тромбозами</title><p>Венозные тромбозы</p><p>МГТ при остром ТГВ и/или ТЭЛА противопоказана.</p><p>Большинство экспертов рекомендуют отказаться от МГТ и у пациенток с ВТЭО в анамнезе [<xref ref-type="bibr" rid="cit65">65</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit81">81</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit84">84</xref>]. Есть свидетельства отсутствия увеличения риска рецидива ВТЭО при трансдермальной МГТ на фоне лечения антикоагулянтами, однако данные о безопасности такого подхода после ВТЭО ограничены [<xref ref-type="bibr" rid="cit76">76</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit78">78</xref>].</p><p>При тяжелых менопаузальных симптомах помимо локального применения эстрогенов возможно применение минимальной эффективной дозы трансдермального эстрадиола (&lt;50 мкг/сут). Не исключается возможность применения ультранизкодозированной (0,5 мг эстрадиола) пероральной комбинированной МГТ при соответствующей антикоагулянтной терапии [<xref ref-type="bibr" rid="cit75">75</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit76">76</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit83">83</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit84">84</xref>]. Не исключено также, что современная МГТ достаточно безопасна после планового прекращения использования антикоагулянтов у больных отдельных категорий с низким риском рецидива венозных тромбозов [<xref ref-type="bibr" rid="cit76">76</xref>].</p><p>Имеющиеся данные не позволяют однозначно судить о риске, связанном с МГТ при остром тромбозе поверхностных вен (ТПВ) голени и ТПВ в анамнезе [<xref ref-type="bibr" rid="cit85">85</xref>]. Решение о возможности применения современной пероральной и трансдермальной МГТ при ТПВ должно приниматься индивидуально, с учетом особенностей клинической ситуации, наличия ФР развития ВТЭО, а также наличия ТПВ в анамнезе как противопоказания к применению в инструкции к конкретному препарату.</p><p>В исследованиях по оценке риска развития ТГВ и/или ТЭЛА после перенесенного ТПВ не проводится разделение между тромбозом неварикозных и тромбозом варикозных поверхностных вен (варикотромбофлебитом). Варикотромбофлебит в первую очередь обусловлен наличием варикозного расширения вен, которое может быть устранено задолго до назначения МГТ.</p><p>Варикотромбофлебит в анамнезе следует считать ограничением для назначения МГТ при прямом указании на ТПВ в анамнезе как на противопоказание к применению в инструкции к конкретному препарату для МГТ.</p><p>Варикозное расширение вен</p><p>Наличие варикозного расширения вен не является противопоказанием к МГТ и не должно влиять на принятие решения о назначении МГТ. В настоящее время нет данных, что МГТ увеличивает риск развития тромбоза варикозно измененных вен (варикотромбофлебита). Проведение ультразвукового исследования вен нижних конечностей перед назначением МГТ не требуется.</p><p>Тромбофилии</p><p>Данных о безопасности МГТ при антифосфолипидном синдроме очень мало [<xref ref-type="bibr" rid="cit78">78</xref>]. Из-за высокого риска венозных и/или артериальных тромбозов пероральная и трансдермальная МГТ у больных с антифосфолипидным синдромом не рекомендуется. Потенциально ее возможность не исключена у женщин с невысокой активностью заболевания или бессимптомными изменениями отдельных лабораторных показателей, не имеющих дополнительных ФР тромбозов [<xref ref-type="bibr" rid="cit85">85</xref>].</p><p>Данные о безопасности МГТ при бессимптомных тромбофилиях ограничены. В некоторых исследованиях установлен повышенный риск развития ВТЭО при пероральной МГТ на фоне ряда тромбофилий (дефицит протеина С, дефицит протеина S, дефицит антитромбина, лейденская мутация гена фактора V, мутация гена протромбина G20210A, высокий уровень фактора свертывания крови VIII) [<xref ref-type="bibr" rid="cit76">76</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit86">86</xref>]. Однако этого недостаточно для однозначного запрета пероральной МГТ на фоне бессимптомной тромбофилии, требуются дополнительные исследования данного вопроса.</p><p>Применение трансдермальных эстрогенов не повышает риск для женщин — носительниц генов протромботических мутаций (полиморфизмов фактора V — лейденская мутация, и гена протромбина G20210A) [<xref ref-type="bibr" rid="cit76">76</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit78">78</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit86">86</xref>].</p><p>Решение о возможности назначения и составе МГТ следует принимать индивидуально с учетом сведений о наличии ранее выявленной бессимптомной тромбофилии, тяжести менопаузальных симптомов, наличия дополнительных ФР развития ВТЭО, а также указания определенных тромбофилий в перечне противопоказаний в инструкции к конкретному препарату для МГТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit70">70</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit76">76</xref>]. Обследование в целях выявления тромбофилий перед началом МГТ не рекомендуется.</p><p>Семейный анамнез тромбозов (венозный или артериальный тромбоз у родственников I степени родства в возрасте до 50 лет) указывает на повышенный риск развития ВТЭО, однако не служит основанием для запрета МГТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit17">17</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit70">70</xref>]. В рекомендациях NAMS 2022 г. и согласительном документе MHT Eligibility Criteria Group 2022 г. нет ограничений по семейному анамнезу в отношении какой бы то ни было формы МГТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit65">65</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit70">70</xref>].</p><p>В рекомендациях ASH 2023 г. в вопросе принятия решения о возможности назначения МГТ выделяются тромбофилии высокого риска развития ВТЭО (дефицит протеинов С, S или антитромбина), рассматриваются сценарии необходимости тестирования на указанные тромбофилии и рекомендуется воздержаться от назначения МГТ при их выявлении [<xref ref-type="bibr" rid="cit87">87</xref>].</p><p>Для пациентки, имеющей родственников I или II степени родства с лабораторно подтвержденным дефицитом протеинов С, S или антитромбина, целесообразно проведение анализа на установленную в семье тромбофилию. При подтверждении наличия этих тромбофилий у обследуемой следует воздержаться от назначения эстрогенсодержащих препаратов. При исключении этих тромбофилий противопоказаний к проведению какой бы то ни было МГТ нет.</p><p>Для пациентки с семейным анамнезом тромбозов, в отсутствие в личном анамнезе ситуаций повышенного риска развития ВТЭО, связанных с изменением баланса женских половых гормонов (беременность, прием пероральных контрацептивов), целесообразно тестирование на дефицит протеинов С, S и антитромбина для принятия решения о возможности проведения МГТ. При выявлении этих тромбофилий следует воздержаться от назначения эстрогенсодержащих препаратов. При исключении этих тромбофилий противопоказаний к проведению какой бы то ни было МГТ нет. Принятие решения о целесообразности тестирования является прерогативой лечащего врача.</p><p>По имеющимся данным, трансдермальная МГТ не увеличивает риск развития ВТЭО у женщин с бессимптомной тромбофилией, однако свидетельства в пользу ее безопасности в этой клинической ситуации ограничены [<xref ref-type="bibr" rid="cit76">76</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit78">78</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit86">86</xref>].</p><p>Ограничением для применения конкретного препарата является указание на семейный тромботический анамнез и/или наличие определенных тромбофилий как противопоказание к применению в инструкции.</p><p>Ключевые положения:</p><p>– Хронические заболевания вен, в том числе варикозное расширение вен нижних конечностей, не являются противопоказанием или ограничением для проведения МГТ.</p><p>– Абсолютным противопоказанием к проведению пероральной комбинированной МГТ служит острый ТГВ или ТЭЛА.</p><p>– Семейный анамнез тромбозов не является противопоказанием к проведению МГТ. Наличие семейного анамнеза тромбозов может быть основанием для проведения тестирования на дефициты протеинов С, S и антитромбина. Принятие решения о целесообразности тестирования является прерогативой лечащего врача.</p><p>– Наличие бессимптомной тромбофилии (без тромботического осложнения в личном анамнезе), за исключением дефицита протеинов С, S и антитромбина, не является противопоказанием к проведению МГТ.</p></sec><sec><title>5.3. МГТ при хирургических вмешательствах и госпитализации с острым нехирургическим заболеванием</title><p>В настоящее время нет доказательств пользы от отмены МГТ перед хирургическими вмешательствами или при госпитализации по поводу острого нехирургического заболевания (кроме тех, при которых МГТ противопоказана) [<xref ref-type="bibr" rid="cit88">88</xref>].</p><p>При стратификации риска развития ВТЭО у подобных больных с помощью соответствующих шкал (например, шкала Каприни для оценки риска послеоперационных ВТЭО, шкалы Падуа (Padua) или IMPROVE VTE у госпитализированных нехирургических пациентов) продолжение МГТ рекомендуется рассматривать как дополнительный ФР развития ВТЭО. Тромбопрофилактика проводится в соответствии с рассчитанным риском и при необходимости обеспечивается назначением антикоагулянтов, которые полностью нивелируют протромботический эффект гормональных препаратов. Отмена МГТ при хирургических вмешательствах не требуется.</p><p>Ключевые положения:</p><p>– При госпитализации по поводу острого нехирургического заболевания или при проведении планового или экстренного хирургического вмешательства отмена МГТ не требуется.</p></sec><sec><title>РАЗДЕЛ 6. МГТ У ПАЦИЕНТОК С АТЕРОСКЛЕРОТИЧЕСКИМИ СЕРДЕЧНО-СОСУДИСТЫМИ ЗАБОЛЕВАНИЯМИ</title><p>В 1998 г. исследование HERS (Heart and Estrogen/progestin Replacement Study), первое плацебо-контролируемое РКИ гормональной терапии (ГТ) эстрогенами и прогестином для вторичной профилактики ИБС у женщин в постменопаузе с установленной ИБС, не выявило пользы в отношении развития ССО и общей смертности при использовании ГТ. Результаты этого исследования являются аргументом против начала ГТ для вторичной профилактики ИБС [<xref ref-type="bibr" rid="cit89">89</xref>].</p><p>Более поздний метаанализ 19 РКИ с участием 40 410 женщин в постменопаузе, получавших МГТ, не выявил значительного увеличения смертности от всех причин, от ССЗ или ИМ на фоне МГТ в рамках как первичной, так и вторичной профилактики ССО. Анализ в подгруппах, основанный на сроках начала МГТ, показал следующее [<xref ref-type="bibr" rid="cit72">72</xref>]:</p><p>– у женщин, начавших МГТ в течение 10 лет после менопаузы, была более низкая смертность (ОР 0,70; 95% ДИ 0,52–0,95) и меньшее число ССО (смерть от ССЗ и несмертельного ИМ; ОР 0,52; 95% ДИ 0,29–0,96);</p><p>– у женщин, начавших МГТ &gt;10 лет от начала менопаузы, риск развития инсульта повышался без влияния на смертность или другие исходы ССЗ.</p><p>Сравнительных исследований по оценке безопасности тех или иных видов МГТ очень немного. В наблюдательном исследовании EURAS-HRT (более 30 тыс. женщин) при приеме МГТ с дроспиреноном риск развития острого ИМ и ишемического инсульта был достоверно ниже, чем при приеме другой МГТ. Однако детального сопоставления по составу и путям введения МГТ не проводилось [<xref ref-type="bibr" rid="cit77">77</xref>]. В ретроспективном когортном исследовании с участием 268 596 корейских женщин показано увеличение риска развития ССЗ при приеме тиболона; прием эстрогена как отдельно, так и в комбинации с прогестагеном не увеличивал этот риск; дидрогестерон в составе комбинированной МГТ с эстрогеном был ассоциирован с достоверно более низким риском развития ССО [<xref ref-type="bibr" rid="cit90">90</xref>]. В настоящее время начало МГТ не рекомендовано женщинам с установленным диагнозом ИБС, включая стенокардию [<xref ref-type="bibr" rid="cit70">70</xref>], а ИМ служит противопоказанием к МГТ. Манифестация ИБС на фоне приема МГТ, как правило, предполагает ее отмену. Хотя авторы упомянутого исследования HERS (Heart and Estrogen/progestin Replacement Study) по его результатам заключают, что, учитывая благоприятную картину ишемических событий после нескольких лет МГТ, женщинам с ИБС, получающим это лечение, можно его продолжить [<xref ref-type="bibr" rid="cit91">91</xref>]. Метаанализ, включивший 5766 пациенток с имеющимися ССЗ, показал, что абсолютный риск смерти, развития ИМ, стенокардии или реваскуляризации у больных этой категории на фоне МГТ был низким (табл. 5). Таким образом, у пациенток с развившейся в процессе терапии ИБС, настроенных на продолжение МГТ, вопрос о ее отмене должен быть решен индивидуально совместно кардиологом и гинекологом.</p><table-wrap id="table-5"><caption><p>Таблица 5. Риск развития сердечно-сосудистых осложнений и смерти при гормональной терапии у пациенток в постменопаузе с сердечно-сосудистыми заболеваниями (данные метаанализа рандомизированных контролируемых исследований)</p><p>ОР — отношение рисков; ДИ — доверительный интервал.</p></caption><table><tbody><tr><td>Показатель</td><td>ОР</td><td>95% ДИ</td></tr><tr><td>Смерть от всех причин</td><td>1,04</td><td>0,87–1,24</td></tr><tr><td>Смерть от сердечно-сосудистых заболеваний</td><td>1,00</td><td>0,78–1,29</td></tr><tr><td>Инфаркт миокарда</td><td>0,98</td><td>0,81–1,18</td></tr><tr><td>Стенокардия</td><td>0,91</td><td>0,74–1,12</td></tr><tr><td>Реваскуляризация</td><td>0,98</td><td>0,63–1,53</td></tr><tr><td>Инсульт</td><td>1,09</td><td>0,89–1,33</td></tr></tbody></table></table-wrap><p>У пациенток с инсультом в анамнезе рекомендуется избегать системной МГТ и требуется рассмотреть альтернативное (негормональное) лечение. В РКИ WHI (Women’s Health Initiative) повышенный риск развития ишемического инсульта отмечен как в группе комбинированной МГТ (ОР 1,37; 95% ДИ 1,07–1,76), так и в группе монотерапии эстрогенами (ОР 1,35; 95% ДИ 1,07–1,70), независимо от исходного риска [<xref ref-type="bibr" rid="cit91">91</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit92">92</xref>]. В мета-анализе 4 исследований, включивших 719 участниц без ССЗ, риск развития инсульта повышался на МГТ (ОР 1,32; 95% ДИ 1,12–1,56) по сравнению с плацебо. В метаанализе исследований, выполненных в рамках вторичной профилактики ССЗ (5172 участницы в 5 исследованиях), отмечена тенденция к увеличению риска развития инсульта (см. табл. 6.1) [<xref ref-type="bibr" rid="cit72">72</xref>]. Неатеросклеротическая/нетромботическая ИБС чаще встречается у женщин, однако в настоящее время нет достаточно данных для стратификации риска, связанным с применением МГТ, по подтипам заболевания. Для женщин 50–59 лет с ИМ в анамнезе без обструктивного поражения коронарных артерий (КА), спонтанной диссекции КА, коронарной микрососудистой дисфункции или коронарного вазоспазма требуется индивидуальный подход к назначению МГТ. Рекомендуется избегать системной МГТ при спонтанной диссекции КА из-за предполагаемой патофизиологической связи с уровнем женских половых гормонов. Эта рекомендация исходит из того, что &gt;90% пациентов со спонтанной диссекцией КА — женщины.</p><p>При симптомах ГУМС у женщин с ССЗ может применяться локальная терапия эстриолом [<xref ref-type="bibr" rid="cit4">4</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit21">21</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit70">70</xref>]. Необходимо обратить внимание, что в инструкциях к эстрогенам для локального применения содержаться те же противопоказания, что и к эстрогенам для системной МГТ. Это предупреждение основано не на данных научных исследований, а связано с международными требованиями обязательного указания единых противопоказаний для препарата, независимо от путей его введения [<xref ref-type="bibr" rid="cit83">83</xref>]. Эстриол при локальном применении характеризуется минимальной системной абсорбцией и не метаболизируется в более активные формы эстрогенов (эстрадиол и эстрон), а уровни циркулирующего эстриола, эстрадиола и эстрона сохраняются в пределах нормальных значений для постменопаузы [<xref ref-type="bibr" rid="cit93">93</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit94">94</xref>]. Результаты нескольких крупных обсервационных исследований подтвердили отсутствие повышенного риска неблагоприятных последствий для здоровья, включая ССЗ, ВТЭО и рак при использовании локальной МГТ эстриолом [<xref ref-type="bibr" rid="cit95">95</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit96">96</xref>].</p><p>Ключевые положения:</p><p>– МГТ не рекомендована пациенткам с ИБС, а также с перенесенным острым нарушением мозгового кровообращения или транзиторной ишемической атакой. Для лечения вазомоторных симптомов у этих пациенток должна применяться негормональная терапия.</p><p>– У пациенток с ИБС, развившейся в процессе МГТ, настроенных на ее продолжение, вопрос об отмене МГТ должен быть решен индивидуально в рамках консилиума, включающего кардиолога и гинеколога.</p><p>– Отсутствуют ограничения при назначении локальной МГТ для лечения симптомов ГУМС.</p></sec><sec><title>РАЗДЕЛ 7. МГТ У ПАЦИЕНТОК С ФАКТОРАМИ РИСКА РАЗВИТИЯ СЕРДЕЧНО-СОСУДИСТЫХ ОСЛОЖНЕНИЙ</title></sec><sec><title>7.1. Дислипидемии</title><p>Клинические исследования показали, что по сравнению с плацебо или отсутствием лечения МГТ может значительно повысить уровень холестерина липопротеидов высокой плотности (ХС ЛВП), а также снизить уровень общего холестерина (ОХС), холестерина липопротеидов высокой плотности (ХС ЛНП) и липопротеида-а — Лп(а) [<xref ref-type="bibr" rid="cit97">97</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit99">99</xref>]. Следует отметить, что Лп(а) является независимым ФР развития ССЗ и, в частности повторного ишемического инсульта [<xref ref-type="bibr" rid="cit100">100</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit101">101</xref>]. Статинотерапия оказывает слабое влияние на уровень этого проатерогенного липопротеида, о влиянии на него МГТ данные ограничены. В рамках анализа данных 90 тыс. пациенток в первичной профилактике не обнаружено достоверных различий по снижению уровня Лп(а) у пациенток, получавших и не получавших МГТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit102">102</xref>]. Противоречивые данные имеются в отношении действия МГТ на уровень триглицеридов (ТГ). В части исследований имело место достоверное повышение уровня ТГ [<xref ref-type="bibr" rid="cit103">103</xref>], а в других работах не было обнаружено существенной разницы уровня ТГ между двумя группами, принимающих плацебо и МГТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit97">97</xref>][103–112].</p><p>В целом МГТ рассматривается как терапия, связанная с благоприятными изменениями параметров липидного обмена как при кратковременном, так и при длительном применении у женщин в постменопаузе. Однако есть особенности, связанные с дозами препаратов и способом их доставки.</p><p>Показано, что пероральная МГТ увеличивает концентрацию ТГ по сравнению с трансдермальной МГТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit99">99</xref>]. Умеренное, но достоверное повышение уровня ТГ даже на фоне терапии фенофибратом и/или полиненасыщенными жирными кислотами может оказать клинически значимое воздействие как на прогрессирование атеросклероза, так и на развитие панкреатита. Таким образом, для женщин с гипертриглицеридемией более безопасным выбором являются трансдермальная или низкодозированная МГТ либо тиболон.</p><p>В то же время пероральная МГТ связана с положительным влиянием на уровень ХС ЛНП, а концентрация именно этого проатерогенного фактора в наибольшей степени влияет на развитие атеросклероза и дестабилизацию атеросклеротических бляшек.</p><p>Вопрос о том, может ли МГТ в низких дозах оказывать такое же влияние на липидный состав крови, как и стандартные дозы МГТ, все еще остается неясным. Одно исследование показало, что по сравнению со стандартными дозами низкие дозы МГТ были связаны с более высокими уровнями ОХС и ХС ЛНП, более низким уровнем ТГ [<xref ref-type="bibr" rid="cit113">113</xref>]. Другие исследования показали аналогичное преимущество в отношении ТГ в группе низких доз эстрогенов в составе МГТ, но не выявили существенных различий по уровням ОХС и ХС ЛНП между двумя группами (высоких и низких доз).</p><p>Кроме того, обнаружено, что низкие дозы эстрадиола в составе МГТ могут снижать уровень ХС ЛВП. Эпидемиологически низкий уровень ХС ЛВП в плазме был связан с повышенным риском развития ишемических ССЗ [<xref ref-type="bibr" rid="cit114">114</xref>]. В совокупности преимущество низких доз МГТ и трансдермального пути введения эстрадиола в отношении липидного состава крови, возможно, ограничивается только уровнем ТГ.</p><p>Существуют противоречивые данные о влияния тиболона на липидный составкрови. Метаанализ, проведенный в 2021 г., показал, что тиболон снижает уровни ОХС, ХС ЛВП и ТГ. Концентрации ХС ЛНП значительно снижаются, если прием тиболона длится ≥26 нед [<xref ref-type="bibr" rid="cit115">115</xref>]. В отношении влияния на Лп(а) различий между обычной МГТ и тиболоном не наблюдалось [<xref ref-type="bibr" rid="cit116">116</xref>].</p><p>Имеются данные о повышенном риске развития ИБС у женщин, получавших комбинированную эстроген-гестагенную терапию, в отличие от женщин, получавших монотерапию эстрогенами [<xref ref-type="bibr" rid="cit117">117</xref>]. К сожалению, ни в одном крупном РКИ липидный состав крови не оценивался в зависимости от типа используемого прогестагена. Одно из обсервационных исследований показало, что добавление прогестагенов ослабляет благоприятное влияние эстрогена на липидный состав крови [<xref ref-type="bibr" rid="cit118">118</xref>], а метаанализ, проведенный в 2017 г., выявил отсутствие существенной разницы в снижении концентрации Лп(a) [<xref ref-type="bibr" rid="cit115">115</xref>].</p><p>Хотя результаты ряда исследований продемонстрировали положительное влияние МГТ на липидный состав крови, необходимо подчеркнуть, что МГТ не рекомендуется для терапии дислипидемии и снижения риска развития ССЗ [<xref ref-type="bibr" rid="cit119">119</xref>].</p><p>Ключевые положения:</p><p>– МГТ положительно влияет на липидный состав крови у женщин в пери- и постменопаузе.</p><p>– МГТ не рекомендуется в качестве терапии дислипидемии, поскольку изменения липидного состава крови на фоне МГТ минимальны и не сопоставимы с эффектами гиполипидемических препаратов.</p><p>– Пероральная МГТ может быть предпочтительным выбором у женщин с повышенным уровнем ХС ЛНП.</p><p>– Для женщин с гипертриглицеридемией более безопасным выбором являются трансдермальная, ультранизкодозированная МГТ или тиболон.</p></sec><sec><title>7.2. Артериальная гипертензия</title><p>Специфичные для женщин ФР развития АГ и ССЗ в более позднем возрасте включают время наступления менархе, указания в анамнезе на нарушения менструального цикла и репродуктивной функции, миому матки, синдром поликистозных яичников, эндометриоз, неблагоприятные исходы беременности, ПНЯ и менопаузу. Повышенный риск в течение репродуктивного периода жизни может способствовать более значительному увеличению риска развития ССЗ в пери- и постменопаузе [120–124].</p><p>При АГ, как и при других заболеваниях, выделяют половые и гендерные различия, которые оказывают влияние на эпидемиологию, патофизиологию и клиническое ведение.</p><p>В 2019 г. стандартизированная по возрасту распространенность АГ (систолическое АД ≥140 мм рт.ст. и/или диастолическое АД ≥90 мм рт.ст., или прием антигипертензивной терапии) во всем мире у женщин составила 32% [<xref ref-type="bibr" rid="cit125">125</xref>]. При этом в Восточной Европе распространенность АГ у женщин в возрасте 30–79 лет колебалась между 34 и 46% [<xref ref-type="bibr" rid="cit125">125</xref>]. Распространенность АГ увеличивается с возрастом [<xref ref-type="bibr" rid="cit126">126</xref>], но имеет более выраженную тенденцию к снижению до наступления менопаузы у женщин по сравнению с таковой у мужчин того же возраста, с заметным повышением у женщин после наступления менопаузы [<xref ref-type="bibr" rid="cit14">14</xref>]. После 65 лет распространенность АГ у женщин выше, чем у мужчин [125–127].</p><p>Траектории изменения в течение жизни у мужчин и женщин объясняются различиями механизмов регуляции АД, сочетанием половых и гендерных факторов [<xref ref-type="bibr" rid="cit125">125</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit126">126</xref>]. У женщин до наступления менопаузы эстрогены способствуют снижению АД в контексте их общего вазопротекторного действия. Защита опосредована различными механизмами, в том числе эндотелиальной вазодилатацией за счет усиления пути выработки оксида азота и ингибирования активности симпатической нервной системы и ренин-ангиотензиновой системы. Более того, эстрогены уменьшают выработку эндотелина, окислительный стресс и воспаление [<xref ref-type="bibr" rid="cit124">124</xref>]. Прекращение функции яичников в результате естественного старения или хирургической менопаузы связано с повышенным бременем ФР кардиометаболических нарушений, включая увеличение массы тела, уровней глюкозы и ОХС в плазме крови, АД, что приводит к повышению риска развития ССЗ [<xref ref-type="bibr" rid="cit123">123</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit124">124</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit128">128</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit129">129</xref>]. После менопаузы заметное снижение уровня эстрогенов частично объясняет, почему уровень АД и риск развития АГ увеличиваются [<xref ref-type="bibr" rid="cit124">124</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit125">125</xref>]. Кроме того, в связи с резким снижением уровня прогестерона (природного антагониста альдостерона) происходит реактивация ренин-ангиотензин-альдостероновой системы (РААС) с такими последствиями, как задержка жидкости, повышение АД [<xref ref-type="bibr" rid="cit130">130</xref>].</p><p>Выделяют следующие специфичные для женщин патофизиологические характеристики АГ [<xref ref-type="bibr" rid="cit131">131</xref>]:</p><p>– тесная связь ожирения с АГ;</p><p>– связь гинекологических нарушений (ановуляция, пролиферативные гинекологические заболевания) и неблагоприятного течения беременности преэклампсия, гестационный СД) с риском кардиометаболических нарушений и АГ;</p><p>– кардиовазопротективный эффект (в том числе вазодилатирующий) физиологического для репродуктивного возраста уровня эстрогена;</p><p>– фармакологическое использование эстрогена при наличии сформировавшейся дисфункции эндотелия может способствовать увеличению АД и риска развития ССЗ, введение экзогенных эстрогенов в дозировках, применяемых для МГТ, не оказывает негативное влияние на АД;</p><p>– прогестерон способствует лептин-опосредованной дисфункции эндотелия у женщин с ожирением до наступления менопаузы;</p><p>– более выражена чувствительность к натрию;</p><p>– более высокая частота развития воспалительных заболеваний, связанных с АГ и ССЗ.</p><p>В постменопаузе у женщин наблюдается более быстрое, чем у мужчин такого же возраста, увеличение жесткости артерий. У женщин пожилого возраста отмечается более высокая, чем у мужчин, ригидность аорты. Это, по-видимому, способствует развитию изолированной систолической АГ, неконтролируемой АГ, сердечной недостаточности с сохраненной фракцией выброса левого желудочка (ФВ ЛЖ), аортальному стенозу, что чаще встречается у женщин [<xref ref-type="bibr" rid="cit132">132</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit133">133</xref>].</p><p>Установлено, что менопауза удваивает риск развития АГ даже после поправки на возраст и ИМТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit134">134</xref>]. Хотя МГТ содержит эстрогены, нет убедительных доказательств того, что АД будет значительно повышаться у женщин в менопаузе с АГ или без нее [<xref ref-type="bibr" rid="cit135">135</xref>]. Однако после начала МГТ необходимо рекомендовать регулярное измерение АД для подтверждения сохраняющегося нормального АД или контроля уровня АД при антигипертензивной терапии [<xref ref-type="bibr" rid="cit136">136</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit137">137</xref>]. В случае неконтролируемой АГ МГТ следует прекратить. Решение об отмене МГТ целесообразно принимать совместно с кардиологом.</p><p>Ключевые положения:</p><p>– МГТ может быть назначена при условии контроля АД.</p><p>– МГТ не назначается для первичной или вторичной профилактики ССЗ.</p></sec><sec><title>7.3. Курение</title><p>Курение значительно увеличивает опасность артериальных ССО и является ФР развития злокачественных новообразований.</p><p>Курение не является ФР развития ВТЭО при МГТ (включая комбинированную пероральную МГТ). Несмотря на то что курение не служит основанием для отказа от МГТ, в том числе комбинированными пероральными препаратами, необходимо соблюдать осторожность при назначении МГТ курильщицам, информировать их о рисках для здоровья, связанных с курением, и настаивать на прекращении курения. Женщинам, продолжающим курить, несмотря на все предостережения, следует сообщить, что курение помимо всех своих других негативных эффектов, может также поставить под угрозу успех МГТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit57">57</xref>][138–140].</p><p>Ключевые положения:</p><p>– Необходимо информировать женщин о рисках для здоровья, связанных с курением, и настаивать на его прекращении.</p><p>– У курящих женщин решение о возможности применения МГТ следует принимать с учетом совокупности всех ФР.</p></sec><sec><title>РАЗДЕЛ 8. МГТ В ОСОБЫХ КЛИНИЧЕСКИХ СИТУАЦИЯХ</title></sec><sec><title>8.1. Атеросклероз периферических артерий</title><p>Среди женщин в возрасте 45–49 лет распространенность атеросклероза периферических артерий составляет 4,89%, в возрасте 50–55 лет — 5,73%, в возрасте 56–60 лет — 6,73%. Менопауза увеличивает риск развития каротидного атеросклероза в 2 раза [<xref ref-type="bibr" rid="cit141">141</xref>]. Преждевременная и ранняя менопауза связана с увеличением объема и распространенности атеросклеротических бляшек [<xref ref-type="bibr" rid="cit142">142</xref>].</p><p>Применение монотерапии эстрогенами у женщин в постменопаузе в течение года снижает риск развития атеросклероза периферических артерий на 52%, как показано в наблюдательном исследовании Rotterdam study [<xref ref-type="bibr" rid="cit142">142</xref>]. В другом наблюдательном исследовании определено, что МГТ независимо от ее выбора снижает риск развития атеросклероза периферических артерий на 20% [<xref ref-type="bibr" rid="cit144">144</xref>]. В последних наблюдательных исследованиях показан положительное действие эстрогенов на толщину интимы-медии сонных артерий только в ранний период после менопаузы (до 6 лет), в более поздний период, особенно после 10 лет, эстрогены способствуют прогрессированию атеросклероза [<xref ref-type="bibr" rid="cit145">145</xref>].</p><p>МГТ не снижает риск прогрессирования атеросклероза у женщин с установленным атеросклеротическими ССЗ [<xref ref-type="bibr" rid="cit146">146</xref>].</p><p>У больных ИБС в РКИ HERS и HERSII (Heart and Estrogen/progestin Replacement Study) комбинированная пероральная МГТ не обеспечила статистически значимого снижения числа осложнений, связанных с атеросклерозом периферических артерий [<xref ref-type="bibr" rid="cit89">89</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit147">147</xref>].</p><p>В описательном обзоре R.S. Davies и соавт. [<xref ref-type="bibr" rid="cit148">148</xref>] в качестве механизма, положительного влияния МГТ на течение периферического атеросклероза, обсуждается снижение уровня ХС ЛНП в сыворотке крови, повышение уровня ХС ЛВП и положительное воздействие на функцию эндотелия.</p></sec><sec><title>8.2. Хроническая сердечная недостаточность</title><p>В Российской Федерации по данным популяционного исследования ЭПОХА-ХСН распространенность хронической сердечной недостаточности (ХСН) у женщин в возрасте 50 лет составляет 12,2%, в возрасте 60 лет — 26,2%, преимущественно с сохраненной ФВ ЛЖ [<xref ref-type="bibr" rid="cit149">149</xref>]. Пятилетняя выживаемость больных с ХСН составляет не более 50% [<xref ref-type="bibr" rid="cit150">150</xref>].</p><p>Ранняя постменопауза увеличивает риск развития ХСН на 33%, как выявлено в метаанализе трех наблюдательных исследований [<xref ref-type="bibr" rid="cit151">151</xref>].</p><p>В РКИ после 10 лет лечения выявлено, что женщины, получающие пероральную терапию эстрогенами или комбинированную МГТ, назначенную в первые 7 мес в среднем после менопаузы, имели значительно ниже риск смерти, развития ХСН, ИМ без увеличения риска развития рака, ВТЭО или инсульта [<xref ref-type="bibr" rid="cit152">152</xref>].</p><p>Пероральная и трансдермальная терапия эстрогенами, а также комбинированная МГТ у пациенток в возрасте 50 лет и старше с ХСН III–IV функционального класса и ФВ ЛЖ ≤35% неишемической этиологии обеспечила статистически значимое снижение общей смертности на 40%, как продемонстрировано в анализе в подгруппах РКИ BEST (Beta-Blocker Evaluation of Survival Trial) [<xref ref-type="bibr" rid="cit152">152</xref>].</p><p>Последний метаанализ 6 РКИ и наблюдательных исследований, в который были включены 25 047 женщин, не выявил статистической связи между любым вариантом МГТ и риском развития ХСН у женщин в постменопаузе. При этом снижение смертности от всех причин на 35% наблюдалось среди пациенток с ХСН, которые получали МГТ. В анализе возрастных подгрупп не замечено существенного изменения риска развития ХСН [<xref ref-type="bibr" rid="cit153">153</xref>].</p><p>Анализ в подгруппах РКИ WHI (Women’s Health Initiative) показал, что монотерапия пероральными эстрогенами и комбинированная МГТ не увеличивает риск госпитализаций, связанных с ХСН, независимо от ФВ ЛЖ и возраста женщины при назначении МГТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit154">154</xref>].</p><p>По данным мониторинга за выпиской рецептов и визитами к врачу системы Medicare среди 10 млн женщин в возрасте 65 лет и старше, монотерапия эстрогенами статистически значимо снижала риск развития ХСН на 5%, комбинированная МГТ — на 4% [<xref ref-type="bibr" rid="cit155">155</xref>].</p></sec><sec><title>8.3. Фибрилляция предсердий</title><p>Известно, что женщины во всех возрастных группах имеют более низкую распространенность фибрилляции предсердий (ФП) по сравнению с мужчинами, но смертность от всех причин у женщин выше: ФП независимо связана с двукратным увеличением риска смерти у женщин по сравнению с 1,5-кратным увеличением риска смерти у мужчин [<xref ref-type="bibr" rid="cit156">156</xref>]. В наблюдательном исследовании ATRIA ежегодная частота развития тромбоэмболических осложнений у пациентов с ФП, не принимающих варфарин, составила 3,5% у женщин по сравнению с 1,8% у мужчин [<xref ref-type="bibr" rid="cit156">156</xref>]. До 2024 г. считалось, что женщины с дополнительными ФР развития инсульта, особенно в старшем возрасте (&gt;65 лет), подвергаются большему риску развития инсульта, даже если принимают антикоагулянтную терапию, в то время как риск кровотечения при антикоагуляции у мужчин и женщин был одинаковым [<xref ref-type="bibr" rid="cit157">157</xref>]. В новых рекомендациях Европейского общества кардиологов принято решение о том, что женский пол является лишь возрастным модификатором риска развития инсульта, а не независимым биологическим ФР [<xref ref-type="bibr" rid="cit157">157</xref>]. При этом у женщин с ФП более выражены симптоматика и тяжесть инсультов.</p><p>В постменопаузе на 82% увеличивается риск формирования ФП [<xref ref-type="bibr" rid="cit158">158</xref>]. Показано, что эстроген оказывает как защитное, так и проаритмическое действие на сердце [<xref ref-type="bibr" rid="cit159">159</xref>].</p><p>Данные наблюдательного исследования BiomarCaRE Consortium в Европе продемонстрировали, что у женщин в постменопаузе (средний возраст 49,2 года) распространенность ФП составила 4,4%, что было взаимосвязано с увеличением риска развития инсульта на 42%, ИМ на 78%, а частота смертельных исходов увеличивалась более чем в 3,5 раза [<xref ref-type="bibr" rid="cit159">159</xref>].</p><p>По данным анализа в подгруппах РКИ WHI (Women’s Health Initiative) и наблюдательных исследований комбинированная МГТ, монотерапия пероральными эстрогенами, применение тиболона увеличивают риск развития ФП [<xref ref-type="bibr" rid="cit158">158</xref>][161–163].</p><p>Исследования, проведенные в последние годы, демонстрируют противоречивые данные в этом вопросе. В ретроспективном наблюдательном исследовании продемонстрировано, что применение МГТ, за исключением использования монотерапии эстрадиолом в комбинации его с прогестином, увеличивало риск развития ФП у женщин в менопаузе [<xref ref-type="bibr" rid="cit164">164</xref>]. У женщин, принимающих ранее эстрадиол в сочетании с прогестином, отмечалось снижение риска формирования ФП с поправкой на факторы риска (p=0,027). Продолжающаяся МГТ представляла повышенный риск развития ФП. Степень риска варьировала в зависимости от конкретного типа эстрогена и прогестинов при сочетанном назначении. Результаты исследования указывают на то, что в отношении риска развития ФП пероральная эстрадиолсодержащая МГТ превосходит МГТ, содержащую пероральный лошадиный конъюгированный эстроген или тиболон.</p><p>Появились новые сведения мониторинга за выпиской рецептов и визитами к врачу системы Medicare среди 10 млн женщин в возрасте 65 лет и старше, в которых определено, что монотерапия эстрогенами и пероральная комбинированная МГТ статистически значимо снижала риск развития ФП на 4% независимо от вида МГТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit155">155</xref>].</p><p>Вклад локальных форм эстрогенов в развитие ФП у женщин в период менопаузы не определен.</p></sec><sec><title>8.4. Патология клапанов сердца</title><p>Возможность назначения пероральной МГТ у женщин в пери- и постменопаузе с патологией клапанов определяется наличием осложнений:</p><p>– при ФП и тромбах в камерах сердца — МГТ противопоказана;</p><p>– при ХСН неишемической этиологии и в отсутствие осложнений МГТ может быть назначена в рамках междисциплинарного консилиума [<xref ref-type="bibr" rid="cit165">165</xref>].</p></sec><sec><title>8.5. Легочная гипертензия</title><p>Половые различия влияют не только на распространенность легочной гипертензии (ЛГ) независимо от ее патогенеза, но и на ее тяжесть, реакцию на лечение и результаты выживаемости [<xref ref-type="bibr" rid="cit166">166</xref>]. Хотя женщины более восприимчивы к развитию ЛГ, у них также отмечаются лучшая реакция на лечение и более высокая выживаемость по сравнению с мужчинами [<xref ref-type="bibr" rid="cit166">166</xref>]. Эти различия были названы «эстрогенный парадокс» с положительным влиянием эстрогена на течение и прогноз [<xref ref-type="bibr" rid="cit167">167</xref>].</p><p>Результаты исследований, касающиеся использования МГТ при ЛГ, противоречивы. В экспериментальных исследованиях выявлено, что МГТ может улучшить состояние правых отделов сердца и снизить давление в легочной артерии [<xref ref-type="bibr" rid="cit168">168</xref>]. Тем не менее крупное одноцентровое исследование, проведенное в 2020 г., не выявило существенных различий в эндо- или экзогенном воздействии половых гормонов в отношении развития и прогрессирования ЛГ [<xref ref-type="bibr" rid="cit168">168</xref>].</p></sec><sec><title>РАЗДЕЛ 9. МИГРЕНЬ</title><p>Мигрень в популяции стран Европы и США встречается у 17% женщин и 8% мужчин. Взрослые женщины болеют в 2,5–3 раза чаще, чем мужчины [<xref ref-type="bibr" rid="cit169">169</xref>].</p><p>Установлена зависимость частоты приступов мигрени от колебаний уровней половых стероидных гормонов.</p><p>Выделяют две основные формы мигрени: без ауры (до 80% всех случаев) и с аурой (20% всех случаев) — аура представляет собой преходящие неврологические нарушения (зрительные, чувствительные и/или речевые симптомы), предшествующие головной боли [<xref ref-type="bibr" rid="cit170">170</xref>]. Мигрень с аурой сопряжена с двукратным увеличением риска развития инсульта [<xref ref-type="bibr" rid="cit171">171</xref>].</p><p>При подозрении на мигрень у женщин в постменопаузе необходима консультация невролога для исключения другой патологии.</p><p>Поскольку данные о взаимосвязи между МГТ и мигренью отсутствуют, нельзя сделать вывод, что мигрень служит противопоказанием к МГТ [<xref ref-type="bibr" rid="cit172">172</xref>].</p><p>Мигрень без ауры совместима практически с любыми вариантами и режимами МГТ. Непрерывная комбинированная МГТ в меньшей степени провоцирует головную боль, чем циклический режим, особенно при использовании низких доз эстрогена [<xref ref-type="bibr" rid="cit173">173</xref>]. Мигрень с аурой не служит противопоказанием к МГТ. При мигрени с аурой следует использовать минимальную дозу эстрогенного компонента, биодентичного натуральному, которая эффективно контролирует вазомоторные симптомы [<xref ref-type="bibr" rid="cit172">172</xref>]. Возможно использование трансдермальных эстрогенов в качестве монотерапии, которые обеспечивают стабильную плазменную концентрацию эстрадиола без резких пиковых суточных колебаний и позволяют минимизировать риск возникновения приступов мигрени или в комбинации с внутриматочной системой, содержащей 52 мг левоноргестрела микронизированного (ЛНГ-ВМС) [<xref ref-type="bibr" rid="cit172">172</xref>][<xref ref-type="bibr" rid="cit174">174</xref>].</p></sec><sec><title>ЗАКЛЮЧЕНИЕ</title><p>Показания и противопоказания к назначению менопаузальной гормональной терапии определяются актуальными клиническими рекомендациями и инструкциями к конкретным препаратам.</p><p>Свод критериев приемлемости назначения менопаузальной гормональной терапии пациенткам с сердечно-сосудистыми и метаболическими заболеваниями приведен в Приложении 1. Для унификации рекомендаций были определены следующие категории в соответствии с международной номенклатурой ВОЗ [<xref ref-type="bibr" rid="cit65">65</xref>].</p><p>КАТЕГОРИЯ 1 — нет ограничений для использования МГТ;</p><p>КАТЕГОРИЯ 2 — польза от применения МГТ превышает риски;</p><p>КАТЕГОРИЯ 3 — возможные риски превышают пользу;</p><p>КАТЕГОРИЯ 4 — не рекомендуется применение МГТ.</p><p>При обращении женщины с жалобами на приливы, потливость, сердцебиения врачу необходимо провести опрос с целью выявления взаимосвязи жалоб с возможными климактерическими нарушениями. Опрос должен включать сведения о дате последней самостоятельной менструации, нарушении регулярности менструального цикла и текущем приеме гормональной контрацепции или менопаузальной гормональной терапии. В случае подозрения на связь жалоб с климактерическими расстройствами необходимо направить женщину на консультацию к акушеру-гинекологу.</p><p>Назначение менопаузальной гормональной терапии, коррекция дозы, смена лекарственного средства, прекращение менопаузальной гормональной терапии, ежегодный динамический контроль за эффективностью/переносимостью лечения, актуализацию целей терапии и оценку баланса польза/риск проводит акушер-гинеколог (Приложения 2 и 3).</p><p>При выявлении/подозрении на наличие нежелательных явлений, ассоциированных с приемом менопаузальной гормональной терапии врачом негинекологического профиля пациентке должна быть рекомендована консультация акушера-гинеколога.</p><p>При выявлении/подозрении на наличие факторов риска развития сердечно-сосудистых заболеваний и сердечно-сосудистых и метаболических заболеваний акушерами-гинекологами пациентке должна быть рекомендована консультация врача терапевтического профиля.</p></sec><sec><title>ДОПОЛНИТЕЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ</title><p>Источники финансирования. Работа выполнена по инициативе авторов без привлечения финансирования</p><p>Конфликт интересов. Авторы декларируют отсутствие явных и потенциальных конфликтов интересов, связанных с содержанием настоящей статьи.</p><p>Участие авторов. Все авторы одобрили финальную версию статьи перед публикацией, выразили согласие нести ответственность за все аспекты работы, подразумевающую надлежащее изучение и решение вопросов, связанных с точностью или добросовестностью любой части работы.</p></sec><sec><title>ПРИЛОЖЕНИЕ 1</title><table-wrap id="table-6"><caption><p>Таблица 6. Критерии приемлемости назначения МГТ</p><p>КАТЕГОРИЯ 1 — нет ограничений для использования МГТ;</p><p>КАТЕГОРИЯ 2 — польза от применения МГТ превышает риски;</p><p>КАТЕГОРИЯ 3 — возможные риски превышают пользу;</p><p>КАТЕГОРИЯ 4 — не рекомендуется применение МГТ.</p><p>НП — неприменимо из-за отсутствия данных; МГТ — менопаузальная гормональная терапия; СД — сахарный диабет; ИМТ — индекс массы тела; ТЭЛА — тромбоэмболия легочной артерии; ТГВ — тромбоз глубоких вен; ВТЭО — венозные тромбоэмболические осложнения; ИБС — ишемическая болезнь сердца; ССЗ — сердечно-сосудистые заболевания; ТГ — триглицериды; АД — артериальное давление.</p></caption><table><tbody><tr><td> </td><td>Комбинированная МГТ</td><td>Монотерапия эстрогенами</td><td>Тиболон</td><td>Локальная МГТЭстриол или прастерон</td><td>Примечание</td></tr><tr><td>перорально</td><td>трансдермально</td><td>перорально</td><td>трансдермально</td></tr><tr><td>Нарушения углеводного обмена</td></tr><tr><td>СД</td><td>2</td><td>2</td><td>2</td><td>2</td><td>НП</td><td>1</td><td> </td></tr><tr><td>ИМТ, кг/м²18,5–24,925–29,930–34,9≥35</td><td>112*/3**3***</td><td>112*/3**3***</td><td>112*/3**3***</td><td>112*/3**3***</td><td>НПНПНПНП</td><td>1111</td><td>2* — отсутствие кардиометаболических заболеваний, связанных с ожирением или нахождение под наблюдением у профильного специалиста, заболевания в стадии компенсации (Приложение 2).3** — наличие одного или нескольких кардиометаболических заболеваний, ассоциированных с ожирением (Приложение 2).***Нет данных по ИМТ &gt;35 кг/м²</td></tr><tr><td>Венозные тромбозы и/или ТЭЛА</td></tr><tr><td>Острый ТГВ/ТЭЛА</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>1</td><td>Под острыми ТГВ/ТЭЛА понимается период, требующий использования полной лечебной дозой антикоагулянта (основная фаза антикоагулянтной терапии, первые 3–6 мес)</td></tr><tr><td>ТГВ/ТЭЛА в анамнезе</td><td>4</td><td>3</td><td>4</td><td>3</td><td>4</td><td>1</td><td>При тяжелых менопаузальных симптомах во время лечения антикоагулянтами у отдельных больных можно рассмотреть трансдермальную или ультранизкодозированную пероральную МГТ; в большинстве случаев МГТ не следует использовать после отмены антикоагулянтов</td></tr><tr><td>Тромбоз поверхностных вен (острый или в анамнезе)</td><td>3</td><td>3</td><td>3</td><td>3</td><td>НП</td><td>1</td><td> </td></tr><tr><td>Нетромботические хронические заболевания вен</td></tr><tr><td>Нетромботические хронические заболевания вен (варикозное расширение вен, ретикулярные вены, телеангиэктазии нижних конечностей)</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td> </td></tr><tr><td>Тромбофилии</td></tr><tr><td>Бессимптомная тромбофилия с высоким риском развития ВТЭО (дефицит протеина S, дефицит протеина С, дефицит антитромбина)</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>НП</td><td>НП</td><td> </td></tr><tr><td>Бессимптомная тромбофилия лейденская мутация гена фактора V, мутация гена протромбинa G20210A, высокий уровень фактора свертывания крови VIII</td><td>2</td><td>2</td><td>2</td><td>2</td><td>НП</td><td>1</td><td>Необходимо учитывать ранее выявленную тромбофилию, обследование на тромбофилию перед назначением МГТ не требуется.Решение о возможности назначения и составе МГТ следует принимать индивидуально с учетом сведений о наличии ранее выявленной бессимптомной тромбофилии, тяжести менопаузальных симптомов, наличия дополнительных факторов риска развития ВТЭО, а также указания определенных тромбофилий в перечне противопоказаний в инструкции к конкретному препарату для МГТ.По имеющимся данным, трансдермальные препараты для МГТ не повышают риск венозных тромбозов у пациенток с бессимптомной тромбофилией</td></tr><tr><td>Антифосфолипидный синдром</td><td>4</td><td>3</td><td>4</td><td>3</td><td>4</td><td>1</td><td>Возможность МГТ не исключена у женщин с низкой или умеренной активностью заболевания, не имеющих дополнительных факторов риска венозных тромбозов</td></tr><tr><td>Семейный анамнез тромбозов</td><td>2</td><td>2</td><td>2</td><td>2</td><td>2</td><td>1</td><td>Наличие родственника I степени родства, перенесшего венозный или антериальный тромбоз в возрасте моложе 50 лет</td></tr><tr><td>Хирургические вмешательства и острые нехирургические заболевания с госпитализацией</td></tr><tr><td>Хирургическое вмешательство</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>Перед хирургическим вмешательством необходима оценка риска развития ТГВ/ТЭЛА в послеоперационном периоде по шкале Каприни. Рекомендуется при оценке риска развития послеоперационных ТГВ/ТЭЛА учитывать проведение МГТ как 1 дополнительный балл по шкале Каприни. Отмена МГТ при хирургических вмешательствах не требуется. Профилактика венозных тромбозов антикоагулянтами должна проводиться в соответствии с определенной по шкале Каприни категорией риска развития ТГВ/ТЭЛА.</td></tr><tr><td>Острые нехирургические заболевания, требующие госпитализации</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>При госпитализации необходима оценка риска развития ТГВ/ТЭЛА по рекомендуемым шкалам (например, шкала Padua). Рекомендуется при оценке риска развития послеоперационных ТГВ/ТЭЛА учитывать проведение МГТ как 1 дополнительный балл. Отмена МГТ при острых нехирургических заболеваниях, требующих госпитализации, не входящих в состав противопоказаний к МГТ, не требуется. Профилактика венозных тромбозов антикоагулянтами должна проводиться в соответствии с определенной по шкале категорией риска развития ТГВ/ТЭЛА</td></tr><tr><td>Атеросклеротические сердечно-сосудистые заболевания</td></tr><tr><td>ИБС</td><td>3</td><td>3</td><td>3</td><td>3</td><td>НП</td><td>1</td><td>При наличии ИБС начало МГТ не рекомендовано. У пациенток с развившейся в процессе терапии ИБС, настроенных на продолжение МГТ, вопрос о ее отмене должен быть решен индивидуально кардиологом и гинекологом совместно</td></tr><tr><td>Инфаркт миокарда (острый или в анамнезе)</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>1</td><td> </td></tr><tr><td>Нарушение мозгового кровообращения, включая транзиторную ишемическую атаку (острое или в анамнезе)</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>1</td><td> </td></tr><tr><td>Факторы риска развития ССЗ</td></tr><tr><td>Гиперлипидемия (кроме гипертриглицеридемии)</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td> </td></tr><tr><td>Гипертриглицеридемия</td><td>3</td><td>2</td><td>3</td><td>2</td><td>2</td><td>1</td><td>При уровне ТГ &gt;4,5 ммоль/л не рекомендовано начало МГТ, требуется коррекция уровня ТГ</td></tr><tr><td>Артериальная гипертензия</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>МГТ может быть назначена при условии контроля АД</td></tr><tr><td>Курение</td><td>2/3*</td><td>2/3*</td><td>2/3*</td><td>2/3*</td><td>2/3*</td><td>1</td><td>3*При наличии любых других факторов риска развития ССЗ или ССЗ направление на консультацию терапевта/кардиолога</td></tr><tr><td>Другие заболевания/состояния</td></tr><tr><td>Атеросклероз периферических артерий</td><td>3</td><td>3</td><td>3</td><td>НП</td><td>НП</td><td>НП</td><td> </td></tr><tr><td>Хроническая сердечная недостаточность (неишемического генеза)</td><td>3</td><td>3</td><td>3</td><td>НП</td><td>НП</td><td>НП</td><td> </td></tr><tr><td>Фибрилляция предсердий</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>НП</td><td> </td></tr><tr><td>Легочная гипертензия</td><td>4</td><td>4</td><td>4</td><td>НП</td><td>НП</td><td>НП</td><td>Доказательства получены в одном наблюдательном исследовании</td></tr><tr><td>Мигрень без ауры</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>1</td><td>НП</td><td>1</td><td> </td></tr><tr><td>Мигрень с аурой</td><td>2</td><td>1</td><td>2</td><td>1</td><td>НП</td><td>1</td><td> </td></tr></tbody></table></table-wrap></sec><sec><title>ПРИЛОЖЕНИЕ 2</title><table-wrap id="table-7"><caption><p>Таблица 7. Кардиометаболические заболевания, связанные с ожирением</p><p>АД — артериальное давление ТГ — триглицериды; ХС ЛВП — холестерин липопротеидов высокой плотности; ОХС — общий холестерин; ХС ЛНП — холестерин липопротеидов низкой плотности; АлАТ — аланинаминотрансфераза, АсАТ — аспартатаминотрансфераза; ГГТ — гамма-глутамилтранспептидаза.</p></caption><table><tbody><tr><td>Нарушения, связанные с ожирением</td><td>Идентификация на основе информации, полученной при первоначальной оценке</td></tr><tr><td>Метаболический синдром</td><td>Окружность талии, АД, уровень в крови ТГ, ХС ЛВП, глюкозы натощак</td></tr><tr><td>Предиабет</td><td>Нарушение гликемии натощак/нарушение толерантности к глюкозе</td></tr><tr><td>Сахарный диабет 2-го типа</td><td>Уровень глюкозы натощак, гликированный гемоглобин</td></tr><tr><td>Дислипидемия</td><td>Уровень ОХС, ХС ЛНП, ХС ЛВП, ТГ</td></tr><tr><td>Артериальная гипертензия</td><td>Систолическое и диастолическое АД</td></tr><tr><td>Неалкогольная жировая болезнь печени</td><td>Функциональные пробы печени (определение активности АлАТ, АсАТ, ГГТ в крови)</td></tr></tbody></table></table-wrap></sec><sec><title>ПРИЛОЖЕНИЕ 3</title><fig id="fig-2"><caption><p>Рисунок 2. Алгоритм принятия решения о назначении МГТ</p><p>МГТ — менопаузальная гормональная терапия; КР — клинические рекомендации; ИМП —инструкции медицинских препаратов</p></caption><graphic xlink:href="problendo-71-6-g002.jpeg"><uri content-type="original_file">https://cdn.elpub.ru/assets/journals/problendo/2025/6/ombTXZPoz04n8RVaaquKIwFuqk3Pnfo1oE6c7FZb.jpeg</uri></graphic></fig></sec><sec><title>ПРИЛОЖЕНИЕ 4</title><fig id="fig-3"><caption><p>Рисунок 3. Алгоритм принятия решения об отмене МГТ</p><p>МГТ — менопаузальная гормональная терапия.</p></caption><graphic xlink:href="problendo-71-6-g003.jpeg"><uri content-type="original_file">https://cdn.elpub.ru/assets/journals/problendo/2025/6/btXqtCuRcqSC0jVoV68IyVNfJElDiZRS1a6sEt5B.jpeg</uri></graphic></fig></sec></body><back><ref-list><ref id="cit1"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><source>Pravitel'stvo Rossiiskoi Federatsii.</source> <article-title>Rasporyazhenie Pravitel'stva Rossiiskoi Federatsii ot 29.12.2022 № N 4356-p “Ob utverzhdenii Natsional'noi strategii deistvii v interesakh zhenshchin na 2023—2030 gody”.</article-title> Dostupno na: https://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_.</mixed-citation></ref><ref id="cit2"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><name><surname>Ulumbekova</surname> <given-names>G.E.</given-names></name>, <name><surname>Khudova</surname> <given-names>I.Yu.</given-names></name> <article-title>Otsenka demograficheskogo, sotsial'nogo i ekonomicheskogo effekta pri prieme menopauzal'noi gormonal'noi terapii.</article-title> <source>ORGZDRAV: novosti, mneniya, obucheniya. Vestnik VShOUZ</source>. <year>2020</year>;<issue>6(4(22))</issue>:<fpage>23</fpage>–<lpage>53</lpage>. doi: https://doi.org/<object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.24411/2411-8621-2020-14002</object-id></mixed-citation></ref><ref id="cit3"><element-citation><name><surname>Lambrinoudaki</surname> <given-names>Irene</given-names> </name> <name><surname>Armeni</surname> <given-names>Eleni</given-names> </name> <name><surname>Goulis</surname> <given-names>Dimitrios</given-names> </name> <name><surname>Bretz</surname> <given-names>Silvia</given-names> </name> <name><surname>Ceausu</surname> <given-names>Iuliana</given-names> </name> <name><surname>Durmusoglu</surname> <given-names>Fatih</given-names> </name> <name><surname>Erkkola</surname> <given-names>Risto</given-names> </name> <name><surname>Fistonic</surname> <given-names>Ivan</given-names> </name> <name><surname>Gambacciani</surname> <given-names>Marco</given-names> </name> <name><surname>Geukes</surname> <given-names>Marije</given-names> </name> <name><surname>Hamoda</surname> <given-names>Haitham</given-names> </name> <name><surname>Hartley</surname> <given-names>Caiomhe</given-names> </name> <name><surname>Hirschberg</surname> <given-names>Angelica Lindén</given-names> </name> <name><surname>Meczekalski</surname> <given-names>Blazej</given-names> </name> <name><surname>Mendoza</surname> <given-names>Nicolas</given-names> </name> <name><surname>Mueck</surname> <given-names>Alfred</given-names> </name> <name><surname>Smetnik</surname> <given-names>Antonina</given-names> </name> <name><surname>Stute</surname> <given-names>Petra</given-names> </name> <name><surname>van Trotsenburg</surname> <given-names>Mick</given-names> </name> <name><surname>Rees</surname> <given-names>Margaret</given-names> </name> <article-title>Menopause, wellbeing and health: A care pathway from the European Menopause and Andropause Society</article-title> <source>Maturitas</source> <year>2022</year> <month>05</month> <fpage>1</fpage> <lpage>14</lpage> <volume>163</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.maturitas.2022.04.008</object-id></element-citation></ref><ref id="cit4"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><source>Ministerstvo zdravookhraneniya Rossiiskoi Federatsii.</source> <article-title>Klinicheskie rekomendatsii. Menopauza i klimaktericheskoe sostoyanie u zhenshchiny</article-title>. <year>2021</year>. Dostupno na: https://cr.minzdrav.gov.ru/previewcr/117_2</mixed-citation></ref><ref id="cit5"><element-citation><name><surname>Harlow</surname> <given-names>Siobán D.</given-names> </name> <name><surname>Gass</surname> <given-names>Margery</given-names> </name> <name><surname>Hall</surname> <given-names>Janet E.</given-names> </name> <name><surname>Lobo</surname> <given-names>Roger</given-names> </name> <name><surname>Maki</surname> <given-names>Pauline</given-names> </name> <name><surname>Rebar</surname> <given-names>Robert W.</given-names> </name> <name><surname>Sherman</surname> <given-names>Sherry</given-names> </name> <name><surname>Sluss</surname> <given-names>Patrick M.</given-names> </name> <name><surname>de Villiers</surname> <given-names>Tobie J.</given-names> </name> <article-title>Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop + 10</article-title> <source>Menopause</source> <year>2012</year> <month>03</month> <fpage>387</fpage> <lpage>395</lpage> <volume>19</volume> <issue>4</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0b013e31824d8f40</object-id></element-citation></ref><ref id="cit6"><element-citation><name><surname>Drewe</surname> <given-names>Juergen</given-names> </name> <name><surname>Bucher</surname> <given-names>Kathleen A</given-names> </name> <name><surname>Zahner</surname> <given-names>Catherine</given-names> </name> <article-title>A systematic review of non-hormonal treatments of vasomotor symptoms in climacteric and cancer patients</article-title> <source>SpringerPlus</source> <year>2015</year> <month>02</month> <volume>4</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1186/s40064-015-0808-y</object-id></element-citation></ref><ref id="cit7"><element-citation><name><surname>Schnatz</surname> <given-names>Peter F.</given-names> </name> <name><surname>Romegialli</surname> <given-names>Alison</given-names> </name> <name><surname>Abrantes</surname> <given-names>Jessica</given-names> </name> <name><surname>Marakovits</surname> <given-names>Kimberly</given-names> </name> <name><surname>Cunningham</surname> <given-names>David</given-names> </name> <name><surname>O'Sullivan</surname> <given-names>David M.</given-names> </name> <article-title>The North American Menopause Society</article-title> <source>Menopause</source> <year>2008</year> <month>09</month> <fpage>996</fpage> <lpage>1001</lpage> <volume>15</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0b013e318166f026</object-id></element-citation></ref><ref id="cit8"><element-citation><name><surname>Paramsothy</surname> <given-names>Pangaja</given-names> </name> <name><surname>Harlow</surname> <given-names>Siobán D.</given-names> </name> <name><surname>Nan</surname> <given-names>Bin</given-names> </name> <name><surname>Greendale</surname> <given-names>Gail A.</given-names> </name> <name><surname>Santoro</surname> <given-names>Nanette</given-names> </name> <name><surname>Crawford</surname> <given-names>Sybil L.</given-names> </name> <name><surname>Gold</surname> <given-names>Ellen B.</given-names> </name> <name><surname>Tepper</surname> <given-names>Ping G.</given-names> </name> <name><surname>Randolph</surname> <given-names>John F.</given-names> </name> <article-title>Duration of the menopausal transition is longer in women with young age at onset: the multiethnic Study of Women's Health Across the Nation</article-title> <source>Menopause</source> <year>2016</year> <month>09</month> <fpage>142</fpage> <lpage>149</lpage> <volume>24</volume> <issue>2</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000000736</object-id></element-citation></ref><ref id="cit9"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><source>Ministerstvo zdravookhraneniya Rossiiskoi Federatsii.</source> <article-title>Menopauzal'naya gormonoterapiya i sokhranenie zdorov'ya zhenshchin v zrelom vozraste. Klinicheskie rekomendatsii</article-title>. <year>2015</year>. Dostupno na: https://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_320073</mixed-citation></ref><ref id="cit10"><element-citation><name><surname>Schoenaker</surname> <given-names>Danielle AJM</given-names> </name> <name><surname>Jackson</surname> <given-names>Caroline A</given-names> </name> <name><surname>Rowlands</surname> <given-names>Jemma V</given-names> </name> <name><surname>Mishra</surname> <given-names>Gita D</given-names> </name> <article-title>Socioeconomic position, lifestyle factors and age at natural menopause: a systematic review and meta-analyses of studies across six continents</article-title> <source>International Journal of Epidemiology</source> <year>2014</year> <month>04</month> <fpage>1542</fpage> <lpage>1562</lpage> <volume>43</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1093/ije/dyu094</object-id></element-citation></ref><ref id="cit11"><element-citation><name><surname>Freeman</surname> <given-names>Ellen W.</given-names> </name> <name><surname>Sammel</surname> <given-names>Mary D.</given-names> </name> <name><surname>Sanders</surname> <given-names>Richard J.</given-names> </name> <article-title>Risk of long-term hot flashes after natural menopause</article-title> <source>Menopause</source> <year>2014</year> <month>01</month> <fpage>924</fpage> <lpage>932</lpage> <volume>21</volume> <issue>9</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000000196</object-id></element-citation></ref><ref id="cit12"><element-citation><name><surname>Costanian</surname> <given-names>C.</given-names> </name> <name><surname>Zangiabadi</surname> <given-names>S.</given-names> </name> <name><surname>Bahous</surname> <given-names>S. A.</given-names> </name> <name><surname>Deonandan</surname> <given-names>R.</given-names> </name> <name><surname>Tamim</surname> <given-names>H.</given-names> </name> <article-title>Reviewing the evidence on vasomotor symptoms: the role of traditional and non-traditional factors</article-title> <source>Climacteric</source> <year>2020</year> <month>01</month> <fpage>213</fpage> <lpage>223</lpage> <volume>23</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1080/13697137.2019.1711051</object-id></element-citation></ref><ref id="cit13"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><name><surname>Prior</surname> <given-names>JC.</given-names></name> <article-title>Progesterone for Symptomatic Perimenopause Treatment - Progesterone politics, physiology and potential for perimenopause.</article-title> <source>Facts, Views &amp; Vision in ObGyn.</source> <year>2011</year>;<issue>3(2)</issue>:<fpage>109</fpage>–<lpage>20</lpage>. PMID: 24753856</mixed-citation></ref><ref id="cit14"><element-citation><name><surname>Santoro</surname> <given-names>Nanette</given-names> </name> <name><surname>Epperson</surname> <given-names>C. Neill</given-names> </name> <name><surname>Mathews</surname> <given-names>Sarah B.</given-names> </name> <article-title>Menopausal Symptoms and Their Management</article-title> <source>Endocrinology and Metabolism Clinics of North America</source> <year>2015</year> <month>08</month> <fpage>497</fpage> <lpage>515</lpage> <volume>44</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.ecl.2015.05.001</object-id></element-citation></ref><ref id="cit15"><element-citation><name><surname>Mel'nichenko</surname> <given-names>Galina A.</given-names> </name> <name><surname>Belaya</surname> <given-names>Zhanna E.</given-names> </name> <name><surname>Rozhinskaya</surname> <given-names>Lyudmila Ya.</given-names> </name> <name><surname>Toroptsova</surname> <given-names>Natalia V.</given-names> </name> <name><surname>Alekseeva</surname> <given-names>Lyudmila I.</given-names> </name> <name><surname>Biryukova</surname> <given-names>Elena V.</given-names> </name> <name><surname>Grebennikova</surname> <given-names>Tatiana A.</given-names> </name> <name><surname>Dzeranova</surname> <given-names>Larisa K.</given-names> </name> <name><surname>Dreval</surname> <given-names>Aleksandr V.</given-names> </name> <name><surname>Zagorodniy</surname> <given-names>Nikolay V.</given-names> </name> <name><surname>Il'yin</surname> <given-names>Aleksandr V.</given-names> </name> <name><surname>Kryukova</surname> <given-names>Irina V.</given-names> </name> <name><surname>Lesnyak</surname> <given-names>Ol’ga M.</given-names> </name> <name><surname>Mamedova</surname> <given-names>Elizaveta O.</given-names> </name> <name><surname>Nikitinskaya</surname> <given-names>Oksana A.</given-names> </name> <name><surname>Pigarova</surname> <given-names>Ekaterina A.</given-names> </name> <name><surname>Rodionova</surname> <given-names>Svetlana S.</given-names> </name> <name><surname>Skripnikova</surname> <given-names>Irina A.</given-names> </name> <name><surname>Tarbaeva</surname> <given-names>Natalia V.</given-names> </name> <name><surname>Farba</surname> <given-names>Leonid Ya.</given-names> </name> <name><surname>Tsoriev</surname> <given-names>Timur T.</given-names> </name> <name><surname>Chernova</surname> <given-names>Tatiana O.</given-names> </name> <name><surname>Yureneva</surname> <given-names>Svetlana V.</given-names> </name> <name><surname>Yakushevskaya</surname> <given-names>Oksana V.</given-names> </name> <name><surname>Dedov</surname> <given-names>Ivan I.</given-names> </name> <article-title>Russian federal clinical guidelines on the diagnostics, treatment, and prevention of osteoporosis</article-title> <source>Problems of Endocrinology</source> <year>2018</year> <month>02</month> <fpage>392</fpage> <lpage>426</lpage> <volume>63</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.14341/probl2017636392-426</object-id></element-citation></ref><ref id="cit16"><element-citation><name><surname>Muka</surname> <given-names>Taulant</given-names> </name> <name><surname>Oliver-Williams</surname> <given-names>Clare</given-names> </name> <name><surname>Colpani</surname> <given-names>Veronica</given-names> </name> <name><surname>Kunutsor</surname> <given-names>Setor</given-names> </name> <name><surname>Chowdhury</surname> <given-names>Susmita</given-names> </name> <name><surname>Chowdhury</surname> <given-names>Rajiv</given-names> </name> <name><surname>Kavousi</surname> <given-names>Maryam</given-names> </name> <name><surname>Franco</surname> <given-names>Oscar H.</given-names> </name> <article-title>Association of Vasomotor and Other Menopausal Symptoms with Risk of Cardiovascular Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis</article-title> <source>PLOS ONE</source> <year>2016</year> <month>06</month> <fpage>e0157417</fpage> <volume>11</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1371/journal.pone.0157417</object-id></element-citation></ref><ref id="cit17"><element-citation><name><surname>Baber</surname> <given-names>R. J.</given-names> </name> <name><surname>Panay</surname> <given-names>N.</given-names> </name> <name><surname>Fenton</surname> <given-names>A.</given-names> </name> <article-title>2016 IMS Recommendations on women’s midlife health and menopause hormone therapy</article-title> <source>Climacteric</source> <year>2016</year> <month>02</month> <fpage>109</fpage> <lpage>150</lpage> <volume>19</volume> <issue>2</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.3109/13697137.2015.1129166</object-id></element-citation></ref><ref id="cit18"><element-citation><name><surname>Kaufman</surname> <given-names>Melissa R.</given-names> </name> <name><surname>Ackerman</surname> <given-names>A. Lenore</given-names> </name> <name><surname>Amin</surname> <given-names>Katherine A.</given-names> </name> <name><surname>Coffey</surname> <given-names>Marge</given-names> </name> <name><surname>Danan</surname> <given-names>Elisheva</given-names> </name> <name><surname>Faubion</surname> <given-names>Stephanie S.</given-names> </name> <name><surname>Hardart</surname> <given-names>Anne</given-names> </name> <name><surname>Goldstein</surname> <given-names>Irwin</given-names> </name> <name><surname>Ippolito</surname> <given-names>Giulia M.</given-names> </name> <name><surname>Northington</surname> <given-names>Gina M.</given-names> </name> <name><surname>Powell</surname> <given-names>Charles R.</given-names> </name> <name><surname>Rubin</surname> <given-names>Rachel S.</given-names> </name> <name><surname>Westney</surname> <given-names>O. Lenaine</given-names> </name> <name><surname>Wilson</surname> <given-names>Tracey S.</given-names> </name> <name><surname>Lee</surname> <given-names>Una J.</given-names> </name> <article-title>The AUA/SUFU/AUGS Guideline on Genitourinary Syndrome of Menopause</article-title> <source>Journal of Urology</source> <year>2025</year> <month>04</month> <fpage>242</fpage> <lpage>250</lpage> <volume>214</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/ju.0000000000004589</object-id></element-citation></ref><ref id="cit19"><element-citation><article-title>The 2020 genitourinary syndrome of menopause position statement of The North American Menopause Society</article-title> <source>Menopause</source> <year>2020</year> <month>08</month> <fpage>976</fpage> <lpage>992</lpage> <volume>27</volume> <issue>9</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000001609</object-id></element-citation></ref><ref id="cit20"><element-citation><name><surname>Rueda</surname> <given-names>C.</given-names> </name> <name><surname>Osorio</surname> <given-names>A. M.</given-names> </name> <name><surname>Avellaneda</surname> <given-names>A. C.</given-names> </name> <name><surname>Pinzón</surname> <given-names>C. E.</given-names> </name> <name><surname>Restrepo</surname> <given-names>O. I.</given-names> </name> <article-title>The efficacy and safety of estriol to treat vulvovaginal atrophy in postmenopausal women: a systematic literature review</article-title> <source>Climacteric</source> <year>2017</year> <month>06</month> <fpage>321</fpage> <lpage>330</lpage> <volume>20</volume> <issue>4</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1080/13697137.2017.1329291</object-id></element-citation></ref><ref id="cit21"><element-citation><name><surname>Hirschberg</surname> <given-names>Angelica Lindén</given-names> </name> <name><surname>Bitzer</surname> <given-names>Johannes</given-names> </name> <name><surname>Cano</surname> <given-names>Antonio</given-names> </name> <name><surname>Ceausu</surname> <given-names>Iuliana</given-names> </name> <name><surname>Chedraui</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <name><surname>Durmusoglu</surname> <given-names>Fatih</given-names> </name> <name><surname>Erkkola</surname> <given-names>Risto</given-names> </name> <name><surname>Goulis</surname> <given-names>Dimitrios G.</given-names> </name> <name><surname>Kiesel</surname> <given-names>Ludwig</given-names> </name> <name><surname>Lopes</surname> <given-names>Patrice</given-names> </name> <name><surname>Pines</surname> <given-names>Amos</given-names> </name> <name><surname>van Trotsenburg</surname> <given-names>Mick</given-names> </name> <name><surname>Lambrinoudaki</surname> <given-names>Irene</given-names> </name> <name><surname>Rees</surname> <given-names>Margaret</given-names> </name> <article-title>Topical estrogens and non-hormonal preparations for postmenopausal vulvovaginal atrophy: An EMAS clinical guide</article-title> <source>Maturitas</source> <year>2021</year> <month>04</month> <fpage>55</fpage> <lpage>61</lpage> <volume>148</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.maturitas.2021.04.005</object-id></element-citation></ref><ref id="cit22"><element-citation><name><surname>Weidlinger</surname> <given-names>S.</given-names> </name> <name><surname>Schmutz</surname> <given-names>C.</given-names> </name> <name><surname>Janka</surname> <given-names>H.</given-names> </name> <name><surname>Gruetter</surname> <given-names>C.</given-names> </name> <name><surname>Stute</surname> <given-names>P.</given-names> </name> <article-title>Sustainability of vaginal estrogens for genitourinary syndrome of menopause – a systematic review</article-title> <source>Climacteric</source> <year>2021</year> <month>03</month> <fpage>551</fpage> <lpage>559</lpage> <volume>24</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1080/13697137.2021.1891218</object-id></element-citation></ref><ref id="cit23"><element-citation><name><surname>Matarazzo</surname> <given-names>Maria Grazia</given-names> </name> <name><surname>Sarpietro</surname> <given-names>Giuseppe</given-names> </name> <name><surname>Fiorito</surname> <given-names>Debora</given-names> </name> <name><surname>Di Pasqua</surname> <given-names>Salvatore</given-names> </name> <name><surname>Ingrassano</surname> <given-names>Simona</given-names> </name> <name><surname>Panella</surname> <given-names>Marco Marzio</given-names> </name> <name><surname>Cianci</surname> <given-names>Antonio</given-names> </name> <name><surname>Caruso</surname> <given-names>Salvatore</given-names> </name> <article-title>Intravaginal 6.5 mg prasterone administration in postmenopausal women with overactive bladder syndrome: A pilot study</article-title> <source>European Journal of Obstetrics &amp; Gynecology and Reproductive Biology</source> <year>2021</year> <month>06</month> <fpage>67</fpage> <lpage>71</lpage> <volume>263</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.ejogrb.2021.06.009</object-id></element-citation></ref><ref id="cit24"><element-citation><name><surname>Duarte</surname> <given-names>Pablo Romero</given-names> </name> <name><surname>Maroto Martín</surname> <given-names>María Teresa</given-names> </name> <name><surname>Mar Martín Moya</surname> <given-names>María del</given-names> </name> <name><surname>Prados</surname> <given-names>Pedro Abad</given-names> </name> <article-title>Quality of life analysis measured with the Cervantes 16 scale in treated menopausal women with genitourinary syndrome</article-title> <source>Journal of Comparative Effectiveness Research</source> <year>2022</year> <month>11</month> <fpage>1365</fpage> <lpage>1374</lpage> <volume>11</volume> <issue>18</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.2217/cer-2022-0086</object-id></element-citation></ref><ref id="cit25"><element-citation><name><surname>Labrie</surname> <given-names>Fernand</given-names> </name> <article-title>Intracrinology and menopause: the science describing the cell-specific intracellular formation of estrogens and androgens from DHEA and their strictly local action and inactivation in peripheral tissues</article-title> <source>Menopause</source> <year>2018</year> <month>08</month> <fpage>220</fpage> <lpage>224</lpage> <volume>26</volume> <issue>2</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000001177</object-id></element-citation></ref><ref id="cit26"><element-citation><name><surname>Labrie</surname> <given-names>Fernand</given-names> </name> <name><surname>Archer</surname> <given-names>David F.</given-names> </name> <name><surname>Koltun</surname> <given-names>William</given-names> </name> <name><surname>Vachon</surname> <given-names>Andrée</given-names> </name> <name><surname>Young</surname> <given-names>Douglas</given-names> </name> <name><surname>Frenette</surname> <given-names>Louise</given-names> </name> <name><surname>Portman</surname> <given-names>David</given-names> </name> <name><surname>Montesino</surname> <given-names>Marlene</given-names> </name> <name><surname>Côté</surname> <given-names>Isabelle</given-names> </name> <name><surname>Parent</surname> <given-names>Julie</given-names> </name> <name><surname>Lavoie</surname> <given-names>Lyne</given-names> </name> <name><surname>BSc</surname> <given-names>Adam Beauregard</given-names> </name> <name><surname>Martel</surname> <given-names>Céline</given-names> </name> <name><surname>Vaillancourt</surname> <given-names>Mario</given-names> </name> <name><surname>Balser</surname> <given-names>John</given-names> </name> <name><surname>Moyneur</surname> <given-names>Érick</given-names> </name> <article-title>Efficacy of intravaginal dehydroepiandrosterone (DHEA) on moderate to severe dyspareunia and vaginal dryness, symptoms of vulvovaginal atrophy, and of the genitourinary syndrome of menopause</article-title> <source>Menopause</source> <year>2018</year> <month>10</month> <fpage>1339</fpage> <lpage>1353</lpage> <volume>25</volume> <issue>11</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000001238</object-id></element-citation></ref><ref id="cit27"><element-citation><name><surname>Labrie</surname> <given-names>Fernand</given-names> </name> <name><surname>Archer</surname> <given-names>David F.</given-names> </name> <name><surname>Martel</surname> <given-names>Céline</given-names> </name> <name><surname>Vaillancourt</surname> <given-names>Mario</given-names> </name> <name><surname>Montesino</surname> <given-names>Marlene</given-names> </name> <article-title>Combined data of intravaginal prasterone against vulvovaginal atrophy of menopause</article-title> <source>Menopause</source> <year>2017</year> <month>06</month> <fpage>1246</fpage> <lpage>1256</lpage> <volume>24</volume> <issue>11</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000000910</object-id></element-citation></ref><ref id="cit28"><element-citation><name><surname>Cappola</surname> <given-names>Anne R</given-names> </name> <name><surname>Auchus</surname> <given-names>Richard J</given-names> </name> <name><surname>El-Hajj Fuleihan</surname> <given-names>Ghada</given-names> </name> <name><surname>Handelsman</surname> <given-names>David J</given-names> </name> <name><surname>Kalyani</surname> <given-names>Rita R</given-names> </name> <name><surname>McClung</surname> <given-names>Michael</given-names> </name> <name><surname>Stuenkel</surname> <given-names>Cynthia A</given-names> </name> <name><surname>Thorner</surname> <given-names>Michael O</given-names> </name> <name><surname>Verbalis</surname> <given-names>Joseph G</given-names> </name> <article-title>Hormones and Aging: An Endocrine Society Scientific Statement</article-title> <source>The Journal of Clinical Endocrinology &amp; Metabolism</source> <year>2023</year> <month>06</month> <fpage>1835</fpage> <lpage>1874</lpage> <volume>108</volume> <issue>8</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1210/clinem/dgad225</object-id></element-citation></ref><ref id="cit29"><element-citation><article-title>Joint position of Russian experts on the clinical significance of hyperandrogenism in early postmenopausal women</article-title> <source>Akusherstvo i ginekologiia</source> <year>2025</year> <month>06</month> <fpage>201</fpage> <lpage>201</lpage> <volume>5_2025</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.18565/aig.2025.118</object-id></element-citation></ref><ref id="cit30"><element-citation><name><surname>Gluvic</surname> <given-names>Zoran</given-names> </name> <name><surname>Zaric</surname> <given-names>Bozidarka</given-names> </name> <name><surname>Resanovic</surname> <given-names>Ivana</given-names> </name> <name><surname>Obradovic</surname> <given-names>Milan</given-names> </name> <name><surname>Mitrovic</surname> <given-names>Aleksandar</given-names> </name> <name><surname>Radak</surname> <given-names>Djordje</given-names> </name> <name><surname>Isenovic</surname> <given-names>Esma</given-names> </name> <article-title>Link between Metabolic Syndrome and Insulin Resistance</article-title> <source>Current Vascular Pharmacology</source> <year>2016</year> <month>11</month> <fpage>30</fpage> <lpage>39</lpage> <volume>15</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.2174/1570161114666161007164510</object-id></element-citation></ref><ref id="cit31"><element-citation><article-title>Metabolic Syndrome and Menopause</article-title> <source>Advances in Clinical Chemistry</source> <year>2015</year> <month>08</month> <fpage>1</fpage> <lpage>75</lpage> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/bs.acc.2015.07.001</object-id></element-citation></ref><ref id="cit32"><element-citation><name><surname>Hirschberg</surname> <given-names>Angelica Lindén</given-names> </name> <article-title>Hyperandrogenism and Cardiometabolic Risk in Pre- and Postmenopausal Women—What Is the Evidence?</article-title> <source>The Journal of Clinical Endocrinology &amp; Metabolism</source> <year>2023</year> <month>10</month> <fpage>1202</fpage> <lpage>1213</lpage> <volume>109</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1210/clinem/dgad590</object-id></element-citation></ref><ref id="cit33"><element-citation><name><surname>Hirschberg</surname> <given-names>Angelica Lindén</given-names> </name> <article-title>Approach to Investigation of Hyperandrogenism in a Postmenopausal Woman</article-title> <source>The Journal of Clinical Endocrinology &amp; Metabolism</source> <year>2022</year> <month>11</month> <fpage>1243</fpage> <lpage>1253</lpage> <volume>108</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1210/clinem/dgac673</object-id></element-citation></ref><ref id="cit34"><element-citation><name><surname>Frederiksen</surname> <given-names>Hanne</given-names> </name> <name><surname>Johannsen</surname> <given-names>Trine Holm</given-names> </name> <name><surname>Andersen</surname> <given-names>Stine Ehlern</given-names> </name> <name><surname>Petersen</surname> <given-names>Jørgen Holm</given-names> </name> <name><surname>Busch</surname> <given-names>Alexander Siegfried</given-names> </name> <name><surname>Ljubicic</surname> <given-names>Marie Lindhardt</given-names> </name> <name><surname>Fischer</surname> <given-names>Margit Bistrup</given-names> </name> <name><surname>Upners</surname> <given-names>Emmie N.</given-names> </name> <name><surname>Hagen</surname> <given-names>Casper P.</given-names> </name> <name><surname>Main</surname> <given-names>Katharina M.</given-names> </name> <name><surname>Aksglaede</surname> <given-names>Lise</given-names> </name> <name><surname>Jørgensen</surname> <given-names>Niels</given-names> </name> <name><surname>Lund Kårhus</surname> <given-names>Line</given-names> </name> <name><surname>Linneberg</surname> <given-names>Allan</given-names> </name> <name><surname>Andersson</surname> <given-names>Anna-Maria</given-names> </name> <name><surname>Flück</surname> <given-names>Christa E.</given-names> </name> <name><surname>Juul</surname> <given-names>Anders</given-names> </name> <article-title>Sex- and age-specific reference intervals of 16 steroid metabolites quantified simultaneously by LC-MS/MS in sera from 2458 healthy subjects aged 0 to 77 years</article-title> <source>Clinica Chimica Acta</source> <year>2024</year> <month>07</month> <fpage>119852</fpage> <volume>562</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.cca.2024.119852</object-id></element-citation></ref><ref id="cit35"><element-citation><name><surname>Torréns</surname> <given-names>Javier I.</given-names> </name> <name><surname>Sutton-Tyrrell</surname> <given-names>Kim</given-names> </name> <name><surname>Zhao</surname> <given-names>Xinhua</given-names> </name> <name><surname>Matthews</surname> <given-names>Karen</given-names> </name> <name><surname>Brockwell</surname> <given-names>Sarah</given-names> </name> <name><surname>Sowers</surname> <given-names>MaryFran</given-names> </name> <name><surname>Santoro</surname> <given-names>Nanette</given-names> </name> <article-title>Relative androgen excess during the menopausal transition predicts incident metabolic syndrome in midlife women</article-title> <source>Menopause</source> <year>2009</year> <month>05</month> <fpage>257</fpage> <lpage>264</lpage> <volume>16</volume> <issue>2</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0b013e318185e249</object-id></element-citation></ref><ref id="cit36"><element-citation><name><surname>Alemany</surname> <given-names>Marià</given-names> </name> <article-title>The Roles of Androgens in Humans: Biology, Metabolic Regulation and Health</article-title> <source>International Journal of Molecular Sciences</source> <year>2022</year> <month>10</month> <fpage>11952</fpage> <volume>23</volume> <issue>19</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.3390/ijms231911952</object-id></element-citation></ref><ref id="cit37"><element-citation><name><surname>Galmés-Pascual</surname> <given-names>Bel M.</given-names> </name> <name><surname>Martínez-Cignoni</surname> <given-names>Melanie Raquel</given-names> </name> <name><surname>Morán-Costoya</surname> <given-names>Andrea</given-names> </name> <name><surname>Bauza-Thorbrügge</surname> <given-names>Marco</given-names> </name> <name><surname>Sbert-Roig</surname> <given-names>Miquel</given-names> </name> <name><surname>Valle</surname> <given-names>Adamo</given-names> </name> <name><surname>Proenza</surname> <given-names>Ana M.</given-names> </name> <name><surname>Lladó</surname> <given-names>Isabel</given-names> </name> <name><surname>Gianotti</surname> <given-names>Magdalena</given-names> </name> <article-title>17β-estradiol ameliorates lipotoxicity-induced hepatic mitochondrial oxidative stress and insulin resistance</article-title> <source>Free Radical Biology and Medicine</source> <year>2020</year> <month>02</month> <fpage>148</fpage> <lpage>160</lpage> <volume>150</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.freeradbiomed.2020.02.016</object-id></element-citation></ref><ref id="cit38"><element-citation><name><surname>Nestler</surname> <given-names>John E.</given-names> </name> <name><surname>Jakubowicz</surname> <given-names>Daniela J.</given-names> </name> <name><surname>Falcon de Vargas</surname> <given-names>Aida</given-names> </name> <name><surname>Brik</surname> <given-names>Carlos</given-names> </name> <name><surname>Quintero</surname> <given-names>Nitza</given-names> </name> <name><surname>Medina</surname> <given-names>Francisco</given-names> </name> <article-title>Insulin Stimulates Testosterone Biosynthesis by Human Thecal Cells from Women with Polycystic Ovary Syndrome by Activating Its Own Receptor and Using Inositolglycan Mediators as the Signal Transduction System<sup>1</sup></article-title> <source>The Journal of Clinical Endocrinology &amp; Metabolism</source> <year>2014</year> <month>01</month> <fpage>2001</fpage> <lpage>2005</lpage> <volume>83</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1210/jcem.83.6.4886</object-id></element-citation></ref><ref id="cit39"><element-citation><name><surname>Xing</surname> <given-names>Chuan</given-names> </name> <name><surname>Zhang</surname> <given-names>Jiaqi</given-names> </name> <name><surname>Zhao</surname> <given-names>Han</given-names> </name> <name><surname>He</surname> <given-names>Bing</given-names> </name> <article-title>Effect of Sex Hormone-Binding Globulin on Polycystic Ovary Syndrome: Mechanisms, Manifestations, Genetics, and Treatment</article-title> <source>International Journal of Women's Health</source> <year>2022</year> <month>02</month> <fpage>91</fpage> <lpage>105</lpage> <volume>Volume 14</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.2147/ijwh.s344542</object-id></element-citation></ref><ref id="cit40"><element-citation><name><surname>Dicker</surname> <given-names>A.</given-names> </name> <name><surname>Rydén</surname> <given-names>M.</given-names> </name> <name><surname>Näslund</surname> <given-names>E.</given-names> </name> <name><surname>Muehlen</surname> <given-names>I. E.</given-names> </name> <name><surname>Wirén</surname> <given-names>M.</given-names> </name> <name><surname>Lafontan</surname> <given-names>M.</given-names> </name> <name><surname>Arner</surname> <given-names>P.</given-names> </name> <article-title>Effect of testosterone on lipolysis in human pre-adipocytes from different fat depots</article-title> <source>Diabetologia</source> <year>2004</year> <month>03</month> <fpage>420</fpage> <lpage>428</lpage> <volume>47</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1007/s00125-003-1324-0</object-id></element-citation></ref><ref id="cit41"><element-citation><name><surname>Zang</surname> <given-names>Hong</given-names> </name> <name><surname>Rydén</surname> <given-names>Mikael</given-names> </name> <name><surname>Wåhlen</surname> <given-names>Kerstin</given-names> </name> <name><surname>Dahlman-Wright</surname> <given-names>Karin</given-names> </name> <name><surname>Arner</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <name><surname>Hirschberg</surname> <given-names>Angelica Lindén</given-names> </name> <article-title>Effects of testosterone and estrogen treatment on lipolysis signaling pathways in subcutaneous adipose tissue of postmenopausal women</article-title> <source>Fertility and Sterility</source> <year>2007</year> <month>04</month> <fpage>100</fpage> <lpage>106</lpage> <volume>88</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.fertnstert.2006.11.088</object-id></element-citation></ref><ref id="cit42"><element-citation><name><surname>Grundy</surname> <given-names>Scott M.</given-names> </name> <article-title>Metabolic Syndrome: A Multiplex Cardiovascular Risk Factor</article-title> <source>The Journal of Clinical Endocrinology &amp; Metabolism</source> <year>2007</year> <month>02</month> <fpage>399</fpage> <lpage>404</lpage> <volume>92</volume> <issue>2</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1210/jc.2006-0513</object-id></element-citation></ref><ref id="cit43"><element-citation> <name><surname>Hu</surname> <given-names>G.</given-names> </name> <article-title>Gender difference in all-cause and cardiovascular mortality related to hyperglycaemia and newly-diagnosed diabetes</article-title> <source>Diabetologia</source> <year>2016</year> <month>10</month> <fpage>608</fpage> <lpage>617</lpage> <volume>46</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1007/s00125-003-1096-6</object-id></element-citation></ref><ref id="cit44"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><source>Ministerstvo zdravookhraneniya Rossiiskoi Federatsii</source>. <article-title>Klinicheskie rekomendatsii. Sakharnyi diabet 2 tipa u vzroslykh.</article-title> <year>2022</year>. Dostupno na: https://cr.minzdrav.gov.ru/preview-cr/290_2</mixed-citation></ref><ref id="cit45"><element-citation><name><surname>Zhang</surname> <given-names>Lulu</given-names> </name> <name><surname>Bao</surname> <given-names>Lei</given-names> </name> <name><surname>Li</surname> <given-names>Yuqian</given-names> </name> <name><surname>Wang</surname> <given-names>Chongjian</given-names> </name> <name><surname>Dong</surname> <given-names>Xiaokang</given-names> </name> <name><surname>Abdulai</surname> <given-names>Tanko</given-names> </name> <name><surname>Yang</surname> <given-names>Xiu</given-names> </name> <name><surname>Fan</surname> <given-names>Mengying</given-names> </name> <name><surname>Cui</surname> <given-names>Songyang</given-names> </name> <name><surname>Zhou</surname> <given-names>Wen</given-names> </name> <name><surname>Mao</surname> <given-names>Zhenxing</given-names> </name> <name><surname>Huo</surname> <given-names>Wenqian</given-names> </name> <name><surname>Wei</surname> <given-names>Dandan</given-names> </name> <name><surname>Li</surname> <given-names>Linlin</given-names> </name> <article-title>Age at menopause, body mass index, and risk of type 2 diabetes mellitus in postmenopausal Chinese women: The Henan Rural Cohort study</article-title> <source>Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases</source> <year>2020</year> <month>04</month> <fpage>1347</fpage> <lpage>1354</lpage> <volume>30</volume> <issue>8</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.numecd.2020.04.003</object-id></element-citation></ref><ref id="cit46"><element-citation><name><surname>Opoku</surname> <given-names>Albert A.</given-names> </name> <name><surname>Abushama</surname> <given-names>Mandy</given-names> </name> <name><surname>Konje</surname> <given-names>Justin C.</given-names> </name> <article-title>Obesity and menopause</article-title> <source>Best Practice &amp; Research Clinical Obstetrics &amp; Gynaecology</source> <year>2023</year> <month>05</month> <fpage>102348</fpage> <volume>88</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.bpobgyn.2023.102348</object-id></element-citation></ref><ref id="cit47"><element-citation><name><surname>Vishram</surname> <given-names>Julie K. K.</given-names> </name> <name><surname>Borglykke</surname> <given-names>Anders</given-names> </name> <name><surname>Andreasen</surname> <given-names>Anne H.</given-names> </name> <name><surname>Jeppesen</surname> <given-names>Jørgen</given-names> </name> <name><surname>Ibsen</surname> <given-names>Hans</given-names> </name> <name><surname>Jørgensen</surname> <given-names>Torben</given-names> </name> <name><surname>Palmieri</surname> <given-names>Luigi</given-names> </name> <name><surname>Giampaoli</surname> <given-names>Simona</given-names> </name> <name><surname>Donfrancesco</surname> <given-names>Chiara</given-names> </name> <name><surname>Kee</surname> <given-names>Frank</given-names> </name> <name><surname>Mancia</surname> <given-names>Giuseppe</given-names> </name> <name><surname>Cesana</surname> <given-names>Giancarlo</given-names> </name> <name><surname>Kuulasmaa</surname> <given-names>Kari</given-names> </name> <name><surname>Salomaa</surname> <given-names>Veikko</given-names> </name> <name><surname>Sans</surname> <given-names>Susana</given-names> </name> <name><surname>Ferrieres</surname> <given-names>Jean</given-names> </name> <name><surname>Dallongeville</surname> <given-names>Jean</given-names> </name> <name><surname>Söderberg</surname> <given-names>Stefan</given-names> </name> <name><surname>Arveiler</surname> <given-names>Dominique</given-names> </name> <name><surname>Wagner</surname> <given-names>Aline</given-names> </name> <name><surname>Tunstall-Pedoe</surname> <given-names>Hugh</given-names> </name> <name><surname>Drygas</surname> <given-names>Wojciech</given-names> </name> <name><surname>Olsen</surname> <given-names>Michael H.</given-names> </name>  <article-title>Impact of Age and Gender on the Prevalence and Prognostic Importance of the Metabolic Syndrome and Its Components in Europeans. The MORGAM Prospective Cohort Project</article-title> <source>PLoS ONE</source> <year>2014</year> <month>09</month> <fpage>e107294</fpage> <volume>9</volume> <issue>9</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1371/journal.pone.0107294</object-id></element-citation></ref><ref id="cit48"><element-citation><name><surname>Lizcano</surname> <given-names>Fernando</given-names> </name> <name><surname>Guzmán</surname> <given-names>Guillermo</given-names> </name> <article-title>Estrogen Deficiency and the Origin of Obesity during Menopause</article-title> <source>BioMed Research International</source> <year>2014</year> <month>03</month> <fpage>1</fpage> <lpage>11</lpage> <volume>2014</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1155/2014/757461</object-id></element-citation></ref><ref id="cit49"><element-citation><name><surname>Zhu</surname> <given-names>Jing</given-names> </name> <name><surname>Zhou</surname> <given-names>Yier</given-names> </name> <name><surname>Jin</surname> <given-names>Bihui</given-names> </name> <name><surname>Shu</surname> <given-names>Jing</given-names> </name> <article-title>Role of estrogen in the regulation of central and peripheral energy homeostasis: from a menopausal perspective</article-title> <source>Therapeutic Advances in Endocrinology and Metabolism</source> <year>2023</year> <month>09</month> <volume>14</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1177/20420188231199359</object-id></element-citation></ref><ref id="cit50"><element-citation><name><surname>Drapkina</surname> <given-names>O. M.</given-names> </name> <name><surname>Kontsevaya</surname> <given-names>A. V.</given-names> </name> <name><surname>Kalinina</surname> <given-names>A. M.</given-names> </name> <name><surname>Avdeev</surname> <given-names>S. M.</given-names> </name> <name><surname>Agaltsov</surname> <given-names>M. V.</given-names> </name> <name><surname>Alexandrova</surname> <given-names>L. M.</given-names> </name> <name><surname>Antsiferova</surname> <given-names>A. A.</given-names> </name> <name><surname>Aronov</surname> <given-names>D. M.</given-names> </name> <name><surname>Akhmedzhanov</surname> <given-names>N. M.</given-names> </name> <name><surname>Balanova</surname> <given-names>Yu. A.</given-names> </name> <name><surname>Balakhonova</surname> <given-names>T. V.</given-names> </name> <name><surname>Berns</surname> <given-names>S. A.</given-names> </name> <name><surname>Bochkarev</surname> <given-names>M. V.</given-names> </name> <name><surname>Bochkareva</surname> <given-names>E. V.</given-names> </name> <name><surname>Bubnova</surname> <given-names>M. V.</given-names> </name> <name><surname>Budnevsky</surname> <given-names>A. V.</given-names> </name> <name><surname>Gambaryan</surname> <given-names>M. G.</given-names> </name> <name><surname>Gorbunov</surname> <given-names>V. M.</given-names> </name> <name><surname>Gorny</surname> <given-names>B. E.</given-names> </name> <name><surname>Gorshkov</surname> <given-names>A. Yu.</given-names> </name> <name><surname>Gumanova</surname> <given-names>N. G.</given-names> </name> <name><surname>Dadaeva</surname> <given-names>V. A.</given-names> </name> <name><surname>Drozdova</surname> <given-names>L. Yu.</given-names> </name> <name><surname>Egorov</surname> <given-names>V. A.</given-names> </name> <name><surname>Eliashevich</surname> <given-names>S. O.</given-names> </name> <name><surname>Ershova</surname> <given-names>A. I.</given-names> </name> <name><surname>Ivanova</surname> <given-names>E. S.</given-names> </name> <name><surname>Imaeva</surname> <given-names>A. E.</given-names> </name> <name><surname>Ipatov</surname> <given-names>P. V.</given-names> </name> <name><surname>Kaprin</surname> <given-names>A. D.</given-names> </name> <name><surname>Karamnova</surname> <given-names>N. S.</given-names> </name> <name><surname>Kobalava</surname> <given-names>Zh. D.</given-names> </name> <name><surname>Konradi</surname> <given-names>A. O.</given-names> </name> <name><surname>Kopylova</surname> <given-names>O. V.</given-names> </name> <name><surname>Korostovtseva</surname> <given-names>L. S.</given-names> </name> <name><surname>Kotova</surname> <given-names>M. B.</given-names> </name> <name><surname>Kulikova</surname> <given-names>M. S.</given-names> </name> <name><surname>Lavrenova</surname> <given-names>E. A.</given-names> </name> <name><surname>Lischenko</surname> <given-names>O. V.</given-names> </name> <name><surname>Lopatina</surname> <given-names>M. V.</given-names> </name> <name><surname>Lukina</surname> <given-names>Yu. V.</given-names> </name> <name><surname>Lukyanov</surname> <given-names>M. M.</given-names> </name> <name><surname>Mayev</surname> <given-names>I. V.</given-names> </name> <name><surname>Mamedov</surname> <given-names>M. N.</given-names> </name> <name><surname>Markelova</surname> <given-names>S. V.</given-names> </name> <name><surname>Martsevich</surname> <given-names>S. Yu.</given-names> </name> <name><surname>Metelskaya</surname> <given-names>V. A.</given-names> </name> <name><surname>Meshkov</surname> <given-names>A. N.</given-names> </name> <name><surname>Milushkina</surname> <given-names>O. Yu.</given-names> </name> <name><surname>Mukaneeva</surname> <given-names>D. K.</given-names> </name> <name><surname>Myrzamatova</surname> <given-names>A. O.</given-names> </name> <name><surname>Nebieridze</surname> <given-names>D. V.</given-names> </name> <name><surname>Orlov</surname> <given-names>D. O.</given-names> </name> <name><surname>Poddubskaya</surname> <given-names>E. A.</given-names> </name> <name><surname>Popovich</surname> <given-names>M. V.</given-names> </name> <name><surname>Popovkina</surname> <given-names>O. E.</given-names> </name> <name><surname>Potievskaya</surname> <given-names>V. I.</given-names> </name> <name><surname>Prozorova</surname> <given-names>G. G.</given-names> </name> <name><surname>Rakovskaya</surname> <given-names>Yu. S.</given-names> </name> <name><surname>Rotar</surname> <given-names>O. P.</given-names> </name> <name><surname>Rybakov</surname> <given-names>I. A.</given-names> </name> <name><surname>Sviryaev</surname> <given-names>Yu. V.</given-names> </name> <name><surname>Skripnikova</surname> <given-names>I. A.</given-names> </name> <name><surname>Skoblina</surname> <given-names>N. A.</given-names> </name> <name><surname>Smirnova</surname> <given-names>M. I.</given-names> </name> <name><surname>Starinsky</surname> <given-names>V. V.</given-names> </name> <name><surname>Tolpygina</surname> <given-names>S. N.</given-names> </name> <name><surname>Usova</surname> <given-names>E. V.</given-names> </name> <name><surname>Khailova</surname> <given-names>Zh. V.</given-names> </name> <name><surname>Shalnova</surname> <given-names>S. A.</given-names> </name> <name><surname>Shepel</surname> <given-names>R. N.</given-names> </name> <name><surname>Shishkova</surname> <given-names>V. N.</given-names> </name> <name><surname>Yavelov</surname> <given-names>I. S.</given-names> </name> <article-title>2022 Prevention of chronic non-communicable diseases in Of the Russian Federation. National guidelines</article-title> <source>Cardiovascular Therapy and Prevention</source> <year>2022</year> <month>05</month> <fpage>3235</fpage> <volume>21</volume> <issue>4</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.15829/1728-8800-2022-3235</object-id></element-citation></ref><ref id="cit51"><element-citation><name><surname>Yureneva</surname> <given-names>Yureneva S.V.</given-names> </name>  <article-title>Obesity during the menopausal transition: how to break negative connections and prevent consequences?</article-title> <source>Akusherstvo i ginekologiia</source> <year>2024</year> <month>12</month> <fpage>56</fpage> <lpage>65</lpage> <volume>11_2024</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.18565/aig.2024.291</object-id></element-citation></ref><ref id="cit52"><element-citation><name><surname>Chen</surname> <given-names>Guo-Chong</given-names> </name> <name><surname>Arthur</surname> <given-names>Rhonda</given-names> </name> <name><surname>Iyengar</surname> <given-names>Neil M</given-names> </name> <name><surname>Kamensky</surname> <given-names>Victor</given-names> </name> <name><surname>Xue</surname> <given-names>Xiaonan</given-names> </name> <name><surname>Wassertheil-Smoller</surname> <given-names>Sylvia</given-names> </name> <name><surname>Allison</surname> <given-names>Matthew A</given-names> </name> <name><surname>Shadyab</surname> <given-names>Aladdin H</given-names> </name> <name><surname>Wild</surname> <given-names>Robert A</given-names> </name> <name><surname>Sun</surname> <given-names>Yangbo</given-names> </name> <name><surname>Banack</surname> <given-names>Hailey R</given-names> </name> <name><surname>Chai</surname> <given-names>Jin Choul</given-names> </name> <name><surname>Wactawski-Wende</surname> <given-names>Jean</given-names> </name> <name><surname>Manson</surname> <given-names>JoAnn E</given-names> </name> <name><surname>Stefanick</surname> <given-names>Marcia L</given-names> </name> <name><surname>Dannenberg</surname> <given-names>Andrew J</given-names> </name> <name><surname>Rohan</surname> <given-names>Thomas E</given-names> </name> <name><surname>Qi</surname> <given-names>Qibin</given-names> </name> <article-title>Association between regional body fat and cardiovascular disease risk among postmenopausal women with normal body mass index</article-title> <source>European Heart Journal</source> <year>2019</year> <month>05</month> <fpage>2849</fpage> <lpage>2855</lpage> <volume>40</volume> <issue>34</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1093/eurheartj/ehz391</object-id></element-citation></ref><ref id="cit53"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><source>Ministry of Health of Russian Federation.</source> <article-title>Clinical recommendations. Obesity</article-title>. <year>2024</year>. Av. at: https://cr.minzdrav.gov.ru/preview-cr/28_3]. [Russian: Ministerstvo zdravookhraneniya Rossiiskoi Federatsii. Klinicheskie rekomendatsii. Ozhirenie. 2024. Dostupno na: https://cr.minzdrav.gov.ru/preview-cr/28_3]</mixed-citation></ref><ref id="cit54"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><source>Ministerstvo zdravookhraneniya Rossiiskoi Federatsii</source>. <article-title>Klinicheskie rekomendatsii. Arterial'naya gipertenziya u vzroslykh</article-title>. <year>2024</year>. Dostupno na: https://cr.minzdrav.gov.ru/preview-cr/62_3</mixed-citation></ref><ref id="cit55"><element-citation><name><surname>Alberti</surname> <given-names>K George MM</given-names> </name> <name><surname>Zimmet</surname> <given-names>Paul</given-names> </name> <name><surname>Shaw</surname> <given-names>Jonathan</given-names> </name> <article-title>The metabolic syndrome—a new worldwide definition</article-title> <source>The Lancet</source> <year>2005</year> <month>09</month> <fpage>1059</fpage> <lpage>1062</lpage> <volume>366</volume> <issue>9491</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/s0140-6736(05)67402-8</object-id></element-citation></ref><ref id="cit56"><element-citation><name><surname>Wang</surname> <given-names>Juan</given-names> </name> <name><surname>Wu</surname> <given-names>Daichao</given-names> </name> <name><surname>Guo</surname> <given-names>Hui</given-names> </name> <name><surname>Li</surname> <given-names>Meixiang</given-names> </name> <article-title>Hyperandrogenemia and insulin resistance: The chief culprit of polycystic ovary syndrome</article-title> <source>Life Sciences</source> <year>2019</year> <month>10</month> <fpage>116940</fpage> <volume>236</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.lfs.2019.116940</object-id></element-citation></ref><ref id="cit57"><element-citation><name><surname>Cushman</surname> <given-names>Mary</given-names> </name> <article-title>Estrogen Plus Progestin and Risk of Venous Thrombosis</article-title> <source>JAMA</source> <year>2004</year> <month>10</month> <fpage>1573</fpage> <volume>292</volume> <issue>13</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1001/jama.292.13.1573</object-id></element-citation></ref><ref id="cit58"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><name><surname>Troshina</surname> <given-names>E.A.</given-names></name>, <name><surname>Pokusaeva</surname> <given-names>V.N.</given-names></name>, <name><surname>Andreeva</surname> <given-names>E.N.</given-names></name> <article-title>Ozhirenie u zhenshchin</article-title>. pod red. Mel'nichenko G.A., Nikiforovskogo N.K.- M.: OOO Meditsinskoe informatsionnoe agentstvo; <year>2017</year>. – <lpage>272</lpage>s ISBN 978-5-9986-0296-2</mixed-citation></ref><ref id="cit59"><element-citation><name><surname>Caprio</surname> <given-names>Massimiliano</given-names> </name> <name><surname>Antelmi</surname> <given-names>Antonella</given-names> </name> <name><surname>Chetrite</surname> <given-names>Gérard</given-names> </name> <name><surname>Muscat</surname> <given-names>Adeline</given-names> </name> <name><surname>Mammi</surname> <given-names>Caterina</given-names> </name> <name><surname>Marzolla</surname> <given-names>Vincenzo</given-names> </name> <name><surname>Fabbri</surname> <given-names>Andrea</given-names> </name> <name><surname>Zennaro</surname> <given-names>Maria-Christina</given-names> </name> <name><surname>Fève</surname> <given-names>Bruno</given-names> </name> <article-title>Antiadipogenic Effects of the Mineralocorticoid Receptor Antagonist Drospirenone: Potential Implications for the Treatment of Metabolic Syndrome</article-title> <source>Endocrinology</source> <year>2010</year> <month>11</month> <fpage>113</fpage> <lpage>125</lpage> <volume>152</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1210/en.2010-0674</object-id></element-citation></ref><ref id="cit60"><element-citation><name><surname>Smetnik</surname> <given-names>Smetnik A.A.</given-names> </name> <name><surname>Ivanov</surname> <given-names>Ivanov I.A.</given-names> </name> <name><surname>Ermakova</surname> <given-names>Ermakova E.I.</given-names> </name> <name><surname>Tabeeva</surname> <given-names>Tabeeva G.I.</given-names> </name>  <article-title>Characteristics of menopausal hormone therapy use in Russia: results of a large-scale survey of peri- and postmenopausal women</article-title> <source>Akusherstvo i ginekologiia</source> <year>2025</year> <month>09</month> <fpage>196</fpage> <lpage>208</lpage> <volume>8_2025</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.18565/aig.2025.200</object-id></element-citation></ref><ref id="cit61"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><name><surname>Sukhikh</surname> <given-names>G.T.</given-names></name>, <name><surname>Serov</surname> <given-names>V.N.</given-names></name>, <name><surname>Shlyakhto</surname> <given-names>E.V.</given-names></name>, <name><surname>Dedov</surname> <given-names>I.I.</given-names></name>, <name><surname>Arutyunov</surname> <given-names>G.P.</given-names></name>, <name><surname>Tkacheva</surname> <given-names>O.N.</given-names></name> i dr. <article-title>Menopauzal'naya gormonal'naya terapiya u patsientok s serdechno-sosudistymi i metabolicheskimi zabolevaniyami: mezhdistsiplinarnyi del'fiiskii konsensus sredi rossiiskikh ginekologov, kardiologov, endokrinologov, gerontologov i geriatrov, flebologov, klinicheskikh farmakologov.</article-title> <source>Terapevticheskii arkhiv</source>. <year>2026</year>;<issue>98(1)</issue>:<fpage>6</fpage>–<lpage>27</lpage>. doi: https://doi.org/<object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.26442/00403660.2026.01.203470</object-id></mixed-citation></ref><ref id="cit62"><element-citation><name><surname>Dedov</surname> <given-names>I. I.</given-names> </name> <name><surname>Shestakova</surname> <given-names>M. V.</given-names> </name> <name><surname>Vikulova</surname> <given-names>O. K.</given-names> </name> <name><surname>Zheleznyakova</surname> <given-names>A. V.</given-names> </name> <name><surname>Isakov</surname> <given-names>M. А.</given-names> </name> <article-title>Epidemiological characteristics of diabetes mellitus in the Russian Federation: clinical and statistical analysis according to the Federal diabetes register data of 01.01.2021</article-title> <source>Diabetes mellitus</source> <year>2021</year> <month>09</month> <fpage>204</fpage> <lpage>221</lpage> <volume>24</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.14341/dm12759</object-id></element-citation></ref><ref id="cit63"><element-citation><name><surname>Salpeter</surname> <given-names>S. R.</given-names> </name> <name><surname>Walsh</surname> <given-names>J. M. E.</given-names> </name> <name><surname>Ormiston</surname> <given-names>T. M.</given-names> </name> <name><surname>Greyber</surname> <given-names>E.</given-names> </name> <name><surname>Buckley</surname> <given-names>N. S.</given-names> </name> <name><surname>Salpeter</surname> <given-names>E. E.</given-names> </name> <article-title>Meta‐analysis: effect of hormone‐replacement therapy on components of the metabolic syndrome in postmenopausal women</article-title> <source>Diabetes, Obesity and Metabolism</source> <year>2005</year> <month>11</month> <fpage>538</fpage> <lpage>554</lpage> <volume>8</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1111/j.1463-1326.2005.00545.x</object-id></element-citation></ref><ref id="cit64"><element-citation><name><surname>Schindler</surname> <given-names>Adolf E.</given-names> </name> <name><surname>Campagnoli</surname> <given-names>Carlo</given-names> </name> <name><surname>Druckmann</surname> <given-names>René</given-names> </name> <name><surname>Huber</surname> <given-names>Johannes</given-names> </name> <name><surname>Pasqualini</surname> <given-names>Jorge R.</given-names> </name> <name><surname>Schweppe</surname> <given-names>Karl W.</given-names> </name> <name><surname>Thijssen</surname> <given-names>Jos H.H.</given-names> </name> <article-title>Reprint of Classification and pharmacology of progestins</article-title> <source>Maturitas</source> <year>2008</year> <month>12</month> <fpage>171</fpage> <lpage>180</lpage> <volume>61</volume> <issue>1-2</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.maturitas.2008.11.013</object-id></element-citation></ref><ref id="cit65"><element-citation><name><surname>Mendoza</surname> <given-names>Nicolás</given-names> </name> <name><surname>Ramírez</surname> <given-names>Isabel</given-names> </name> <name><surname>de la Viuda</surname> <given-names>Esther</given-names> </name> <name><surname>Coronado</surname> <given-names>Pluvio</given-names> </name> <name><surname>Baquedano</surname> <given-names>Laura</given-names> </name> <name><surname>Llaneza</surname> <given-names>Plácido</given-names> </name> <name><surname>Nieto</surname> <given-names>Verónica</given-names> </name> <name><surname>Otero</surname> <given-names>Borja</given-names> </name> <name><surname>Sánchez-Méndez</surname> <given-names>Sonia</given-names> </name> <name><surname>de Frutos</surname> <given-names>Visitación Álvarez</given-names> </name> <name><surname>Andraca</surname> <given-names>Leire</given-names> </name> <name><surname>Barriga</surname> <given-names>Patricio</given-names> </name> <name><surname>Benítez</surname> <given-names>Zully</given-names> </name> <name><surname>Bombas</surname> <given-names>Teresa</given-names> </name> <name><surname>Cancelo</surname> <given-names>Mª. Jesús</given-names> </name> <name><surname>Cano</surname> <given-names>Antonio</given-names> </name> <name><surname>Branco</surname> <given-names>Camil Castelo</given-names> </name> <name><surname>Correa</surname> <given-names>Marta</given-names> </name> <name><surname>Doval</surname> <given-names>José Luis</given-names> </name> <name><surname>Fasero</surname> <given-names>María</given-names> </name> <name><surname>Fiol</surname> <given-names>Gabriel</given-names> </name> <name><surname>Garello</surname> <given-names>Nestor C.</given-names> </name> <name><surname>Genazzani</surname> <given-names>Andrea R.</given-names> </name> <name><surname>Gómez</surname> <given-names>Ana Isabel</given-names> </name> <name><surname>Gómez</surname> <given-names>Mª. Ángeles</given-names> </name> <name><surname>González</surname> <given-names>Silvia</given-names> </name> <name><surname>Goulis</surname> <given-names>Dimitrios G.</given-names> </name> <name><surname>Guinot</surname> <given-names>Misericordia</given-names> </name> <name><surname>Hernández</surname> <given-names>Luis Rolando</given-names> </name> <name><surname>Herrero</surname> <given-names>Sonia</given-names> </name> <name><surname>Iglesias</surname> <given-names>Eva</given-names> </name> <name><surname>Jurado</surname> <given-names>Ana Rosa</given-names> </name> <name><surname>Lete</surname> <given-names>Iñaki</given-names> </name> <name><surname>Lubián</surname> <given-names>Daniel</given-names> </name> <name><surname>Martínez</surname> <given-names>Milagros</given-names> </name> <name><surname>Nieto</surname> <given-names>Aníbal</given-names> </name> <name><surname>Nieto</surname> <given-names>Laura</given-names> </name> <name><surname>Palacios</surname> <given-names>Santiago</given-names> </name> <name><surname>Pedreira</surname> <given-names>Milagros</given-names> </name> <name><surname>Pérez-Campos</surname> <given-names>Ezequiel</given-names> </name> <name><surname>Plá</surname> <given-names>María Jesús</given-names> </name> <name><surname>Presa</surname> <given-names>Jesús</given-names> </name> <name><surname>Quereda</surname> <given-names>Francisco</given-names> </name> <name><surname>Ribes</surname> <given-names>Miriam</given-names> </name> <name><surname>Romero</surname> <given-names>Pablo</given-names> </name> <name><surname>Roca</surname> <given-names>Beatriz</given-names> </name> <name><surname>Sánchez-Capilla</surname> <given-names>Antonio</given-names> </name> <name><surname>Sánchez-Borrego</surname> <given-names>Rafael</given-names> </name> <name><surname>Santaballa</surname> <given-names>Ana</given-names> </name> <name><surname>Santamaría</surname> <given-names>Amparo</given-names> </name> <name><surname>Simoncini</surname> <given-names>Tommaso</given-names> </name> <name><surname>Tinahones</surname> <given-names>Francisco</given-names> </name> <name><surname>Calaf</surname> <given-names>Joaquín</given-names> </name> <article-title>Eligibility criteria for Menopausal Hormone Therapy (MHT): a position statement from a consortium of scientific societies for the use of MHT in women with medical conditions. MHT Eligibility Criteria Group</article-title> <source>Maturitas</source> <year>2022</year> <month>08</month> <fpage>65</fpage> <lpage>85</lpage> <volume>166</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.maturitas.2022.08.008</object-id></element-citation></ref><ref id="cit66"><element-citation><name><surname>De Filippis</surname> <given-names>Anna</given-names> </name> <name><surname>Ullah</surname> <given-names>Hammad</given-names> </name> <name><surname>Baldi</surname> <given-names>Alessandra</given-names> </name> <name><surname>Dacrema</surname> <given-names>Marco</given-names> </name> <name><surname>Esposito</surname> <given-names>Cristina</given-names> </name> <name><surname>Garzarella</surname> <given-names>Emanuele Ugo</given-names> </name> <name><surname>Santarcangelo</surname> <given-names>Cristina</given-names> </name> <name><surname>Tantipongpiradet</surname> <given-names>Ariyawan</given-names> </name> <name><surname>Daglia</surname> <given-names>Maria</given-names> </name> <article-title>Gastrointestinal Disorders and Metabolic Syndrome: Dysbiosis as a Key Link and Common Bioactive Dietary Components Useful for their Treatment</article-title> <source>International Journal of Molecular Sciences</source> <year>2020</year> <month>07</month> <fpage>4929</fpage> <volume>21</volume> <issue>14</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.3390/ijms21144929</object-id></element-citation></ref><ref id="cit67"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><name><surname>Zuvarox</surname> <given-names>T</given-names></name>, <name><surname>Goosenberg</surname> <given-names>E</given-names></name>, <name><surname>Belletieri</surname> <given-names>C.</given-names></name> <article-title>Malabsorption Syndromes</article-title>. In: StatPearls-Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; <year>2025</year>. PMID: 31971746</mixed-citation></ref><ref id="cit68"><element-citation><name><surname>Elkafas</surname> <given-names>Hoda</given-names> </name> <name><surname>Walls</surname> <given-names>Melinique</given-names> </name> <name><surname>Al-Hendy</surname> <given-names>Ayman</given-names> </name> <name><surname>Ismail</surname> <given-names>Nahed</given-names> </name> <article-title>Gut and genital tract microbiomes: Dysbiosis and link to gynecological disorders</article-title> <source>Frontiers in Cellular and Infection Microbiology</source> <year>2022</year> <month>12</month> <volume>12</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.3389/fcimb.2022.1059825</object-id></element-citation></ref><ref id="cit69"><element-citation><name><surname>Xie</surname> <given-names>Xinyuan</given-names> </name> <name><surname>Song</surname> <given-names>Jinbin</given-names> </name> <name><surname>Wu</surname> <given-names>Yue</given-names> </name> <name><surname>Li</surname> <given-names>Mei</given-names> </name> <name><surname>Guo</surname> <given-names>Wenfeng</given-names> </name> <name><surname>Li</surname> <given-names>Shuang</given-names> </name> <name><surname>Li</surname> <given-names>Yanwu</given-names> </name> <article-title>Study on gut microbiota and metabolomics in postmenopausal women</article-title> <source>BMC Women's Health</source> <year>2024</year> <month>11</month> <volume>24</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1186/s12905-024-03448-7</object-id></element-citation></ref><ref id="cit70"><element-citation><article-title>The 2022 hormone therapy position statement of The North American Menopause Society</article-title> <source>Menopause</source> <year>2022</year> <month>07</month> <fpage>767</fpage> <lpage>794</lpage> <volume>29</volume> <issue>7</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000002028</object-id></element-citation></ref><ref id="cit71"><element-citation><name><surname>Kim</surname> <given-names>Ji-Eun</given-names> </name> <name><surname>Chang</surname> <given-names>Jae-Hyuck</given-names> </name> <name><surname>Jeong</surname> <given-names>Min-Ji</given-names> </name> <name><surname>Choi</surname> <given-names>Jaesung</given-names> </name> <name><surname>Park</surname> <given-names>JooYong</given-names> </name> <name><surname>Baek</surname> <given-names>Chaewon</given-names> </name> <name><surname>Shin</surname> <given-names>Aesun</given-names> </name> <name><surname>Park</surname> <given-names>Sang Min</given-names> </name> <name><surname>Kang</surname> <given-names>Daehee</given-names> </name> <name><surname>Choi</surname> <given-names>Ji-Yeob</given-names> </name> <article-title>A systematic review and meta-analysis of effects of menopausal hormone therapy on cardiovascular diseases</article-title> <source>Scientific Reports</source> <year>2020</year> <month>11</month> <volume>10</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1038/s41598-020-77534-9</object-id></element-citation></ref><ref id="cit72"><element-citation><name><surname>Boardman</surname> <given-names>Henry MP</given-names> </name> <name><surname>Hartley</surname> <given-names>Louise</given-names> </name> <name><surname>Eisinga</surname> <given-names>Anne</given-names> </name> <name><surname>Main</surname> <given-names>Caroline</given-names> </name> <name><surname>Roqué i Figuls</surname> <given-names>Marta</given-names> </name> <name><surname>Bonfill Cosp</surname> <given-names>Xavier</given-names> </name> <name><surname>Gabriel Sanchez</surname> <given-names>Rafael</given-names> </name> <name><surname>Knight</surname> <given-names>Beatrice</given-names> </name> <article-title>Hormone therapy for preventing cardiovascular disease in post-menopausal women</article-title> <source>Cochrane Database of Systematic Reviews</source> <year>2015</year> <month>03</month> <volume>2015</volume> <issue>8</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1002/14651858.cd002229.pub4</object-id></element-citation></ref><ref id="cit73"><element-citation><name><surname>Vinogradova</surname> <given-names>Yana</given-names> </name> <name><surname>Coupland</surname> <given-names>Carol</given-names> </name> <name><surname>Hippisley-Cox</surname> <given-names>Julia</given-names> </name> <article-title>Use of hormone replacement therapy and risk of venous thromboembolism: nested case-control studies using the QResearch and CPRD databases</article-title> <source>BMJ</source> <year>2019</year> <month>01</month> <fpage>k4810</fpage> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1136/bmj.k4810</object-id></element-citation></ref><ref id="cit74"><element-citation><name><surname>Goldštajn</surname> <given-names>Marina Šprem</given-names> </name> <name><surname>Mikuš</surname> <given-names>Mislav</given-names> </name> <name><surname>Ferrari</surname> <given-names>Filippo Alberto</given-names> </name> <name><surname>Bosco</surname> <given-names>Mariachiara</given-names> </name> <name><surname>Uccella</surname> <given-names>Stefano</given-names> </name> <name><surname>Noventa</surname> <given-names>Marco</given-names> </name> <name><surname>Török</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <name><surname>Terzic</surname> <given-names>Sanja</given-names> </name> <name><surname>Laganà</surname> <given-names>Antonio Simone</given-names> </name> <name><surname>Garzon</surname> <given-names>Simone</given-names> </name> <article-title>Effects of transdermal versus oral hormone replacement therapy in postmenopause: a systematic review</article-title> <source>Archives of Gynecology and Obstetrics</source> <year>2022</year> <month>06</month> <fpage>1727</fpage> <lpage>1745</lpage> <volume>307</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1007/s00404-022-06647-5</object-id></element-citation></ref><ref id="cit75"><element-citation><name><surname>Kapoor</surname> <given-names>Ekta</given-names> </name> <name><surname>Kling</surname> <given-names>Juliana M.</given-names> </name> <name><surname>Lobo</surname> <given-names>Angie S.</given-names> </name> <name><surname>Faubion</surname> <given-names>Stephanie S.</given-names> </name> <article-title>Menopausal hormone therapy in women with medical conditions</article-title> <source>Best Practice &amp; Research Clinical Endocrinology &amp; Metabolism</source> <year>2021</year> <month>09</month> <fpage>101578</fpage> <volume>35</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.beem.2021.101578</object-id></element-citation></ref><ref id="cit76"><element-citation><name><surname>Morris</surname> <given-names>Guy</given-names> </name> <name><surname>Talaulikar</surname> <given-names>Vikram</given-names> </name> <article-title>Hormone replacement therapy in women with history of thrombosis or a thrombophilia</article-title> <source>Post Reproductive Health</source> <year>2022</year> <month>12</month> <fpage>33</fpage> <lpage>41</lpage> <volume>29</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1177/20533691221148036</object-id></element-citation></ref><ref id="cit77"><element-citation><name><surname>Dinger</surname> <given-names>J.</given-names> </name> <name><surname>Bardenheuer</surname> <given-names>K.</given-names> </name> <name><surname>Heinemann</surname> <given-names>K.</given-names> </name> <article-title>Drospirenone plus estradiol and the risk of serious cardiovascular events in postmenopausal women</article-title> <source>Climacteric</source> <year>2016</year> <month>05</month> <fpage>349</fpage> <lpage>356</lpage> <volume>19</volume> <issue>4</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1080/13697137.2016.1183624</object-id></element-citation></ref><ref id="cit78"><element-citation><name><surname>Sobel</surname> <given-names>Talia H.</given-names> </name> <name><surname>Shen</surname> <given-names>Wen</given-names> </name> <article-title>Transdermal estrogen therapy in menopausal women at increased risk for thrombotic events: a scoping review</article-title> <source>Menopause</source> <year>2022</year> <month>01</month> <fpage>483</fpage> <lpage>490</lpage> <volume>29</volume> <issue>4</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000001938</object-id></element-citation></ref><ref id="cit79"><element-citation><name><surname>Roetker</surname> <given-names>Nicholas</given-names> </name> <name><surname>MacLehose</surname> <given-names>Richard</given-names> </name> <name><surname>Hoogeveen</surname> <given-names>Ron</given-names> </name> <name><surname>Ballantyne</surname> <given-names>Christie</given-names> </name> <name><surname>Basu</surname> <given-names>Saonli</given-names> </name> <name><surname>Cushman</surname> <given-names>Mary</given-names> </name> <name><surname>Folsom</surname> <given-names>Aaron</given-names> </name> <article-title>Prospective Study of Endogenous Hormones and Incidence of Venous Thromboembolism: The Atherosclerosis Risk in Communities Study</article-title> <source>Thrombosis and Haemostasis</source> <year>2018</year> <month>10</month> <fpage>1940</fpage> <lpage>1950</lpage> <volume>118</volume> <issue>11</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1055/s-0038-1673613</object-id></element-citation></ref><ref id="cit80"><element-citation><name><surname>Tepper</surname> <given-names>Naomi K.</given-names> </name> <name><surname>Whiteman</surname> <given-names>Maura K.</given-names> </name> <name><surname>Marchbanks</surname> <given-names>Polly A.</given-names> </name> <name><surname>James</surname> <given-names>Andra H.</given-names> </name> <name><surname>Curtis</surname> <given-names>Kathryn M.</given-names> </name> <article-title>Progestin-only contraception and thromboembolism: A systematic review</article-title> <source>Contraception</source> <year>2016</year> <month>05</month> <fpage>678</fpage> <lpage>700</lpage> <volume>94</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.contraception.2016.04.014</object-id></element-citation></ref><ref id="cit81"><element-citation><name><surname>Mantha</surname> <given-names>S.</given-names> </name> <name><surname>Karp</surname> <given-names>R.</given-names> </name> <name><surname>Raghavan</surname> <given-names>V.</given-names> </name> <name><surname>Terrin</surname> <given-names>N.</given-names> </name> <name><surname>Bauer</surname> <given-names>K. A.</given-names> </name> <name><surname>Zwicker</surname> <given-names>J. I.</given-names> </name> <article-title>Assessing the risk of venous thromboembolic events in women taking progestin-only contraception: a meta-analysis</article-title> <source>BMJ</source> <year>2012</year> <month>08</month> <fpage>e4944</fpage> <lpage>e4944</lpage> <volume>345</volume> <issue>aug07 2</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1136/bmj.e4944</object-id></element-citation></ref><ref id="cit82"><element-citation><name><surname>Nudy</surname> <given-names>Matthew</given-names> </name> <name><surname>Chinchilli</surname> <given-names>Vernon M.</given-names> </name> <name><surname>Foy</surname> <given-names>Andrew J.</given-names> </name> <article-title>A systematic review and meta-regression analysis to examine the ‘timing hypothesis’ of hormone replacement therapy on mortality, coronary heart disease, and stroke</article-title> <source>IJC Heart &amp; Vasculature</source> <year>2019</year> <month>01</month> <fpage>123</fpage> <lpage>131</lpage> <volume>22</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.ijcha.2019.01.001</object-id></element-citation></ref><ref id="cit83"><element-citation><name><surname>Cho</surname> <given-names>Leslie</given-names> </name> <name><surname>Kaunitz</surname> <given-names>Andrew M.</given-names> </name> <name><surname>Faubion</surname> <given-names>Stephanie S.</given-names> </name> <name><surname>Hayes</surname> <given-names>Sharonne N.</given-names> </name> <name><surname>Lau</surname> <given-names>Emily S.</given-names> </name> <name><surname>Pristera</surname> <given-names>Nicole</given-names> </name> <name><surname>Scott</surname> <given-names>Nandita</given-names> </name> <name><surname>Shifren</surname> <given-names>Jan L.</given-names> </name> <name><surname>Shufelt</surname> <given-names>Chrisandra L.</given-names> </name> <name><surname>Stuenkel</surname> <given-names>Cynthia A.</given-names> </name> <name><surname>Lindley</surname> <given-names>Kathryn J.</given-names> </name>  <article-title>Rethinking Menopausal Hormone Therapy: For Whom, What, When, and How Long?</article-title> <source>Circulation</source> <year>2023</year> <month>02</month> <fpage>597</fpage> <lpage>610</lpage> <volume>147</volume> <issue>7</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1161/circulationaha.122.061559</object-id></element-citation></ref><ref id="cit84"><element-citation><name><surname>LaVasseur</surname> <given-names>Corinne</given-names> </name> <name><surname>Neukam</surname> <given-names>Suvi</given-names> </name> <name><surname>Kartika</surname> <given-names>Thomas</given-names> </name> <name><surname>Samuelson Bannow</surname> <given-names>Bethany</given-names> </name> <name><surname>Shatzel</surname> <given-names>Joseph</given-names> </name> <name><surname>DeLoughery</surname> <given-names>Thomas G.</given-names> </name> <article-title>Hormonal therapies and venous thrombosis: Considerations for prevention and management</article-title> <source>Research and Practice in Thrombosis and Haemostasis</source> <year>2022</year> <month>08</month> <fpage>e12763</fpage> <volume>6</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1002/rth2.12763</object-id></element-citation></ref><ref id="cit85"><element-citation><name><surname>Roach</surname> <given-names>Rachel E. J.</given-names> </name> <name><surname>Lijfering</surname> <given-names>Willem M.</given-names> </name> <name><surname>van Hylckama Vlieg</surname> <given-names>Astrid</given-names> </name> <name><surname>Helmerhorst</surname> <given-names>Frans M.</given-names> </name> <name><surname>Rosendaal</surname> <given-names>Frits R.</given-names> </name> <name><surname>Cannegieter</surname> <given-names>Suzanne C.</given-names> </name> <article-title>The risk of venous thrombosis in individuals with a history of superficial vein thrombosis and acquired venous thrombotic risk factors</article-title> <source>Blood</source> <year>2013</year> <month>11</month> <fpage>4264</fpage> <lpage>4269</lpage> <volume>122</volume> <issue>26</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1182/blood-2013-07-518159</object-id></element-citation></ref><ref id="cit86"><element-citation><name><surname>Straczek</surname> <given-names>Céline</given-names> </name> <name><surname>Oger</surname> <given-names>Emmanuel</given-names> </name> <name><surname>Yon de Jonage-Canonico</surname> <given-names>Marianne Beau</given-names> </name> <name><surname>Plu-Bureau</surname> <given-names>Geneviève</given-names> </name> <name><surname>Conard</surname> <given-names>Jacqueline</given-names> </name> <name><surname>Meyer</surname> <given-names>Guy</given-names> </name> <name><surname>Alhenc-Gelas</surname> <given-names>Martine</given-names> </name> <name><surname>Lévesque</surname> <given-names>Hervé</given-names> </name> <name><surname>Trillot</surname> <given-names>Nathalie</given-names> </name> <name><surname>Barrellier</surname> <given-names>Marie-Thérèse</given-names> </name> <name><surname>Wahl</surname> <given-names>Denis</given-names> </name> <name><surname>Emmerich</surname> <given-names>Joseph</given-names> </name> <name><surname>Scarabin</surname> <given-names>Pierre-Yves</given-names> </name> <article-title>Prothrombotic Mutations, Hormone Therapy, and Venous Thromboembolism Among Postmenopausal Women</article-title> <source>Circulation</source> <year>2005</year> <month>11</month> <fpage>3495</fpage> <lpage>3500</lpage> <volume>112</volume> <issue>22</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1161/circulationaha.105.565556</object-id></element-citation></ref><ref id="cit87"><element-citation><name><surname>Middeldorp</surname> <given-names>Saskia</given-names> </name> <name><surname>Nieuwlaat</surname> <given-names>Robby</given-names> </name> <name><surname>Baumann Kreuziger</surname> <given-names>Lisa</given-names> </name> <name><surname>Coppens</surname> <given-names>Michiel</given-names> </name> <name><surname>Houghton</surname> <given-names>Damon</given-names> </name> <name><surname>James</surname> <given-names>Andra H.</given-names> </name> <name><surname>Lang</surname> <given-names>Eddy</given-names> </name> <name><surname>Moll</surname> <given-names>Stephan</given-names> </name> <name><surname>Myers</surname> <given-names>Tarra</given-names> </name> <name><surname>Bhatt</surname> <given-names>Meha</given-names> </name> <name><surname>Chai-Adisaksopha</surname> <given-names>Chatree</given-names> </name> <name><surname>Colunga-Lozano</surname> <given-names>Luis E.</given-names> </name> <name><surname>Karam</surname> <given-names>Samer G.</given-names> </name> <name><surname>Zhang</surname> <given-names>Yuan</given-names> </name> <name><surname>Wiercioch</surname> <given-names>Wojtek</given-names> </name> <name><surname>Schünemann</surname> <given-names>Holger J.</given-names> </name> <name><surname>Iorio</surname> <given-names>Alfonso</given-names> </name> <article-title>American Society of Hematology 2023 guidelines for management of venous thromboembolism: thrombophilia testing</article-title> <source>Blood Advances</source> <year>2023</year> <month>05</month> <fpage>7101</fpage> <lpage>7138</lpage> <volume>7</volume> <issue>22</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1182/bloodadvances.2023010177</object-id></element-citation></ref><ref id="cit88"><element-citation><name><surname>Guyatt</surname> <given-names>Gordon H.</given-names> </name> <name><surname>Akl</surname> <given-names>Elie A.</given-names> </name> <name><surname>Crowther</surname> <given-names>Mark</given-names> </name> <name><surname>Gutterman</surname> <given-names>David D.</given-names> </name> <name><surname>Schuünemann</surname> <given-names>Holger J.</given-names> </name> <article-title>Executive Summary</article-title> <source>Chest</source> <year>2012</year> <month>02</month> <fpage>7S</fpage> <lpage>47S</lpage> <volume>141</volume> <issue>2</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1378/chest.1412s3</object-id></element-citation></ref><ref id="cit89"><element-citation><name><surname>Hulley</surname> <given-names>Stephen</given-names> </name> <article-title>Randomized Trial of Estrogen Plus Progestin for Secondary Prevention of Coronary Heart Disease in Postmenopausal Women</article-title> <source>JAMA</source> <year>2003</year> <month>03</month> <fpage>605</fpage> <volume>280</volume> <issue>7</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1001/jama.280.7.605</object-id></element-citation></ref><ref id="cit90"><element-citation><name><surname>Yuk</surname> <given-names>Jin-Sung</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Gwang Sil</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Dong-Gil</given-names> </name> <name><surname>Byun</surname> <given-names>Young Sup</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Myoung-Hwan</given-names> </name> <name><surname>Yoon</surname> <given-names>Sang-Hee</given-names> </name> <name><surname>Han</surname> <given-names>Gwan Hee</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Byung Gyu</given-names> </name> <article-title>Association of menopausal hormone therapy with risk of cardiovascular disease in Korean women</article-title> <source>European Journal of Endocrinology</source> <year>2025</year> <month>02</month> <fpage>73</fpage> <lpage>80</lpage> <volume>192</volume> <issue>2</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1093/ejendo/lvae161</object-id></element-citation></ref><ref id="cit91"><element-citation><name><surname>Wassertheil-Smoller</surname> <given-names>Sylvia</given-names> </name> <name><surname>Hendrix</surname> <given-names>Susan</given-names> </name> <name><surname>Limacher</surname> <given-names>Marian</given-names> </name> <name><surname>Heiss</surname> <given-names>Gerardo</given-names> </name> <name><surname>Kooperberg</surname> <given-names>Charles</given-names> </name> <name><surname>Baird</surname> <given-names>Alison</given-names> </name> <name><surname>Kotchen</surname> <given-names>Theodore</given-names> </name> <name><surname>Curb</surname> <given-names>J. David</given-names> </name> <name><surname>Black</surname> <given-names>Henry</given-names> </name> <name><surname>Rossouw</surname> <given-names>Jacques E.</given-names> </name> <name><surname>Aragaki</surname> <given-names>Aaron</given-names> </name> <name><surname>Safford</surname> <given-names>Monika</given-names> </name> <name><surname>Stein</surname> <given-names>Evan</given-names> </name> <name><surname>Laowattana</surname> <given-names>Somchai</given-names> </name> <name><surname>Mysiw</surname> <given-names>W. Jerry</given-names> </name> <name><surname>for the WHI Investigators</surname> </name> <article-title>Effect of Estrogen Plus Progestin on Stroke in Postmenopausal Women</article-title> <source>JAMA</source> <year>2003</year> <month>05</month> <fpage>2673</fpage> <volume>289</volume> <issue>20</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1001/jama.289.20.2673</object-id></element-citation></ref><ref id="cit92"><element-citation><name><surname>Hendrix</surname> <given-names>Susan L.</given-names> </name> <name><surname>Wassertheil-Smoller</surname> <given-names>Sylvia</given-names> </name> <name><surname>Johnson</surname> <given-names>Karen C.</given-names> </name> <name><surname>Howard</surname> <given-names>Barbara V.</given-names> </name> <name><surname>Kooperberg</surname> <given-names>Charles</given-names> </name> <name><surname>Rossouw</surname> <given-names>Jacques E.</given-names> </name> <name><surname>Trevisan</surname> <given-names>Maurizio</given-names> </name> <name><surname>Aragaki</surname> <given-names>Aaron</given-names> </name> <name><surname>Baird</surname> <given-names>Alison E.</given-names> </name> <name><surname>Bray</surname> <given-names>Paul F.</given-names> </name> <name><surname>Buring</surname> <given-names>Julie E.</given-names> </name> <name><surname>Criqui</surname> <given-names>Michael H.</given-names> </name> <name><surname>Herrington</surname> <given-names>David</given-names> </name> <name><surname>Lynch</surname> <given-names>John K.</given-names> </name> <name><surname>Rapp</surname> <given-names>Stephen R.</given-names> </name> <name><surname>Torner</surname> <given-names>James</given-names> </name> <article-title>Effects of Conjugated Equine Estrogen on Stroke in the Women’s Health Initiative</article-title> <source>Circulation</source> <year>2006</year> <month>05</month> <fpage>2425</fpage> <lpage>2434</lpage> <volume>113</volume> <issue>20</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1161/circulationaha.105.594077</object-id></element-citation></ref><ref id="cit93"><element-citation><name><surname>te West</surname> <given-names>Nevine I. D.</given-names> </name> <name><surname>Day</surname> <given-names>Ric O.</given-names> </name> <name><surname>Hiley</surname> <given-names>Basia</given-names> </name> <name><surname>White</surname> <given-names>Chris </given-names> </name> <name><surname>Wright</surname> <given-names>Mike</given-names> </name> <name><surname>Moore</surname> <given-names>Kate H.</given-names> </name> <article-title>Estriol serum levels in new and chronic users of vaginal estriol cream: A prospective observational study</article-title> <source>Neurourology and Urodynamics</source> <year>2020</year> <month>04</month> <fpage>1137</fpage> <lpage>1144</lpage> <volume>39</volume> <issue>4</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1002/nau.24331</object-id></element-citation></ref><ref id="cit94"><element-citation><name><surname>Santen</surname> <given-names>Richard J.</given-names> </name> <name><surname>Mirkin</surname> <given-names>Sebastian</given-names> </name> <name><surname>Bernick</surname> <given-names>Brian</given-names> </name> <name><surname>Constantine</surname> <given-names>Ginger D.</given-names> </name> <article-title>Systemic estradiol levels with low-dose vaginal estrogens</article-title> <source>Menopause</source> <year>2019</year> <month>12</month> <fpage>361</fpage> <lpage>370</lpage> <volume>27</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000001463</object-id></element-citation></ref><ref id="cit95"><element-citation><name><surname>Bhupathiraju</surname> <given-names>Shilpa N.</given-names> </name> <name><surname>Grodstein</surname> <given-names>Francine</given-names> </name> <name><surname>Stampfer</surname> <given-names>Meir J.</given-names> </name> <name><surname>Willett</surname> <given-names>Walter C.</given-names> </name> <name><surname>Crandall</surname> <given-names>Carolyn J.</given-names> </name> <name><surname>Shifren</surname> <given-names>Jan L.</given-names> </name> <name><surname>Manson</surname> <given-names>JoAnn E.</given-names> </name> <article-title>Vaginal estrogen use and chronic disease risk in the Nurses’ Health Study</article-title> <source>Menopause</source> <year>2018</year> <month>12</month> <fpage>603</fpage> <lpage>610</lpage> <volume>26</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000001284</object-id></element-citation></ref><ref id="cit96"><element-citation><name><surname>Crandall</surname> <given-names>Carolyn J.</given-names> </name> <name><surname>Hovey</surname> <given-names>Kathleen M.</given-names> </name> <name><surname>Andrews</surname> <given-names>Christopher A.</given-names> </name> <name><surname>Chlebowski</surname> <given-names>Rowan T.</given-names> </name> <name><surname>Stefanick</surname> <given-names>Marcia L.</given-names> </name> <name><surname>Lane</surname> <given-names>Dorothy S.</given-names> </name> <name><surname>Shifren</surname> <given-names>Jan</given-names> </name> <name><surname>Chen</surname> <given-names>Chu</given-names> </name> <name><surname>Kaunitz</surname> <given-names>Andrew M.</given-names> </name> <name><surname>Cauley</surname> <given-names>Jane A.</given-names> </name> <name><surname>Manson</surname> <given-names>JoAnn E.</given-names> </name> <article-title>Breast cancer, endometrial cancer, and cardiovascular events in participants who used vaginal estrogen in the Women's Health Initiative Observational Study</article-title> <source>Menopause</source> <year>2017</year> <month>08</month> <fpage>11</fpage> <lpage>20</lpage> <volume>25</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000000956</object-id></element-citation></ref><ref id="cit97"><element-citation><name><surname>Orlova</surname> <given-names>I.A.</given-names> </name> <name><surname>Plisyuk</surname> <given-names>A.G.</given-names> </name> <name><surname>Dolgushin</surname> <given-names>G.O.</given-names> </name> <name><surname>Kirillova</surname> <given-names>K.I.</given-names> </name> <name><surname>Mikheev</surname> <given-names>R.K.</given-names> </name> <name><surname>Andreeva</surname> <given-names>E.N.</given-names> </name> <article-title>Correlation between prolonged menopausal hormonotherapy and indicators of vascular and replicative aging in women</article-title> <source>Russian Journal of Preventive Medicine</source> <year>2023</year> <month>07</month> <fpage>96</fpage> <volume>26</volume> <issue>7</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.17116/profmed20232607196</object-id></element-citation></ref><ref id="cit98"><element-citation><name><surname>Draper</surname> <given-names>Michael W.</given-names> </name> <name><surname>Flowers</surname> <given-names>David E.</given-names> </name> <name><surname>Huster</surname> <given-names>William J.</given-names> </name> <name><surname>Neild</surname> <given-names>Julie A.</given-names> </name> <name><surname>Harper</surname> <given-names>Kristine D.</given-names> </name> <name><surname>Arnaud</surname> <given-names>Claude</given-names> </name> <article-title>A controlled trial of raloxifene (LY139481) HCl: Impact on bone turnover and serum lipid profile in healthy postmenopausal women</article-title> <source>Journal of Bone and Mineral Research</source> <year>2010</year> <month>02</month> <fpage>835</fpage> <lpage>842</lpage> <volume>11</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1002/jbmr.5650110615</object-id></element-citation></ref><ref id="cit99"><element-citation><name><surname>Nie</surname> <given-names>Guangning</given-names> </name> <name><surname>Yang</surname> <given-names>Xiaofei</given-names> </name> <name><surname>Wang</surname> <given-names>Yangyang</given-names> </name> <name><surname>Liang</surname> <given-names>Wanshi</given-names> </name> <name><surname>Li</surname> <given-names>Xuewen</given-names> </name> <name><surname>Luo</surname> <given-names>Qiyuan</given-names> </name> <name><surname>Yang</surname> <given-names>Hongyan</given-names> </name> <name><surname>Liu</surname> <given-names>Jian</given-names> </name> <name><surname>Wang</surname> <given-names>Jiajing</given-names> </name> <name><surname>Guo</surname> <given-names>Qinghua</given-names> </name> <name><surname>Yu</surname> <given-names>Qi</given-names> </name> <name><surname>Liang</surname> <given-names>Xuefang</given-names> </name> <article-title>The Effects of Menopause Hormone Therapy on Lipid Profile in Postmenopausal Women: A Systematic Review and Meta-Analysis</article-title> <source>Frontiers in Pharmacology</source> <year>2022</year> <month>04</month> <volume>13</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.3389/fphar.2022.850815</object-id></element-citation></ref><ref id="cit100"><element-citation><name><surname>Ezhov</surname> <given-names>M. V.</given-names> </name> <name><surname>Kukharchuk</surname> <given-names>V. V.</given-names> </name> <name><surname>Sergienko</surname> <given-names>I. V.</given-names> </name> <name><surname>Alieva</surname> <given-names>A. S.</given-names> </name> <name><surname>Antsiferov</surname> <given-names>M. B.</given-names> </name> <name><surname>Ansheles</surname> <given-names>A. A.</given-names> </name> <name><surname>Arabidze</surname> <given-names>G. G.</given-names> </name> <name><surname>Aronov</surname> <given-names>D. M.</given-names> </name> <name><surname>Arutyunov</surname> <given-names>G. P.</given-names> </name> <name><surname>Akhmedzhanov</surname> <given-names>N. M.</given-names> </name> <name><surname>Balakhonova</surname> <given-names>T. V.</given-names> </name> <name><surname>Barbarash</surname> <given-names>O. L.</given-names> </name> <name><surname>Boytsov</surname> <given-names>S. A.</given-names> </name> <name><surname>Bubnova</surname> <given-names>M. G.</given-names> </name> <name><surname>Voevoda</surname> <given-names>M. I.</given-names> </name> <name><surname>Galstyan</surname> <given-names>G. R.</given-names> </name> <name><surname>Galyavich</surname> <given-names>A. S.</given-names> </name> <name><surname>Gornyakova</surname> <given-names>N. B.</given-names> </name> <name><surname>Gurevich</surname> <given-names>V. S.</given-names> </name> <name><surname>Dedov</surname> <given-names>I. I.</given-names> </name> <name><surname>Drapkina</surname> <given-names>O. M.</given-names> </name> <name><surname>Duplyakov</surname> <given-names>D. V.</given-names> </name> <name><surname>Eregin</surname> <given-names>S. Ya.</given-names> </name> <name><surname>Ershova</surname> <given-names>A. I.</given-names> </name> <name><surname>Irtyuga</surname> <given-names>O. B.</given-names> </name> <name><surname>Karpov</surname> <given-names>R. S.</given-names> </name> <name><surname>Karpov</surname> <given-names>Yu. A.</given-names> </name> <name><surname>Kachkovsky</surname> <given-names>M. A.</given-names> </name> <name><surname>Kobalava</surname> <given-names>Zh. D.</given-names> </name> <name><surname>Koziolova</surname> <given-names>N. A.</given-names> </name> <name><surname>Konovalov</surname> <given-names>G. A.</given-names> </name> <name><surname>Konstantinov</surname> <given-names>V. O.</given-names> </name> <name><surname>Kosmacheva</surname> <given-names>E. D.</given-names> </name> <name><surname>Kotovskaya</surname> <given-names>Yu. V.</given-names> </name> <name><surname>Martynov</surname> <given-names>A. I.</given-names> </name> <name><surname>Meshkov</surname> <given-names>A. N.</given-names> </name> <name><surname>Nebieridze</surname> <given-names>D. V.</given-names> </name> <name><surname>Nedogoda</surname> <given-names>S. V.</given-names> </name> <name><surname>Obrezan</surname> <given-names>A. G.</given-names> </name> <name><surname>Oleinikov</surname> <given-names>V. E.</given-names> </name> <name><surname>Pokrovsky</surname> <given-names>S. N.</given-names> </name> <name><surname>Ragino</surname> <given-names>Yu. I.</given-names> </name> <name><surname>Rotar</surname> <given-names>O. P.</given-names> </name> <name><surname>Skibitsky</surname> <given-names>V. V.</given-names> </name> <name><surname>Smolenskaya</surname> <given-names>O. G.</given-names> </name> <name><surname>Sokolov</surname> <given-names>A. A.</given-names> </name> <name><surname>Sumarokov</surname> <given-names>A. B.</given-names> </name> <name><surname>Filippov</surname> <given-names>E.</given-names> </name> <name><surname>Halimov</surname> <given-names>Yu. Sh.</given-names> </name> <name><surname>Chazova</surname> <given-names>I. E.</given-names> </name> <name><surname>Shaposhnik</surname> <given-names>I. I.</given-names> </name> <name><surname>Shestakova</surname> <given-names>M. V.</given-names> </name> <name><surname>Yakushin</surname> <given-names>S. S.</given-names> </name> <name><surname>Shlyakhto</surname> <given-names>E. V.</given-names> </name> <article-title>Disorders of lipid metabolism. Clinical Guidelines 2023</article-title> <source>Russian Journal of Cardiology</source> <year>2023</year> <month>06</month> <fpage>5471</fpage> <volume>28</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.15829/1560-4071-2023-5471</object-id></element-citation></ref><ref id="cit101"><element-citation><name><surname>Nordestgaard</surname> <given-names>Børge G.</given-names> </name> <name><surname>Chapman</surname> <given-names>M. John</given-names> </name> <name><surname>Ray</surname> <given-names>Kausik</given-names> </name> <name><surname>Borén</surname> <given-names>Jan</given-names> </name> <name><surname>Andreotti</surname> <given-names>Felicita</given-names> </name> <name><surname>Watts</surname> <given-names>Gerald F.</given-names> </name> <name><surname>Ginsberg</surname> <given-names>Henry</given-names> </name> <name><surname>Amarenco</surname> <given-names>Pierre</given-names> </name> <name><surname>Catapano</surname> <given-names>Alberico</given-names> </name> <name><surname>Descamps</surname> <given-names>Olivier S.</given-names> </name> <name><surname>Fisher</surname> <given-names>Edward</given-names> </name> <name><surname>Kovanen</surname> <given-names>Petri T.</given-names> </name> <name><surname>Kuivenhoven</surname> <given-names>Jan Albert</given-names> </name> <name><surname>Lesnik</surname> <given-names>Philippe</given-names> </name> <name><surname>Masana</surname> <given-names>Luis</given-names> </name> <name><surname>Reiner</surname> <given-names>Zeljko</given-names> </name> <name><surname>Taskinen</surname> <given-names>Marja-Riitta</given-names> </name> <name><surname>Tokgözoglu</surname> <given-names>Lale</given-names> </name> <name><surname>Tybjærg-Hansen</surname> <given-names>Anne</given-names> </name> <article-title>Lipoprotein(a) as a cardiovascular risk factor: current status</article-title> <source>European Heart Journal</source> <year>2010</year> <month>10</month> <fpage>2844</fpage> <lpage>2853</lpage> <volume>31</volume> <issue>23</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1093/eurheartj/ehq386</object-id></element-citation></ref><ref id="cit102"><element-citation><name><surname>Honigberg</surname> <given-names>Michael C.</given-names> </name> <name><surname>Trinder</surname> <given-names>Mark</given-names> </name> <name><surname>Natarajan</surname> <given-names>Pradeep</given-names> </name> <article-title>Lipoprotein(a), Menopausal Hormone Therapy, and Risk of Coronary Heart Disease in Postmenopausal Individuals</article-title> <source>JAMA Cardiology</source> <year>2022</year> <month>04</month> <fpage>565</fpage> <volume>7</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1001/jamacardio.2022.0716</object-id></element-citation></ref><ref id="cit103"><element-citation><name><surname>Stevenson</surname> <given-names>John C.</given-names> </name> <name><surname>Chines</surname> <given-names>Arkadi</given-names> </name> <name><surname>Pan</surname> <given-names>Kaijie</given-names> </name> <name><surname>Ryan</surname> <given-names>Kelly A.</given-names> </name> <name><surname>Mirkin</surname> <given-names>Sebastian</given-names> </name> <article-title>A Pooled Analysis of the Effects of Conjugated Estrogens/Bazedoxifene on Lipid Parameters in Postmenopausal Women From the Selective Estrogens, Menopause, and Response to Therapy (SMART) Trials</article-title> <source>The Journal of Clinical Endocrinology &amp; Metabolism</source> <year>2015</year> <month>04</month> <fpage>2329</fpage> <lpage>2338</lpage> <volume>100</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1210/jc.2014-2649</object-id></element-citation></ref><ref id="cit104"><element-citation><name><surname>Miller</surname> <given-names>Valery T.</given-names> </name> <article-title>Effects of Estrogen or Estrogen/ Progestin Regimens on Heart Disease Risk Factors in Postmenopausal Women</article-title> <source>JAMA</source> <year>2011</year> <month>12</month> <fpage>199</fpage> <volume>273</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1001/jama.1995.03520270033028</object-id></element-citation></ref><ref id="cit105"><element-citation><name><surname>Binder</surname> <given-names>Ellen F.</given-names> </name> <name><surname>Birge</surname> <given-names>Stanley J.</given-names> </name> <name><surname>Kohrt</surname> <given-names>Wendy M.</given-names> </name> <article-title>Effects of Endurance Exercise and Hormone Replacement Therapy on Serum Lipids in Older Women</article-title> <source>Journal of the American Geriatrics Society</source> <year>2015</year> <month>04</month> <fpage>231</fpage> <lpage>236</lpage> <volume>44</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1111/j.1532-5415.1996.tb00907.x</object-id></element-citation></ref><ref id="cit106"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><name><surname>Bunyavejchevin</surname> <given-names>S</given-names></name>, <name><surname>Limpaphayom</surname> <given-names>KK.</given-names></name> <article-title>The metabolic and bone density effects of continuous combined 17-beta estradiol and noresthisterone acetate treatments in Thai postmenopausal women: a doubleblind placebo-controlled trial</article-title>. <source>Journal of the Medical Association of Thailand</source>. <year>2001</year>;<issue>84(1)</issue>:<fpage>45</fpage>–<lpage>53</lpage>. PMID: 11281499</mixed-citation></ref><ref id="cit107"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><name><surname>Çayan</surname> <given-names>F</given-names></name>, <name><surname>Gen</surname> <given-names>R</given-names></name>, <name><surname>Akbay</surname> <given-names>E</given-names></name>, <name><surname>Dilek</surname> <given-names>U</given-names></name>, <name><surname>Dilek</surname> <given-names>S.</given-names></name> <article-title>The Effect of Hormone Therapy and Tibolone on Glucose and Lipid Metabolism in Healthy Postmenopausal Women</article-title>.<source> Turkish Journal of Geriatrics</source>. <year>2011</year>;<issue>14(1)</issue>:<fpage>19</fpage>–<lpage> 2</lpage>5. [Av. at: https://geriatri.dergisi.org/abstract.php?id=534]</mixed-citation></ref><ref id="cit108"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><name><surname>Cheng</surname> <given-names>GJ</given-names></name>, <name><surname>Liu</surname> <given-names>JL</given-names></name>, <name><surname>Zhang</surname> <given-names>Q</given-names></name>, <name><surname>Fan</surname> <given-names>W</given-names></name>, <name><surname>Ye</surname> <given-names>HF</given-names></name>, <name><surname>Wang</surname> <given-names>ZQ</given-names></name> et al. <article-title>Nylestriol replacement therapy in postmenopausal women. A three-year prospective study</article-title>. <source>Chinese Medical Journal</source>. <year>1993</year>;<issue>106(12)</issue>:<fpage>911</fpage>–<lpage>6</lpage>. PMID: 8198628</mixed-citation></ref><ref id="cit109"><element-citation><name><surname>Conard</surname> <given-names>Jacqueline</given-names> </name> <name><surname>Basdevant</surname> <given-names>Arnaud</given-names> </name> <name><surname>Thomas</surname> <given-names>Jean-Louis</given-names> </name> <name><surname>Ochsenbein</surname> <given-names>Edith</given-names> </name> <name><surname>Denis</surname> <given-names>Catherine</given-names> </name> <name><surname>Guyene</surname> <given-names>Than Tam</given-names> </name> <name><surname>Degrelle</surname> <given-names>Hervé</given-names> </name> <article-title>Cardiovascular risk factors and combined estrogen-progestin replacement therapy: a placebo-controlled study with nomegestrol acetate and estradiol</article-title> <source>Fertility and Sterility</source> <year>2016</year> <month>04</month> <fpage>957</fpage> <lpage>962</lpage> <volume>64</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/s0015-0282(16)57909-6</object-id></element-citation></ref><ref id="cit110"><element-citation><name><surname>Conard</surname> <given-names>Jacqueline</given-names> </name> <name><surname>Gompel</surname> <given-names>Anne</given-names> </name> <name><surname>Pelissier</surname> <given-names>Clara</given-names> </name> <name><surname>Mirabel</surname> <given-names>Catherine</given-names> </name> <name><surname>Basdevant</surname> <given-names>Arnaud</given-names> </name> <article-title>Fibrinogen and plasminogen modifications during oral estradiol replacement therapy</article-title> <source>Fertility and Sterility</source> <year>2002</year> <month>07</month> <fpage>449</fpage> <lpage>453</lpage> <volume>68</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/s0015-0282(97)00220-3</object-id></element-citation></ref><ref id="cit111"><element-citation><name><surname>Davidson</surname> <given-names>Michael H.</given-names> </name> <name><surname>Maki</surname> <given-names>Kevin C.</given-names> </name> <name><surname>Marx</surname> <given-names>Phyllis</given-names> </name> <name><surname>Maki</surname> <given-names>Ann C.</given-names> </name> <name><surname>Cyrowski</surname> <given-names>Mary Sue</given-names> </name> <name><surname>Nanavati</surname> <given-names>Nayan</given-names> </name> <name><surname>Arce</surname> <given-names>Joan-Carles</given-names> </name> <article-title>Effects of Continuous Estrogen and Estrogen-Progestin Replacement Regimens on Cardiovascular Risk Markers in Postmenopausal Women</article-title> <source>Archives of Internal Medicine</source> <year>2003</year> <month>03</month> <fpage>3315</fpage> <volume>160</volume> <issue>21</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1001/archinte.160.21.3315</object-id></element-citation></ref><ref id="cit112"><element-citation><name><surname>Duvernoy</surname> <given-names>Claire S.</given-names> </name> <name><surname>Rose</surname> <given-names>Patricia A.</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>H. Myra</given-names> </name> <name><surname>Kehrer</surname> <given-names>Christine</given-names> </name> <name><surname>Brook</surname> <given-names>Robert D.</given-names> </name> <article-title>Combined Continuous Ethinyl Estradiol/Norethindrone Acetate Does Not Improve Forearm Blood Flow in Postmenopausal Women at Risk for Cardiovascular Events: A Pilot Study</article-title> <source>Journal of Women's Health</source> <year>2007</year> <month>09</month> <fpage>963</fpage> <lpage>970</lpage> <volume>16</volume> <issue>7</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1089/jwh.2006.0321</object-id></element-citation></ref><ref id="cit113"><element-citation><name><surname>Casanova</surname> <given-names>G.</given-names> </name> <name><surname>dos Reis</surname> <given-names>A. M.</given-names> </name> <name><surname>Spritzer</surname> <given-names>P. M.</given-names> </name> <article-title>Low-dose oral or non-oral hormone therapy: effects on C-reactive protein and atrial natriuretic peptide in menopause</article-title> <source>Climacteric</source> <year>2014</year> <month>09</month> <fpage>86</fpage> <lpage>93</lpage> <volume>18</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.3109/13697137.2014.940309</object-id></element-citation></ref><ref id="cit114"><element-citation><name><surname>Haase</surname> <given-names>Christiane L.</given-names> </name> <name><surname>Tybjærg-Hansen</surname> <given-names>Anne</given-names> </name> <name><surname>Ali Qayyum</surname> <given-names>Abbas</given-names> </name> <name><surname>Schou</surname> <given-names>Jesper</given-names> </name> <name><surname>Nordestgaard</surname> <given-names>Børge G.</given-names> </name> <name><surname>Frikke-Schmidt</surname> <given-names>Ruth</given-names> </name> <article-title>LCAT, HDL Cholesterol and Ischemic Cardiovascular Disease: A Mendelian Randomization Study of HDL Cholesterol in 54,500 Individuals</article-title> <source>The Journal of Clinical Endocrinology &amp; Metabolism</source> <year>2011</year> <month>11</month> <fpage>E248</fpage> <lpage>E256</lpage> <volume>97</volume> <issue>2</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1210/jc.2011-1846</object-id></element-citation></ref><ref id="cit115"><element-citation><name><surname>Lv</surname> <given-names>Changyu</given-names> </name> <name><surname>Zhang</surname> <given-names>Wencui</given-names> </name> <name><surname>Tan</surname> <given-names>Xia</given-names> </name> <name><surname>Shang</surname> <given-names>Xianping</given-names> </name> <name><surname>Găman</surname> <given-names>Mihnea-Alexandru</given-names> </name> <name><surname>Salem</surname> <given-names>Hany</given-names> </name> <name><surname>Abu-Zaid</surname> <given-names>Ahmed</given-names> </name> <name><surname>Wang</surname> <given-names>Xiaohong</given-names> </name> <article-title>The effect of tibolone treatment on lipid profile in women: A systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials</article-title> <source>Pharmacological Research</source> <year>2021</year> <month>04</month> <fpage>105612</fpage> <volume>169</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.phrs.2021.105612</object-id></element-citation></ref><ref id="cit116"><element-citation><name><surname>Anagnostis</surname> <given-names>Panagiotis</given-names> </name> <name><surname>Galanis</surname> <given-names>Petros</given-names> </name> <name><surname>Chatzistergiou</surname> <given-names>Vasileia</given-names> </name> <name><surname>Stevenson</surname> <given-names>John C.</given-names> </name> <name><surname>Godsland</surname> <given-names>Ian F.</given-names> </name> <name><surname>Lambrinoudaki</surname> <given-names>Irene</given-names> </name> <name><surname>Theodorou</surname> <given-names>Mamas</given-names> </name> <name><surname>Goulis</surname> <given-names>Dimitrios G.</given-names> </name> <article-title>The effect of hormone replacement therapy and tibolone on lipoprotein (a) concentrations in postmenopausal women: A systematic review and meta-analysis</article-title> <source>Maturitas</source> <year>2017</year> <month>02</month> <fpage>27</fpage> <lpage>36</lpage> <volume>99</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.maturitas.2017.02.009</object-id></element-citation></ref><ref id="cit117"><element-citation><name><surname>FALKEBORN</surname> <given-names>MARGARETA</given-names> </name> <name><surname>PERSSON</surname> <given-names>INGEMAR</given-names> </name> <name><surname>ADAMI</surname> <given-names>HANS‐OLOV</given-names> </name> <name><surname>BERGSTRÖM</surname> <given-names>REINHOLD</given-names> </name> <name><surname>EAKER</surname> <given-names>ELAINE</given-names> </name> <name><surname>LITHELL</surname> <given-names>HANS</given-names> </name> <name><surname>MOHSEN</surname> <given-names>RAWYA</given-names> </name> <name><surname>NAESSEN</surname> <given-names>TORD</given-names> </name> <article-title>The risk of acute myocardial infarction after oestrogen and oestrogen‐progestogen replacement</article-title> <source>BJOG: An International Journal of Obstetrics &amp; Gynaecology</source> <year>2005</year> <month>08</month> <fpage>821</fpage> <lpage>828</lpage> <volume>99</volume> <issue>10</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1111/j.1471-0528.1992.tb14414.x</object-id></element-citation></ref><ref id="cit118"><element-citation><name><surname>Shufelt</surname> <given-names>Chrisandra L</given-names> </name> <name><surname>Manson</surname> <given-names>JoAnn E</given-names> </name> <article-title>Menopausal Hormone Therapy and Cardiovascular Disease: The Role of Formulation, Dose, and Route of Delivery</article-title> <source>The Journal of Clinical Endocrinology &amp; Metabolism</source> <year>2021</year> <month>01</month> <fpage>1245</fpage> <lpage>1254</lpage> <volume>106</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1210/clinem/dgab042</object-id></element-citation></ref><ref id="cit119"><element-citation><name><surname>Anagnostis</surname> <given-names>Panagiotis</given-names> </name> <name><surname>Bitzer</surname> <given-names>Johannes</given-names> </name> <name><surname>Cano</surname> <given-names>Antonio</given-names> </name> <name><surname>Ceausu</surname> <given-names>Iuliana</given-names> </name> <name><surname>Chedraui</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <name><surname>Durmusoglu</surname> <given-names>Fatih</given-names> </name> <name><surname>Erkkola</surname> <given-names>Risto</given-names> </name> <name><surname>Goulis</surname> <given-names>Dimitrios G.</given-names> </name> <name><surname>Hirschberg</surname> <given-names>Angelica Lindén</given-names> </name> <name><surname>Kiesel</surname> <given-names>Ludwig</given-names> </name> <name><surname>Lopes</surname> <given-names>Patrice</given-names> </name> <name><surname>Pines</surname> <given-names>Amos</given-names> </name> <name><surname>van Trotsenburg</surname> <given-names>Mick</given-names> </name> <name><surname>Lambrinoudaki</surname> <given-names>Irene</given-names> </name> <name><surname>Rees</surname> <given-names>Margaret</given-names> </name> <article-title>Menopause symptom management in women with dyslipidemias: An EMAS clinical guide</article-title> <source>Maturitas</source> <year>2020</year> <month>03</month> <fpage>82</fpage> <lpage>88</lpage> <volume>135</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.maturitas.2020.03.007</object-id></element-citation></ref><ref id="cit120"><element-citation><name><surname>Wenger</surname> <given-names>Nanette K.</given-names> </name> <name><surname>Lloyd-Jones</surname> <given-names>Donald M.</given-names> </name> <name><surname>Elkind</surname> <given-names>Mitchell S.V.</given-names> </name> <name><surname>Fonarow</surname> <given-names>Gregg C.</given-names> </name> <name><surname>Warner</surname> <given-names>John J.</given-names> </name> <name><surname>Alger</surname> <given-names>Heather M.</given-names> </name> <name><surname>Cheng</surname> <given-names>Susan</given-names> </name> <name><surname>Kinzy</surname> <given-names>Claire</given-names> </name> <name><surname>Hall</surname> <given-names>Jennifer L.</given-names> </name> <name><surname>Roger</surname> <given-names>Véronique L.</given-names> </name>  <article-title>Call to Action for Cardiovascular Disease in Women: Epidemiology, Awareness, Access, and Delivery of Equitable Health Care: A Presidential Advisory From the American Heart Association</article-title> <source>Circulation</source> <year>2022</year> <month>05</month> <volume>145</volume> <issue>23</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1161/cir.0000000000001071</object-id></element-citation></ref><ref id="cit121"><element-citation><name><surname>Vogel</surname> <given-names>Birgit</given-names> </name> <name><surname>Acevedo</surname> <given-names>Monica</given-names> </name> <name><surname>Appelman</surname> <given-names>Yolande</given-names> </name> <name><surname>Bairey Merz</surname> <given-names>C Noel</given-names> </name> <name><surname>Chieffo</surname> <given-names>Alaide</given-names> </name> <name><surname>Figtree</surname> <given-names>Gemma A</given-names> </name> <name><surname>Guerrero</surname> <given-names>Mayra</given-names> </name> <name><surname>Kunadian</surname> <given-names>Vijay</given-names> </name> <name><surname>Lam</surname> <given-names>Carolyn S P</given-names> </name> <name><surname>Maas</surname> <given-names>Angela H E M</given-names> </name> <name><surname>Mihailidou</surname> <given-names>Anastasia S</given-names> </name> <name><surname>Olszanecka</surname> <given-names>Agnieszka</given-names> </name> <name><surname>Poole</surname> <given-names>Jeanne E</given-names> </name> <name><surname>Saldarriaga</surname> <given-names>Clara</given-names> </name> <name><surname>Saw</surname> <given-names>Jacqueline</given-names> </name> <name><surname>Zühlke</surname> <given-names>Liesl</given-names> </name> <name><surname>Mehran</surname> <given-names>Roxana</given-names> </name> <article-title>The Lancet women and cardiovascular disease Commission: reducing the global burden by 2030</article-title> <source>The Lancet</source> <year>2021</year> <month>05</month> <fpage>2385</fpage> <lpage>2438</lpage> <volume>397</volume> <issue>10292</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/s0140-6736(21)00684-x</object-id></element-citation></ref><ref id="cit122"><element-citation><name><surname>Reckelhoff</surname> <given-names>Jane F.</given-names> </name> <article-title>Gender differences in hypertension</article-title> <source>Current Opinion in Nephrology and Hypertension</source> <year>2018</year> <month>02</month> <fpage>176</fpage> <lpage>181</lpage> <volume>27</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/mnh.0000000000000404</object-id></element-citation></ref><ref id="cit123"><element-citation><name><surname>Cho</surname> <given-names>Leslie</given-names> </name> <name><surname>Davis</surname> <given-names>Melinda</given-names> </name> <name><surname>Elgendy</surname> <given-names>Islam</given-names> </name> <name><surname>Epps</surname> <given-names>Kelly</given-names> </name> <name><surname>Lindley</surname> <given-names>Kathryn J.</given-names> </name> <name><surname>Mehta</surname> <given-names>Puja K.</given-names> </name> <name><surname>Michos</surname> <given-names>Erin D.</given-names> </name> <name><surname>Minissian</surname> <given-names>Margo</given-names> </name> <name><surname>Pepine</surname> <given-names>Carl</given-names> </name> <name><surname>Vaccarino</surname> <given-names>Viola</given-names> </name> <name><surname>Volgman</surname> <given-names>Annabelle Santos</given-names> </name> <article-title>Summary of Updated Recommendations for Primary Prevention of Cardiovascular Disease in Women</article-title> <source>Journal of the American College of Cardiology</source> <year>2020</year> <month>05</month> <fpage>2602</fpage> <lpage>2618</lpage> <volume>75</volume> <issue>20</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.jacc.2020.03.060</object-id></element-citation></ref><ref id="cit124"><element-citation><name><surname>Gerdts</surname> <given-names>Eva</given-names> </name> <name><surname>Sudano</surname> <given-names>Isabella</given-names> </name> <name><surname>Brouwers</surname> <given-names>Sofie</given-names> </name> <name><surname>Borghi</surname> <given-names>Claudio</given-names> </name> <name><surname>Bruno</surname> <given-names>Rosa Maria</given-names> </name> <name><surname>Ceconi</surname> <given-names>Claudio</given-names> </name> <name><surname>Cornelissen</surname> <given-names>Véronique</given-names> </name> <name><surname>Diévart</surname> <given-names>François</given-names> </name> <name><surname>Ferrini</surname> <given-names>Marc</given-names> </name> <name><surname>Kahan</surname> <given-names>Thomas</given-names> </name> <name><surname>Løchen</surname> <given-names>Maja-Lisa</given-names> </name> <name><surname>Maas</surname> <given-names>Angela H E M</given-names> </name> <name><surname>Mahfoud</surname> <given-names>Felix</given-names> </name> <name><surname>Mihailidou</surname> <given-names>Anastasia S</given-names> </name> <name><surname>Moholdt</surname> <given-names>Trine</given-names> </name> <name><surname>Parati</surname> <given-names>Gianfranco</given-names> </name> <name><surname>de Simone</surname> <given-names>Giovanni</given-names> </name> <article-title>Sex differences in arterial hypertension</article-title> <source>European Heart Journal</source> <year>2022</year> <month>09</month> <fpage>4777</fpage> <lpage>4788</lpage> <volume>43</volume> <issue>46</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1093/eurheartj/ehac470</object-id></element-citation></ref><ref id="cit125"><element-citation><name><surname>Zhou</surname> <given-names>Bin</given-names> </name> <name><surname>Carrillo-Larco</surname> <given-names>Rodrigo M</given-names> </name> <name><surname>Danaei</surname> <given-names>Goodarz</given-names> </name> <name><surname>Riley</surname> <given-names>Leanne M</given-names> </name> <name><surname>Paciorek</surname> <given-names>Christopher J</given-names> </name> <name><surname>Stevens</surname> <given-names>Gretchen A</given-names> </name> <name><surname>Gregg</surname> <given-names>Edward W</given-names> </name> <name><surname>Bennett</surname> <given-names>James E</given-names> </name> <name><surname>Solomon</surname> <given-names>Bethlehem</given-names> </name> <name><surname>Singleton</surname> <given-names>Rosie K</given-names> </name> <name><surname>Sophiea</surname> <given-names>Marisa K</given-names> </name> <name><surname>Iurilli</surname> <given-names>Maria LC</given-names> </name> <name><surname>Lhoste</surname> <given-names>Victor PF</given-names> </name> <name><surname>Cowan</surname> <given-names>Melanie J</given-names> </name> <name><surname>Savin</surname> <given-names>Stefan</given-names> </name> <name><surname>Woodward</surname> <given-names>Mark</given-names> </name> <name><surname>Balanova</surname> <given-names>Yulia</given-names> </name> <name><surname>Cifkova</surname> <given-names>Renata</given-names> </name> <name><surname>Damasceno</surname> <given-names>Albertino</given-names> </name> <name><surname>Elliott</surname> <given-names>Paul</given-names> </name> <name><surname>Farzadfar</surname> <given-names>Farshad</given-names> </name> <name><surname>He</surname> <given-names>Jiang</given-names> </name> <name><surname>Ikeda</surname> <given-names>Nayu</given-names> </name> <name><surname>Kengne</surname> <given-names>Andre P</given-names> </name> <name><surname>Khang</surname> <given-names>Young-Ho</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Hyeon Chang</given-names> </name> <name><surname>Laxmaiah</surname> <given-names>Avula</given-names> </name> <name><surname>Lin</surname> <given-names>Hsien-Ho</given-names> </name> <name><surname>Margozzini Maira</surname> <given-names>Paula</given-names> </name> <name><surname>Miranda</surname> <given-names>J Jaime</given-names> </name> <name><surname>Neuhauser</surname> <given-names>Hannelore</given-names> </name> <name><surname>Sundström</surname> <given-names>Johan</given-names> </name> <name><surname>Varghese</surname> <given-names>Cherian</given-names> </name> <name><surname>Widyahening</surname> <given-names>Indah S</given-names> </name> <name><surname>Zdrojewski</surname> <given-names>Tomasz</given-names> </name> <name><surname>Abarca-Gómez</surname> <given-names>Leandra</given-names> </name> <name><surname>Abdeen</surname> <given-names>Ziad A</given-names> </name> <name><surname>Abdul Rahim</surname> <given-names>Hanan F</given-names> </name> <name><surname>Abu-Rmeileh</surname> <given-names>Niveen M</given-names> </name> <name><surname>Acosta-Cazares</surname> <given-names>Benjamin</given-names> </name> <name><surname>Adams</surname> <given-names>Robert J</given-names> </name> <name><surname>Aekplakorn</surname> <given-names>Wichai</given-names> </name> <name><surname>Afsana</surname> <given-names>Kaosar</given-names> </name> <name><surname>Afzal</surname> <given-names>Shoaib</given-names> </name> <name><surname>Agdeppa</surname> <given-names>Imelda A</given-names> </name> <name><surname>Aghazadeh-Attari</surname> <given-names>Javad</given-names> </name> <name><surname>Aguilar-Salinas</surname> <given-names>Carlos A</given-names> </name> <name><surname>Agyemang</surname> <given-names>Charles</given-names> </name> <name><surname>Ahmad</surname> <given-names>Noor Ani</given-names> </name> <name><surname>Ahmadi</surname> <given-names>Ali</given-names> </name> <name><surname>Ahmadi</surname> <given-names>Naser</given-names> </name> <name><surname>Ahmadi</surname> <given-names>Nastaran</given-names> </name> <name><surname>Ahmadizar</surname> <given-names>Fariba</given-names> </name> <name><surname>Ahmed</surname> <given-names>Soheir H</given-names> </name> <name><surname>Ahrens</surname> <given-names>Wolfgang</given-names> </name> <name><surname>Ajlouni</surname> <given-names>Kamel</given-names> </name> <name><surname>Al-Raddadi</surname> <given-names>Rajaa</given-names> </name> <name><surname>Alarouj</surname> <given-names>Monira</given-names> </name> <name><surname>AlBuhairan</surname> <given-names>Fadia</given-names> </name> <name><surname>AlDhukair</surname> <given-names>Shahla</given-names> </name> <name><surname>Ali</surname> <given-names>Mohamed M</given-names> </name> <name><surname>Alkandari</surname> <given-names>Abdullah</given-names> </name> <name><surname>Alkerwi</surname> <given-names>Ala'a</given-names> </name> <name><surname>Allin</surname> <given-names>Kristine</given-names> </name> <name><surname>Aly</surname> <given-names>Eman</given-names> </name> <name><surname>Amarapurkar</surname> <given-names>Deepak N</given-names> </name> <name><surname>Amougou</surname> <given-names>Norbert</given-names> </name> <name><surname>Amouyel</surname> <given-names>Philippe</given-names> </name> <name><surname>Andersen</surname> <given-names>Lars Bo</given-names> </name> <name><surname>Anderssen</surname> <given-names>Sigmund A</given-names> </name> <name><surname>Anjana</surname> <given-names>Ranjit Mohan</given-names> </name> <name><surname>Ansari-Moghaddam</surname> <given-names>Alireza</given-names> </name> <name><surname>Ansong</surname> <given-names>Daniel</given-names> </name> <name><surname>Aounallah-Skhiri</surname> <given-names>Hajer</given-names> </name> <name><surname>Araújo</surname> <given-names>Joana</given-names> </name> <name><surname>Ariansen</surname> <given-names>Inger</given-names> </name> <name><surname>Aris</surname> <given-names>Tahir</given-names> </name> <name><surname>Arku</surname> <given-names>Raphael E</given-names> </name> <name><surname>Arlappa</surname> <given-names>Nimmathota</given-names> </name> <name><surname>Aryal</surname> <given-names>Krishna K</given-names> </name> <name><surname>Aspelund</surname> <given-names>Thor</given-names> </name> <name><surname>Assah</surname> <given-names>Felix K</given-names> </name> <name><surname>Assunção</surname> <given-names>Maria Cecília F</given-names> </name> <name><surname>Auvinen</surname> <given-names>Juha</given-names> </name> <name><surname>Avdićová</surname> <given-names>Mária</given-names> </name> <name><surname>Azevedo</surname> <given-names>Ana</given-names> </name> <name><surname>Azimi-Nezhad</surname> <given-names>Mohsen</given-names> </name> <name><surname>Azizi</surname> <given-names>Fereidoun</given-names> </name> <name><surname>Azmin</surname> <given-names>Mehrdad</given-names> </name> <name><surname>Babu</surname> <given-names>Bontha V</given-names> </name> <name><surname>Bahijri</surname> <given-names>Suhad</given-names> </name> <name><surname>Balakrishna</surname> <given-names>Nagalla</given-names> </name> <name><surname>Bamoshmoosh</surname> <given-names>Mohamed</given-names> </name> <name><surname>Banach</surname> <given-names>Maciej</given-names> </name> <name><surname>Banadinović</surname> <given-names>Maja</given-names> </name> <name><surname>Bandosz</surname> <given-names>Piotr</given-names> </name> <name><surname>Banegas</surname> <given-names>José R</given-names> </name> <name><surname>Baran</surname> <given-names>Joanna</given-names> </name> <name><surname>Barbagallo</surname> <given-names>Carlo M</given-names> </name> <name><surname>Barceló</surname> <given-names>Alberto</given-names> </name> <name><surname>Barkat</surname> <given-names>Amina</given-names> </name> <name><surname>Barreto</surname> <given-names>Marta</given-names> </name> <name><surname>Barros</surname> <given-names>Aluisio JD</given-names> </name> <name><surname>Barros</surname> <given-names>Mauro Virgílio Gomes</given-names> </name> <name><surname>Bartosiewicz</surname> <given-names>Anna</given-names> </name> <name><surname>Basit</surname> <given-names>Abdul</given-names> </name> <name><surname>Bastos</surname> <given-names>Joao Luiz D</given-names> </name> <name><surname>Bata</surname> <given-names>Iqbal</given-names> </name> <name><surname>Batieha</surname> <given-names>Anwar M</given-names> </name> <name><surname>Batyrbek</surname> <given-names>Assembekov</given-names> </name> <name><surname>Baur</surname> <given-names>Louise A</given-names> </name> <name><surname>Beaglehole</surname> <given-names>Robert</given-names> </name> <name><surname>Belavendra</surname> <given-names>Antonisamy</given-names> </name> <name><surname>Ben Romdhane</surname> <given-names>Habiba</given-names> </name> <name><surname>Benet</surname> <given-names>Mikhail</given-names> </name> <name><surname>Benson</surname> <given-names>Lowell S</given-names> </name> <name><surname>Berkinbayev</surname> <given-names>Salim</given-names> </name> <name><surname>Bernabe-Ortiz</surname> <given-names>Antonio</given-names> </name> <name><surname>Bernotiene</surname> <given-names>Gailute</given-names> </name> <name><surname>Bettiol</surname> <given-names>Heloísa</given-names> </name> <name><surname>Bezerra</surname> <given-names>Jorge</given-names> </name> <name><surname>Bhagyalaxmi</surname> <given-names>Aroor</given-names> </name> <name><surname>Bhargava</surname> <given-names>Santosh K</given-names> </name> <name><surname>Bia</surname> <given-names>Daniel</given-names> </name> <name><surname>Biasch</surname> <given-names>Katia</given-names> </name> <name><surname>Bika Lele</surname> <given-names>Elysée Claude</given-names> </name> <name><surname>Bikbov</surname> <given-names>Mukharram M</given-names> </name> <name><surname>Bista</surname> <given-names>Bihungum</given-names> </name> <name><surname>Bjerregaard</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <name><surname>Bjertness</surname> <given-names>Espen</given-names> </name> <name><surname>Bjertness</surname> <given-names>Marius B</given-names> </name> <name><surname>Björkelund</surname> <given-names>Cecilia</given-names> </name> <name><surname>Bloch</surname> <given-names>Katia V</given-names> </name> <name><surname>Blokstra</surname> <given-names>Anneke</given-names> </name> <name><surname>Bo</surname> <given-names>Simona</given-names> </name> <name><surname>Bobak</surname> <given-names>Martin</given-names> </name> <name><surname>Boeing</surname> <given-names>Heiner</given-names> </name> <name><surname>Boggia</surname> <given-names>Jose G</given-names> </name> <name><surname>Boissonnet</surname> <given-names>Carlos P</given-names> </name> <name><surname>Bojesen</surname> <given-names>Stig E</given-names> </name> <name><surname>Bongard</surname> <given-names>Vanina</given-names> </name> <name><surname>Bonilla-Vargas</surname> <given-names>Alice</given-names> </name> <name><surname>Bopp</surname> <given-names>Matthias</given-names> </name> <name><surname>Borghs</surname> <given-names>Herman</given-names> </name> <name><surname>Bovet</surname> <given-names>Pascal</given-names> </name> <name><surname>Boyer</surname> <given-names>Christopher B</given-names> </name> <name><surname>Braeckman</surname> <given-names>Lutgart</given-names> </name> <name><surname>Brajkovich</surname> <given-names>Imperia</given-names> </name> <name><surname>Branca</surname> <given-names>Francesco</given-names> </name> <name><surname>Breckenkamp</surname> <given-names>Juergen</given-names> </name> <name><surname>Brenner</surname> <given-names>Hermann</given-names> </name> <name><surname>Brewster</surname> <given-names>Lizzy M</given-names> </name> <name><surname>Briceño</surname> <given-names>Yajaira</given-names> </name> <name><surname>Brito</surname> <given-names>Miguel</given-names> </name> <name><surname>Bruno</surname> <given-names>Graziella</given-names> </name> <name><surname>Bueno-de-Mesquita</surname> <given-names>H Bas</given-names> </name> <name><surname>Bueno</surname> <given-names>Gloria</given-names> </name> <name><surname>Bugge</surname> <given-names>Anna</given-names> </name> <name><surname>Burns</surname> <given-names>Con</given-names> </name> <name><surname>Bursztyn</surname> <given-names>Michael</given-names> </name> <name><surname>Cabrera de León</surname> <given-names>Antonio</given-names> </name> <name><surname>Cacciottolo</surname> <given-names>Joseph</given-names> </name> <name><surname>Cameron</surname> <given-names>Christine</given-names> </name> <name><surname>Can</surname> <given-names>Günay</given-names> </name> <name><surname>Cândido</surname> <given-names>Ana Paula C</given-names> </name> <name><surname>Capanzana</surname> <given-names>Mario V</given-names> </name> <name><surname>Čapková</surname> <given-names>Naděžda</given-names> </name> <name><surname>Capuano</surname> <given-names>Eduardo</given-names> </name> <name><surname>Capuano</surname> <given-names>Vincenzo</given-names> </name> <name><surname>Cardoso</surname> <given-names>Viviane C</given-names> </name> <name><surname>Carlsson</surname> <given-names>Axel C</given-names> </name> <name><surname>Carvalho</surname> <given-names>Joana</given-names> </name> <name><surname>Casanueva</surname> <given-names>Felipe F</given-names> </name> <name><surname>Censi</surname> <given-names>Laura</given-names> </name> <name><surname>Cervantes-Loaiza</surname> <given-names>Marvin</given-names> </name> <name><surname>Chadjigeorgiou</surname> <given-names>Charalambos A</given-names> </name> <name><surname>Chamukuttan</surname> <given-names>Snehalatha</given-names> </name> <name><surname>Chan</surname> <given-names>Angelique W</given-names> </name> <name><surname>Chan</surname> <given-names>Queenie</given-names> </name> <name><surname>Chaturvedi</surname> <given-names>Himanshu K</given-names> </name> <name><surname>Chaturvedi</surname> <given-names>Nish</given-names> </name> <name><surname>Chee</surname> <given-names>Miao Li</given-names> </name> <name><surname>Chen</surname> <given-names>Chien-Jen</given-names> </name> <name><surname>Chen</surname> <given-names>Fangfang</given-names> </name> <name><surname>Chen</surname> <given-names>Huashuai</given-names> </name> <name><surname>Chen</surname> <given-names>Shuohua</given-names> </name> <name><surname>Chen</surname> <given-names>Zhengming</given-names> </name> <name><surname>Cheng</surname> <given-names>Ching-Yu</given-names> </name> <name><surname>Cheraghian</surname> <given-names>Bahman</given-names> </name> <name><surname>Cherkaoui Dekkaki</surname> <given-names>Imane</given-names> </name> <name><surname>Chetrit</surname> <given-names>Angela</given-names> </name> <name><surname>Chien</surname> <given-names>Kuo-Liong</given-names> </name> <name><surname>Chiolero</surname> <given-names>Arnaud</given-names> </name> <name><surname>Chiou</surname> <given-names>Shu-Ti</given-names> </name> <name><surname>Chirita-Emandi</surname> <given-names>Adela</given-names> </name> <name><surname>Chirlaque</surname> <given-names>María-Dolores</given-names> </name> <name><surname>Cho</surname> <given-names>Belong</given-names> </name> <name><surname>Christensen</surname> <given-names>Kaare</given-names> </name> <name><surname>Christofaro</surname> <given-names>Diego G</given-names> </name> <name><surname>Chudek</surname> <given-names>Jerzy</given-names> </name> <name><surname>Cinteza</surname> <given-names>Eliza</given-names> </name> <name><surname>Claessens</surname> <given-names>Frank</given-names> </name> <name><surname>Clarke</surname> <given-names>Janine</given-names> </name> <name><surname>Clays</surname> <given-names>Els</given-names> </name> <name><surname>Cohen</surname> <given-names>Emmanuel</given-names> </name> <name><surname>Concin</surname> <given-names>Hans</given-names> </name> <name><surname>Cooper</surname> <given-names>Cyrus</given-names> </name> <name><surname>Coppinger</surname> <given-names>Tara C</given-names> </name> <name><surname>Costanzo</surname> <given-names>Simona</given-names> </name> <name><surname>Cottel</surname> <given-names>Dominique</given-names> </name> <name><surname>Cowell</surname> <given-names>Chris</given-names> </name> <name><surname>Craig</surname> <given-names>Cora L</given-names> </name> <name><surname>Crampin</surname> <given-names>Amelia C</given-names> </name> <name><surname>Crujeiras</surname> <given-names>Ana B</given-names> </name> <name><surname>Cruz</surname> <given-names>Juan J</given-names> </name> <name><surname>Csilla</surname> <given-names>Semánová</given-names> </name> <name><surname>Cui</surname> <given-names>Liufu</given-names> </name> <name><surname>Cureau</surname> <given-names>Felipe V</given-names> </name> <name><surname>Cuschieri</surname> <given-names>Sarah</given-names> </name> <name><surname>D'Arrigo</surname> <given-names>Graziella</given-names> </name> <name><surname>d'Orsi</surname> <given-names>Eleonora</given-names> </name> <name><surname>Dallongeville</surname> <given-names>Jean</given-names> </name> <name><surname>Dankner</surname> <given-names>Rachel</given-names> </name> <name><surname>Dantoft</surname> <given-names>Thomas M</given-names> </name> <name><surname>Dauchet</surname> <given-names>Luc</given-names> </name> <name><surname>Davletov</surname> <given-names>Kairat</given-names> </name> <name><surname>De Backer</surname> <given-names>Guy</given-names> </name> <name><surname>De Bacquer</surname> <given-names>Dirk</given-names> </name> <name><surname>De Curtis</surname> <given-names>Amalia</given-names> </name> <name><surname>de Gaetano</surname> <given-names>Giovanni</given-names> </name> <name><surname>De Henauw</surname> <given-names>Stefaan</given-names> </name> <name><surname>de Oliveira</surname> <given-names>Paula Duarte</given-names> </name> <name><surname>De Ridder</surname> <given-names>David</given-names> </name> <name><surname>De Smedt</surname> <given-names>Delphine</given-names> </name> <name><surname>Deepa</surname> <given-names>Mohan</given-names> </name> <name><surname>Deev</surname> <given-names>Alexander D</given-names> </name> <name><surname>DeGennaro</surname> <given-names>Vincent Jr</given-names> </name> <name><surname>Delisle</surname> <given-names>Hélène</given-names> </name> <name><surname>Demarest</surname> <given-names>Stefaan</given-names> </name> <name><surname>Dennison</surname> <given-names>Elaine</given-names> </name> <name><surname>Deschamps</surname> <given-names>Valérie</given-names> </name> <name><surname>Dhimal</surname> <given-names>Meghnath</given-names> </name> <name><surname>Di Castelnuovo</surname> <given-names>Augusto F</given-names> </name> <name><surname>Dias-da-Costa</surname> <given-names>Juvenal Soares</given-names> </name> <name><surname>Diaz</surname> <given-names>Alejandro</given-names> </name> <name><surname>Dickerson</surname> <given-names>Ty T</given-names> </name> <name><surname>Dika</surname> <given-names>Zivka</given-names> </name> <name><surname>Djalalinia</surname> <given-names>Shirin</given-names> </name> <name><surname>Do</surname> <given-names>Ha TP</given-names> </name> <name><surname>Dobson</surname> <given-names>Annette J</given-names> </name> <name><surname>Donfrancesco</surname> <given-names>Chiara</given-names> </name> <name><surname>Donoso</surname> <given-names>Silvana P</given-names> </name> <name><surname>Döring</surname> <given-names>Angela</given-names> </name> <name><surname>Dorobantu</surname> <given-names>Maria</given-names> </name> <name><surname>Dörr</surname> <given-names>Marcus</given-names> </name> <name><surname>Doua</surname> <given-names>Kouamelan</given-names> </name> <name><surname>Dragano</surname> <given-names>Nico</given-names> </name> <name><surname>Drygas</surname> <given-names>Wojciech</given-names> </name> <name><surname>Duante</surname> <given-names>Charmaine A</given-names> </name> <name><surname>Duboz</surname> <given-names>Priscilla</given-names> </name> <name><surname>Duda</surname> <given-names>Rosemary B</given-names> </name> <name><surname>Dulskiene</surname> <given-names>Virginija</given-names> </name> <name><surname>Dushpanova</surname> <given-names>Anar</given-names> </name> <name><surname>Džakula</surname> <given-names>Aleksandar</given-names> </name> <name><surname>Dzerve</surname> <given-names>Vilnis</given-names> </name> <name><surname>Dziankowska-Zaborszczyk</surname> <given-names>Elzbieta</given-names> </name> <name><surname>Eddie</surname> <given-names>Ricky</given-names> </name> <name><surname>Eftekhar</surname> <given-names>Ebrahim</given-names> </name> <name><surname>Eggertsen</surname> <given-names>Robert</given-names> </name> <name><surname>Eghtesad</surname> <given-names>Sareh</given-names> </name> <name><surname>Eiben</surname> <given-names>Gabriele</given-names> </name> <name><surname>Ekelund</surname> <given-names>Ulf</given-names> </name> <name><surname>El-Khateeb</surname> <given-names>Mohammad</given-names> </name> <name><surname>El Ati</surname> <given-names>Jalila</given-names> </name> <name><surname>Eldemire-Shearer</surname> <given-names>Denise</given-names> </name> <name><surname>Eliasen</surname> <given-names>Marie</given-names> </name> <name><surname>Elosua</surname> <given-names>Roberto</given-names> </name> <name><surname>Erasmus</surname> <given-names>Rajiv T</given-names> </name> <name><surname>Erbel</surname> <given-names>Raimund</given-names> </name> <name><surname>Erem</surname> <given-names>Cihangir</given-names> </name> <name><surname>Eriksen</surname> <given-names>Louise</given-names> </name> <name><surname>Eriksson</surname> <given-names>Johan G</given-names> </name> <name><surname>Escobedo-de la Peña</surname> <given-names>Jorge</given-names> </name> <name><surname>Eslami</surname> <given-names>Saeid</given-names> </name> <name><surname>Esmaeili</surname> <given-names>Ali</given-names> </name> <name><surname>Evans</surname> <given-names>Alun</given-names> </name> <name><surname>Faeh</surname> <given-names>David</given-names> </name> <name><surname>Fakhretdinova</surname> <given-names>Albina A</given-names> </name> <name><surname>Fall</surname> <given-names>Caroline H</given-names> </name> <name><surname>Faramarzi</surname> <given-names>Elnaz</given-names> </name> <name><surname>Farjam</surname> <given-names>Mojtaba</given-names> </name> <name><surname>Fattahi</surname> <given-names>Mohammad Reza</given-names> </name> <name><surname>Fawwad</surname> <given-names>Asher</given-names> </name> <name><surname>Felix-Redondo</surname> <given-names>Francisco J</given-names> </name> <name><surname>Felix</surname> <given-names>Stephan B</given-names> </name> <name><surname>Ferguson</surname> <given-names>Trevor S</given-names> </name> <name><surname>Fernandes</surname> <given-names>Romulo A</given-names> </name> <name><surname>Fernández-Bergés</surname> <given-names>Daniel</given-names> </name> <name><surname>Ferrante</surname> <given-names>Daniel</given-names> </name> <name><surname>Ferrao</surname> <given-names>Thomas</given-names> </name> <name><surname>Ferrari</surname> <given-names>Marika</given-names> </name> <name><surname>Ferrario</surname> <given-names>Marco M</given-names> </name> <name><surname>Ferreccio</surname> <given-names>Catterina</given-names> </name> <name><surname>Ferreira</surname> <given-names>Haroldo S</given-names> </name> <name><surname>Ferrer</surname> <given-names>Eldridge</given-names> </name> <name><surname>Ferrieres</surname> <given-names>Jean</given-names> </name> <name><surname>Figueiró</surname> <given-names>Thamara Hubler</given-names> </name> <name><surname>Fink</surname> <given-names>Günther</given-names> </name> <name><surname>Fischer</surname> <given-names>Krista</given-names> </name> <name><surname>Foo</surname> <given-names>Leng Huat</given-names> </name> <name><surname>Forsner</surname> <given-names>Maria</given-names> </name> <name><surname>Fouad</surname> <given-names>Heba M</given-names> </name> <name><surname>Francis</surname> <given-names>Damian K</given-names> </name> <name><surname>Franco</surname> <given-names>Maria do Carmo</given-names> </name> <name><surname>Frikke-Schmidt</surname> <given-names>Ruth</given-names> </name> <name><surname>Frontera</surname> <given-names>Guillermo</given-names> </name> <name><surname>Fuchs</surname> <given-names>Flavio D</given-names> </name> <name><surname>Fuchs</surname> <given-names>Sandra C</given-names> </name> <name><surname>Fujita</surname> <given-names>Yuki</given-names> </name> <name><surname>Fumihiko</surname> <given-names>Matsuda</given-names> </name> <name><surname>Furdela</surname> <given-names>Viktoriya</given-names> </name> <name><surname>Furer</surname> <given-names>Ariel</given-names> </name> <name><surname>Furusawa</surname> <given-names>Takuro</given-names> </name> <name><surname>Gaciong</surname> <given-names>Zbigniew</given-names> </name> <name><surname>Galbarczyk</surname> <given-names>Andrzej</given-names> </name> <name><surname>Galenkamp</surname> <given-names>Henrike</given-names> </name> <name><surname>Galvano</surname> <given-names>Fabio</given-names> </name> <name><surname>Gao</surname> <given-names>Jingli</given-names> </name> <name><surname>Gao</surname> <given-names>Pei</given-names> </name> <name><surname>Garcia-de-la-Hera</surname> <given-names>Manoli</given-names> </name> <name><surname>Garcia</surname> <given-names>Pablo</given-names> </name> <name><surname>Gareta</surname> <given-names>Dickman</given-names> </name> <name><surname>Garnett</surname> <given-names>Sarah P</given-names> </name> <name><surname>Gaspoz</surname> <given-names>Jean-Michel</given-names> </name> <name><surname>Gasull</surname> <given-names>Magda</given-names> </name> <name><surname>Gazzinelli</surname> <given-names>Andrea</given-names> </name> <name><surname>Gehring</surname> <given-names>Ulrike</given-names> </name> <name><surname>Geleijnse</surname> <given-names>Johanna M</given-names> </name> <name><surname>George</surname> <given-names>Ronnie</given-names> </name> <name><surname>Ghanbari</surname> <given-names>Ali</given-names> </name> <name><surname>Ghasemi</surname> <given-names>Erfan</given-names> </name> <name><surname>Gheorghe-Fronea</surname> <given-names>Oana-Florentina</given-names> </name> <name><surname>Ghimire</surname> <given-names>Anup</given-names> </name> <name><surname>Gialluisi</surname> <given-names>Alessandro</given-names> </name> <name><surname>Giampaoli</surname> <given-names>Simona</given-names> </name> <name><surname>Gieger</surname> <given-names>Christian</given-names> </name> <name><surname>Gill</surname> <given-names>Tiffany K</given-names> </name> <name><surname>Giovannelli</surname> <given-names>Jonathan</given-names> </name> <name><surname>Gironella</surname> <given-names>Glen</given-names> </name> <name><surname>Giwercman</surname> <given-names>Aleksander</given-names> </name> <name><surname>Gkiouras</surname> <given-names>Konstantinos</given-names> </name> <name><surname>Goldberg</surname> <given-names>Marcel</given-names> </name> <name><surname>Goldsmith</surname> <given-names>Rebecca A</given-names> </name> <name><surname>Gomez</surname> <given-names>Luis F</given-names> </name> <name><surname>Gomula</surname> <given-names>Aleksandra</given-names> </name> <name><surname>Gonçalves</surname> <given-names>Helen</given-names> </name> <name><surname>Gonçalves</surname> <given-names>Mauer</given-names> </name> <name><surname>Gonçalves Cordeiro da Silva</surname> <given-names>Bruna</given-names> </name> <name><surname>Gonzalez-Chica</surname> <given-names>David A</given-names> </name> <name><surname>Gonzalez-Gross</surname> <given-names>Marcela</given-names> </name> <name><surname>González-Rivas</surname> <given-names>Juan P</given-names> </name> <name><surname>González-Villalpando</surname> <given-names>Clicerio</given-names> </name> <name><surname>González-Villalpando</surname> <given-names>María-Elena</given-names> </name> <name><surname>Gonzalez</surname> <given-names>Angel R</given-names> </name> <name><surname>Gorbea</surname> <given-names>Mariano Bonet</given-names> </name> <name><surname>Gottrand</surname> <given-names>Frederic</given-names> </name> <name><surname>Graff-Iversen</surname> <given-names>Sidsel</given-names> </name> <name><surname>Grafnetter</surname> <given-names>Dušan</given-names> </name> <name><surname>Grajda</surname> <given-names>Aneta</given-names> </name> <name><surname>Grammatikopoulou</surname> <given-names>Maria G</given-names> </name> <name><surname>Gregor</surname> <given-names>Ronald D</given-names> </name> <name><surname>Grodzicki</surname> <given-names>Tomasz</given-names> </name> <name><surname>Grosso</surname> <given-names>Giuseppe</given-names> </name> <name><surname>Gruden</surname> <given-names>Gabriella</given-names> </name> <name><surname>Gu</surname> <given-names>Dongfeng</given-names> </name> <name><surname>Guan</surname> <given-names>Ong Peng</given-names> </name> <name><surname>Gudmundsson</surname> <given-names>Elias F</given-names> </name> <name><surname>Gudnason</surname> <given-names>Vilmundur</given-names> </name> <name><surname>Guerrero</surname> <given-names>Ramiro</given-names> </name> <name><surname>Guessous</surname> <given-names>Idris</given-names> </name> <name><surname>Guimaraes</surname> <given-names>Andre L</given-names> </name> <name><surname>Gulliford</surname> <given-names>Martin C</given-names> </name> <name><surname>Gunnlaugsdottir</surname> <given-names>Johanna</given-names> </name> <name><surname>Gunter</surname> <given-names>Marc J</given-names> </name> <name><surname>Gupta</surname> <given-names>Prakash C</given-names> </name> <name><surname>Gupta</surname> <given-names>Rajeev</given-names> </name> <name><surname>Gureje</surname> <given-names>Oye</given-names> </name> <name><surname>Gurzkowska</surname> <given-names>Beata</given-names> </name> <name><surname>Gutierrez</surname> <given-names>Laura</given-names> </name> <name><surname>Gutzwiller</surname> <given-names>Felix</given-names> </name> <name><surname>Ha</surname> <given-names>Seongjun</given-names> </name> <name><surname>Hadaegh</surname> <given-names>Farzad</given-names> </name> <name><surname>Haghshenas</surname> <given-names>Rosa</given-names> </name> <name><surname>Hakimi</surname> <given-names>Hamid</given-names> </name> <name><surname>Halkjær</surname> <given-names>Jytte</given-names> </name> <name><surname>Hambleton</surname> <given-names>Ian R</given-names> </name> <name><surname>Hamzeh</surname> <given-names>Behrooz</given-names> </name> <name><surname>Hange</surname> <given-names>Dominique</given-names> </name> <name><surname>Hanif</surname> <given-names>Abu AM</given-names> </name> <name><surname>Hantunen</surname> <given-names>Sari</given-names> </name> <name><surname>Hao</surname> <given-names>Jie</given-names> </name> <name><surname>Hardman</surname> <given-names>Carla Menêses</given-names> </name> <name><surname>Hari Kumar</surname> <given-names>Rachakulla</given-names> </name> <name><surname>Hashemi-Shahri</surname> <given-names>Seyed Mohammad</given-names> </name> <name><surname>Hata</surname> <given-names>Jun</given-names> </name> <name><surname>Haugsgjerd</surname> <given-names>Teresa</given-names> </name> <name><surname>Hayes</surname> <given-names>Alison J</given-names> </name> <name><surname>He</surname> <given-names>Yuna</given-names> </name> <name><surname>Heier</surname> <given-names>Margit</given-names> </name> <name><surname>Hendriks</surname> <given-names>Marleen Elisabeth</given-names> </name> <name><surname>Henrique</surname> <given-names>Rafael dos Santos</given-names> </name> <name><surname>Henriques</surname> <given-names>Ana</given-names> </name> <name><surname>Hernandez Cadena</surname> <given-names>Leticia</given-names> </name> <name><surname>Herqutanto</surname> </name> <name><surname>Herrala</surname> <given-names>Sauli</given-names> </name> <name><surname>Heshmat</surname> <given-names>Ramin</given-names> </name> <name><surname>Hill</surname> <given-names>Allan G</given-names> </name> <name><surname>Ho</surname> <given-names>Sai Yin</given-names> </name> <name><surname>Ho</surname> <given-names>Suzanne C</given-names> </name> <name><surname>Hobbs</surname> <given-names>Michael</given-names> </name> <name><surname>Holdsworth</surname> <given-names>Michelle</given-names> </name> <name><surname>Homayounfar</surname> <given-names>Reza</given-names> </name> <name><surname>Horasan Dinc</surname> <given-names>Gonul</given-names> </name> <name><surname>Horimoto</surname> <given-names>Andrea RVR</given-names> </name> <name><surname>Hormiga</surname> <given-names>Claudia M</given-names> </name> <name><surname>Horta</surname> <given-names>Bernardo L</given-names> </name> <name><surname>Houti</surname> <given-names>Leila</given-names> </name> <name><surname>Howitt</surname> <given-names>Christina</given-names> </name> <name><surname>Htay</surname> <given-names>Thein Thein</given-names> </name> <name><surname>Htet</surname> <given-names>Aung Soe</given-names> </name> <name><surname>Htike</surname> <given-names>Maung Maung Than</given-names> </name> <name><surname>Hu</surname> <given-names>Yonghua</given-names> </name> <name><surname>Huerta</surname> <given-names>José María</given-names> </name> <name><surname>Huhtaniemi</surname> <given-names>Ilpo Tapani</given-names> </name> <name><surname>Huiart</surname> <given-names>Laetitia</given-names> </name> <name><surname>Huisman</surname> <given-names>Martijn</given-names> </name> <name><surname>Husseini</surname> <given-names>Abdullatif S</given-names> </name> <name><surname>Huybrechts</surname> <given-names>Inge</given-names> </name> <name><surname>Hwalla</surname> <given-names>Nahla</given-names> </name> <name><surname>Iacoviello</surname> <given-names>Licia</given-names> </name> <name><surname>Iannone</surname> <given-names>Anna G</given-names> </name> <name><surname>Ibrahim</surname> <given-names>Mohsen M</given-names> </name> <name><surname>Ibrahim Wong</surname> <given-names>Norazizah</given-names> </name> <name><surname>Ikram</surname> <given-names>M Arfan</given-names> </name> <name><surname>Iotova</surname> <given-names>Violeta</given-names> </name> <name><surname>Irazola</surname> <given-names>Vilma E</given-names> </name> <name><surname>Ishida</surname> <given-names>Takafumi</given-names> </name> <name><surname>Isiguzo</surname> <given-names>Godsent C</given-names> </name> <name><surname>Islam</surname> <given-names>Muhammad</given-names> </name> <name><surname>Islam</surname> <given-names>Sheikh Mohammed Shariful</given-names> </name> <name><surname>Iwasaki</surname> <given-names>Masanori</given-names> </name> <name><surname>Jackson</surname> <given-names>Rod T</given-names> </name> <name><surname>Jacobs</surname> <given-names>Jeremy M</given-names> </name> <name><surname>Jaddou</surname> <given-names>Hashem Y</given-names> </name> <name><surname>Jafar</surname> <given-names>Tazeen</given-names> </name> <name><surname>James</surname> <given-names>Kenneth</given-names> </name> <name><surname>Jamrozik</surname> <given-names>Konrad</given-names> </name> <name><surname>Janszky</surname> <given-names>Imre</given-names> </name> <name><surname>Janus</surname> <given-names>Edward</given-names> </name> <name><surname>Jarvelin</surname> <given-names>Marjo-Riitta</given-names> </name> <name><surname>Jasienska</surname> <given-names>Grazyna</given-names> </name> <name><surname>Jelaković</surname> <given-names>Ana</given-names> </name> <name><surname>Jelaković</surname> <given-names>Bojan</given-names> </name> <name><surname>Jennings</surname> <given-names>Garry</given-names> </name> <name><surname>Jha</surname> <given-names>Anjani Kumar</given-names> </name> <name><surname>Jiang</surname> <given-names>Chao Qiang</given-names> </name> <name><surname>Jimenez</surname> <given-names>Ramon O</given-names> </name> <name><surname>Jöckel</surname> <given-names>Karl-Heinz</given-names> </name> <name><surname>Joffres</surname> <given-names>Michel</given-names> </name> <name><surname>Johansson</surname> <given-names>Mattias</given-names> </name> <name><surname>Jokelainen</surname> <given-names>Jari J</given-names> </name> <name><surname>Jonas</surname> <given-names>Jost B</given-names> </name> <name><surname>Jørgensen</surname> <given-names>Torben</given-names> </name> <name><surname>Joshi</surname> <given-names>Pradeep</given-names> </name> <name><surname>Joukar</surname> <given-names>Farahnaz</given-names> </name> <name><surname>Jóżwiak</surname> <given-names>Jacek</given-names> </name> <name><surname>Juolevi</surname> <given-names>Anne</given-names> </name> <name><surname>Jurak</surname> <given-names>Gregor</given-names> </name> <name><surname>Jureša</surname> <given-names>Vesna</given-names> </name> <name><surname>Kaaks</surname> <given-names>Rudolf</given-names> </name> <name><surname>Kafatos</surname> <given-names>Anthony</given-names> </name> <name><surname>Kajantie</surname> <given-names>Eero O</given-names> </name> <name><surname>Kalmatayeva</surname> <given-names>Zhanna</given-names> </name> <name><surname>Kalpourtzi</surname> <given-names>Natasa</given-names> </name> <name><surname>Kalter-Leibovici</surname> <given-names>Ofra</given-names> </name> <name><surname>Kampmann</surname> <given-names>Freja B</given-names> </name> <name><surname>Kannan</surname> <given-names>Srinivasan</given-names> </name> <name><surname>Karaglani</surname> <given-names>Eva</given-names> </name> <name><surname>Kårhus</surname> <given-names>Line L</given-names> </name> <name><surname>Karki</surname> <given-names>Khem B</given-names> </name> <name><surname>Katibeh</surname> <given-names>Marzieh</given-names> </name> <name><surname>Katz</surname> <given-names>Joanne</given-names> </name> <name><surname>Kauhanen</surname> <given-names>Jussi</given-names> </name> <name><surname>Kaur</surname> <given-names>Prabhdeep</given-names> </name> <name><surname>Kavousi</surname> <given-names>Maryam</given-names> </name> <name><surname>Kazakbaeva</surname> <given-names>Gyulli M</given-names> </name> <name><surname>Keil</surname> <given-names>Ulrich</given-names> </name> <name><surname>Keinan Boker</surname> <given-names>Lital</given-names> </name> <name><surname>Keinänen-Kiukaanniemi</surname> <given-names>Sirkka</given-names> </name> <name><surname>Kelishadi</surname> <given-names>Roya</given-names> </name> <name><surname>Kemper</surname> <given-names>Han CG</given-names> </name> <name><surname>Keramati</surname> <given-names>Maryam</given-names> </name> <name><surname>Kerimkulova</surname> <given-names>Alina</given-names> </name> <name><surname>Kersting</surname> <given-names>Mathilde</given-names> </name> <name><surname>Key</surname> <given-names>Timothy</given-names> </name> <name><surname>Khader</surname> <given-names>Yousef Saleh</given-names> </name> <name><surname>Khalili</surname> <given-names>Davood</given-names> </name> <name><surname>Khaw</surname> <given-names>Kay-Tee</given-names> </name> <name><surname>Kheiri</surname> <given-names>Bahareh</given-names> </name> <name><surname>Kheradmand</surname> <given-names>Motahareh</given-names> </name> <name><surname>Khosravi</surname> <given-names>Alireza</given-names> </name> <name><surname>Kiechl-Kohlendorfer</surname> <given-names>Ursula</given-names> </name> <name><surname>Kiechl</surname> <given-names>Stefan</given-names> </name> <name><surname>Killewo</surname> <given-names>Japhet</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Dong Wook</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Jeongseon</given-names> </name> <name><surname>Klakk</surname> <given-names>Heidi</given-names> </name> <name><surname>Klimek</surname> <given-names>Magdalena</given-names> </name> <name><surname>Klumbiene</surname> <given-names>Jurate</given-names> </name> <name><surname>Knoflach</surname> <given-names>Michael</given-names> </name> <name><surname>Kolle</surname> <given-names>Elin</given-names> </name> <name><surname>Kolsteren</surname> <given-names>Patrick</given-names> </name> <name><surname>Kontto</surname> <given-names>Jukka P</given-names> </name> <name><surname>Korpelainen</surname> <given-names>Raija</given-names> </name> <name><surname>Korrovits</surname> <given-names>Paul</given-names> </name> <name><surname>Kos</surname> <given-names>Jelena</given-names> </name> <name><surname>Koskinen</surname> <given-names>Seppo</given-names> </name> <name><surname>Kouda</surname> <given-names>Katsuyasu</given-names> </name> <name><surname>Kowlessur</surname> <given-names>Sudhir</given-names> </name> <name><surname>Koziel</surname> <given-names>Slawomir</given-names> </name> <name><surname>Kratenova</surname> <given-names>Jana</given-names> </name> <name><surname>Kriaucioniene</surname> <given-names>Vilma</given-names> </name> <name><surname>Kristensen</surname> <given-names>Peter Lund</given-names> </name> <name><surname>Krokstad</surname> <given-names>Steiner</given-names> </name> <name><surname>Kromhout</surname> <given-names>Daan</given-names> </name> <name><surname>Kruger</surname> <given-names>Herculina S</given-names> </name> <name><surname>Kubinova</surname> <given-names>Ruzena</given-names> </name> <name><surname>Kuciene</surname> <given-names>Renata</given-names> </name> <name><surname>Kujala</surname> <given-names>Urho M</given-names> </name> <name><surname>Kulaga</surname> <given-names>Zbigniew</given-names> </name> <name><surname>Kumar</surname> <given-names>R Krishna</given-names> </name> <name><surname>Kurjata</surname> <given-names>Pawel</given-names> </name> <name><surname>Kusuma</surname> <given-names>Yadlapalli S</given-names> </name> <name><surname>Kutsenko</surname> <given-names>Vladimir</given-names> </name> <name><surname>Kuulasmaa</surname> <given-names>Kari</given-names> </name> <name><surname>Kyobutungi</surname> <given-names>Catherine</given-names> </name> <name><surname>Laatikainen</surname> <given-names>Tiina</given-names> </name> <name><surname>Lachat</surname> <given-names>Carl</given-names> </name> <name><surname>Laid</surname> <given-names>Youcef</given-names> </name> <name><surname>Lam</surname> <given-names>Tai Hing</given-names> </name> <name><surname>Landrove</surname> <given-names>Orlando</given-names> </name> <name><surname>Lanska</surname> <given-names>Vera</given-names> </name> <name><surname>Lappas</surname> <given-names>Georg</given-names> </name> <name><surname>Larijani</surname> <given-names>Bagher</given-names> </name> <name><surname>Latt</surname> <given-names>Tint Swe</given-names> </name> <name><surname>Le Coroller</surname> <given-names>Gwenaëlle</given-names> </name> <name><surname>Le Nguyen Bao</surname> <given-names>Khanh</given-names> </name> <name><surname>Le</surname> <given-names>Tuyen D</given-names> </name> <name><surname>Lee</surname> <given-names>Jeannette</given-names> </name> <name><surname>Lee</surname> <given-names>Jeonghee</given-names> </name> <name><surname>Lehmann</surname> <given-names>Nils</given-names> </name> <name><surname>Lehtimäki</surname> <given-names>Terho</given-names> </name> <name><surname>Lemogoum</surname> <given-names>Daniel</given-names> </name> <name><surname>Levitt</surname> <given-names>Naomi S</given-names> </name> <name><surname>Li</surname> <given-names>Yanping</given-names> </name> <name><surname>Lilly</surname> <given-names>Christa L</given-names> </name> <name><surname>Lim</surname> <given-names>Wei-Yen</given-names> </name> <name><surname>Lima-Costa</surname> <given-names>M Fernanda</given-names> </name> <name><surname>Lin</surname> <given-names>Xu</given-names> </name> <name><surname>Lin</surname> <given-names>Yi-Ting</given-names> </name> <name><surname>Lind</surname> <given-names>Lars</given-names> </name> <name><surname>Lingam</surname> <given-names>Vijaya</given-names> </name> <name><surname>Linneberg</surname> <given-names>Allan</given-names> </name> <name><surname>Lissner</surname> <given-names>Lauren</given-names> </name> <name><surname>Litwin</surname> <given-names>Mieczyslaw</given-names> </name> <name><surname>Lo</surname> <given-names>Wei-Cheng</given-names> </name> <name><surname>Loit</surname> <given-names>Helle-Mai</given-names> </name> <name><surname>Lopez-Garcia</surname> <given-names>Esther</given-names> </name> <name><surname>Lopez</surname> <given-names>Tania</given-names> </name> <name><surname>Lotufo</surname> <given-names>Paulo A</given-names> </name> <name><surname>Lozano</surname> <given-names>José Eugenio</given-names> </name> <name><surname>Lukačević Lovrenčić</surname> <given-names>Iva</given-names> </name> <name><surname>Lukrafka</surname> <given-names>Janice L</given-names> </name> <name><surname>Luksiene</surname> <given-names>Dalia</given-names> </name> <name><surname>Lundqvist</surname> <given-names>Annamari</given-names> </name> <name><surname>Lundqvist</surname> <given-names>Robert</given-names> </name> <name><surname>Lunet</surname> <given-names>Nuno</given-names> </name> <name><surname>Lustigová</surname> <given-names>Michala</given-names> </name> <name><surname>Luszczki</surname> <given-names>Edyta</given-names> </name> <name><surname>Ma</surname> <given-names>Guansheng</given-names> </name> <name><surname>Ma</surname> <given-names>Jun</given-names> </name> <name><surname>Machado-Coelho</surname> <given-names>George LL</given-names> </name> <name><surname>Machado-Rodrigues</surname> <given-names>Aristides M</given-names> </name> <name><surname>Macia</surname> <given-names>Enguerran</given-names> </name> <name><surname>Macieira</surname> <given-names>Luisa M</given-names> </name> <name><surname>Madar</surname> <given-names>Ahmed A</given-names> </name> <name><surname>Maggi</surname> <given-names>Stefania</given-names> </name> <name><surname>Magliano</surname> <given-names>Dianna J</given-names> </name> <name><surname>Magriplis</surname> <given-names>Emmanuella</given-names> </name> <name><surname>Mahasampath</surname> <given-names>Gowri</given-names> </name> <name><surname>Maire</surname> <given-names>Bernard</given-names> </name> <name><surname>Majer</surname> <given-names>Marjeta</given-names> </name> <name><surname>Makdisse</surname> <given-names>Marcia</given-names> </name> <name><surname>Malekzadeh</surname> <given-names>Fatemeh</given-names> </name> <name><surname>Malekzadeh</surname> <given-names>Reza</given-names> </name> <name><surname>Malhotra</surname> <given-names>Rahul</given-names> </name> <name><surname>Mallikharjuna Rao</surname> <given-names>Kodavanti</given-names> </name> <name><surname>Malyutina</surname> <given-names>Sofia K</given-names> </name> <name><surname>Maniego</surname> <given-names>Lynell V</given-names> </name> <name><surname>Manios</surname> <given-names>Yannis</given-names> </name> <name><surname>Mann</surname> <given-names>Jim I</given-names> </name> <name><surname>Mansour-Ghanaei</surname> <given-names>Fariborz</given-names> </name> <name><surname>Manzato</surname> <given-names>Enzo</given-names> </name> <name><surname>Marcil</surname> <given-names>Anie</given-names> </name> <name><surname>Mårild</surname> <given-names>Staffan B</given-names> </name> <name><surname>Marinović Glavić</surname> <given-names>Mihalea</given-names> </name> <name><surname>Marques-Vidal</surname> <given-names>Pedro</given-names> </name> <name><surname>Marques</surname> <given-names>Larissa Pruner</given-names> </name> <name><surname>Marrugat</surname> <given-names>Jaume</given-names> </name> <name><surname>Martorell</surname> <given-names>Reynaldo</given-names> </name> <name><surname>Mascarenhas</surname> <given-names>Luis P</given-names> </name> <name><surname>Matasin</surname> <given-names>Marija</given-names> </name> <name><surname>Mathiesen</surname> <given-names>Ellisiv B</given-names> </name> <name><surname>Mathur</surname> <given-names>Prashant</given-names> </name> <name><surname>Matijasevich</surname> <given-names>Alicia</given-names> </name> <name><surname>Matlosz</surname> <given-names>Piotr</given-names> </name> <name><surname>Matsha</surname> <given-names>Tandi E</given-names> </name> <name><surname>Mavrogianni</surname> <given-names>Christina</given-names> </name> <name><surname>Mbanya</surname> <given-names>Jean Claude N</given-names> </name> <name><surname>Mc Donald Posso</surname> <given-names>Anselmo J</given-names> </name> <name><surname>McFarlane</surname> <given-names>Shelly R</given-names> </name> <name><surname>McGarvey</surname> <given-names>Stephen T</given-names> </name> <name><surname>McLachlan</surname> <given-names>Stela</given-names> </name> <name><surname>McLean</surname> <given-names>Rachael M</given-names> </name> <name><surname>McLean</surname> <given-names>Scott B</given-names> </name> <name><surname>McNulty</surname> <given-names>Breige A</given-names> </name> <name><surname>Mediene Benchekor</surname> <given-names>Sounnia</given-names> </name> <name><surname>Medzioniene</surname> <given-names>Jurate</given-names> </name> <name><surname>Mehdipour</surname> <given-names>Parinaz</given-names> </name> <name><surname>Mehlig</surname> <given-names>Kirsten</given-names> </name> <name><surname>Mehrparvar</surname> <given-names>Amir Houshang</given-names> </name> <name><surname>Meirhaeghe</surname> <given-names>Aline</given-names> </name> <name><surname>Meisinger</surname> <given-names>Christa</given-names> </name> <name><surname>Mendoza Montano</surname> <given-names>Carlos</given-names> </name> <name><surname>Menezes</surname> <given-names>Ana Maria B</given-names> </name> <name><surname>Menon</surname> <given-names>Geetha R</given-names> </name> <name><surname>Mereke</surname> <given-names>Alibek</given-names> </name> <name><surname>Meshram</surname> <given-names>Indrapal I</given-names> </name> <name><surname>Metspalu</surname> <given-names>Andres</given-names> </name> <name><surname>Meyer</surname> <given-names>Haakon E</given-names> </name> <name><surname>Mi</surname> <given-names>Jie</given-names> </name> <name><surname>Michels</surname> <given-names>Nathalie</given-names> </name> <name><surname>Mikkel</surname> <given-names>Kairit</given-names> </name> <name><surname>Milkowska</surname> <given-names>Karolina</given-names> </name> <name><surname>Miller</surname> <given-names>Jody C</given-names> </name> <name><surname>Minderico</surname> <given-names>Cláudia S</given-names> </name> <name><surname>Mini</surname> <given-names>GK</given-names> </name> <name><surname>Mirjalili</surname> <given-names>Mohammad Reza</given-names> </name> <name><surname>Mirrakhimov</surname> <given-names>Erkin</given-names> </name> <name><surname>Mišigoj-Duraković</surname> <given-names>Marjeta</given-names> </name> <name><surname>Modesti</surname> <given-names>Pietro A</given-names> </name> <name><surname>Moghaddam</surname> <given-names>Sahar Saeedi</given-names> </name> <name><surname>Mohajer</surname> <given-names>Bahram</given-names> </name> <name><surname>Mohamed</surname> <given-names>Mostafa K</given-names> </name> <name><surname>Mohamed</surname> <given-names>Shukri F</given-names> </name> <name><surname>Mohammad</surname> <given-names>Kazem</given-names> </name> <name><surname>Mohammadi</surname> <given-names>Mohammad Reza</given-names> </name> <name><surname>Mohammadi</surname> <given-names>Zahra</given-names> </name> <name><surname>Mohammadifard</surname> <given-names>Noushin</given-names> </name> <name><surname>Mohammadpourhodki</surname> <given-names>Reza</given-names> </name> <name><surname>Mohan</surname> <given-names>Viswanathan</given-names> </name> <name><surname>Mohanna</surname> <given-names>Salim</given-names> </name> <name><surname>Mohd Yusoff</surname> <given-names>Muhammad Fadhli</given-names> </name> <name><surname>Mohebbi</surname> <given-names>Iraj</given-names> </name> <name><surname>Mohebi</surname> <given-names>Farnam</given-names> </name> <name><surname>Moitry</surname> <given-names>Marie</given-names> </name> <name><surname>Møllehave</surname> <given-names>Line T</given-names> </name> <name><surname>Molnár</surname> <given-names>Dénes</given-names> </name> <name><surname>Momenan</surname> <given-names>Amirabbas</given-names> </name> <name><surname>Mondo</surname> <given-names>Charles K</given-names> </name> <name><surname>Monterrubio-Flores</surname> <given-names>Eric</given-names> </name> <name><surname>Monyeki</surname> <given-names>Kotsedi Daniel K</given-names> </name> <name><surname>Moon</surname> <given-names>Jin Soo</given-names> </name> <name><surname>Moosazadeh</surname> <given-names>Mahmood</given-names> </name> <name><surname>Moreira</surname> <given-names>Leila B</given-names> </name> <name><surname>Morejon</surname> <given-names>Alain</given-names> </name> <name><surname>Moreno</surname> <given-names>Luis A</given-names> </name> <name><surname>Morgan</surname> <given-names>Karen</given-names> </name> <name><surname>Moschonis</surname> <given-names>George</given-names> </name> <name><surname>Mossakowska</surname> <given-names>Malgorzata</given-names> </name> <name><surname>Mostafa</surname> <given-names>Aya</given-names> </name> <name><surname>Mostafavi</surname> <given-names>Seyed-Ali</given-names> </name> <name><surname>Mota</surname> <given-names>Jorge</given-names> </name> <name><surname>Motlagh</surname> <given-names>Mohammad Esmaeel</given-names> </name> <name><surname>Motta</surname> <given-names>Jorge</given-names> </name> <name><surname>Moura-dos-Santos</surname> <given-names>Marcos André</given-names> </name> <name><surname>Mridha</surname> <given-names>Malay K</given-names> </name> <name><surname>Msyamboza</surname> <given-names>Kelias P</given-names> </name> <name><surname>Mu</surname> <given-names>Thet Thet</given-names> </name> <name><surname>Muhihi</surname> <given-names>Alfa J</given-names> </name> <name><surname>Muiesan</surname> <given-names>Maria L</given-names> </name> <name><surname>Müller-Nurasyid</surname> <given-names>Martina</given-names> </name> <name><surname>Murphy</surname> <given-names>Neil</given-names> </name> <name><surname>Mursu</surname> <given-names>Jaakko</given-names> </name> <name><surname>Musa</surname> <given-names>Kamarul Imran</given-names> </name> <name><surname>Musić Milanović</surname> <given-names>Sanja</given-names> </name> <name><surname>Musil</surname> <given-names>Vera</given-names> </name> <name><surname>Mustafa</surname> <given-names>Norlaila</given-names> </name> <name><surname>Nabipour</surname> <given-names>Iraj</given-names> </name> <name><surname>Naderimagham</surname> <given-names>Shohreh</given-names> </name> <name><surname>Nagel</surname> <given-names>Gabriele</given-names> </name> <name><surname>Naidu</surname> <given-names>Balkish M</given-names> </name> <name><surname>Najafi</surname> <given-names>Farid</given-names> </name> <name><surname>Nakamura</surname> <given-names>Harunobu</given-names> </name> <name><surname>Námešná</surname> <given-names>Jana</given-names> </name> <name><surname>Nang</surname> <given-names>Ei Ei K</given-names> </name> <name><surname>Nangia</surname> <given-names>Vinay B</given-names> </name> <name><surname>Narake</surname> <given-names>Sameer</given-names> </name> <name><surname>Ndiaye</surname> <given-names>Ndeye Coumba</given-names> </name> <name><surname>Neal</surname> <given-names>William A</given-names> </name> <name><surname>Nejatizadeh</surname> <given-names>Azim</given-names> </name> <name><surname>Nenko</surname> <given-names>Ilona</given-names> </name> <name><surname>Neovius</surname> <given-names>Martin</given-names> </name> <name><surname>Nguyen</surname> <given-names>Chung T</given-names> </name> <name><surname>Nguyen</surname> <given-names>Nguyen D</given-names> </name> <name><surname>Nguyen</surname> <given-names>Quang V</given-names> </name> <name><surname>Nguyen</surname> <given-names>Quang Ngoc</given-names> </name> <name><surname>Nieto-Martínez</surname> <given-names>Ramfis E</given-names> </name> <name><surname>Niiranen</surname> <given-names>Teemu J</given-names> </name> <name><surname>Nikitin</surname> <given-names>Yury P</given-names> </name> <name><surname>Ninomiya</surname> <given-names>Toshiharu</given-names> </name> <name><surname>Nishtar</surname> <given-names>Sania</given-names> </name> <name><surname>Njelekela</surname> <given-names>Marina A</given-names> </name> <name><surname>Noale</surname> <given-names>Marianna</given-names> </name> <name><surname>Noboa</surname> <given-names>Oscar A</given-names> </name> <name><surname>Noorbala</surname> <given-names>Ahmad Ali</given-names> </name> <name><surname>Norat</surname> <given-names>Teresa</given-names> </name> <name><surname>Nordendahl</surname> <given-names>Maria</given-names> </name> <name><surname>Nordestgaard</surname> <given-names>Børge G</given-names> </name> <name><surname>Noto</surname> <given-names>Davide</given-names> </name> <name><surname>Nowak-Szczepanska</surname> <given-names>Natalia</given-names> </name> <name><surname>Nsour</surname> <given-names>Mohannad Al</given-names> </name> <name><surname>Nunes</surname> <given-names>Baltazar</given-names> </name> <name><surname>O'Neill</surname> <given-names>Terence W</given-names> </name> <name><surname>O'Reilly</surname> <given-names>Dermot</given-names> </name> <name><surname>Ochimana</surname> <given-names>Caleb</given-names> </name> <name><surname>Oda</surname> <given-names>Eiji</given-names> </name> <name><surname>Odili</surname> <given-names>Augustine N</given-names> </name> <name><surname>Oh</surname> <given-names>Kyungwon</given-names> </name> <name><surname>Ohara</surname> <given-names>Kumiko</given-names> </name> <name><surname>Ohtsuka</surname> <given-names>Ryutaro</given-names> </name> <name><surname>Olié</surname> <given-names>Valérie</given-names> </name> <name><surname>Olinto</surname> <given-names>Maria Teresa A</given-names> </name> <name><surname>Oliveira</surname> <given-names>Isabel O</given-names> </name> <name><surname>Omar</surname> <given-names>Mohd Azahadi</given-names> </name> <name><surname>Onat</surname> <given-names>Altan</given-names> </name> <name><surname>Ong</surname> <given-names>Sok King</given-names> </name> <name><surname>Ono</surname> <given-names>Lariane M</given-names> </name> <name><surname>Ordunez</surname> <given-names>Pedro</given-names> </name> <name><surname>Ornelas</surname> <given-names>Rui</given-names> </name> <name><surname>Ortiz</surname> <given-names>Pedro J</given-names> </name> <name><surname>Osmond</surname> <given-names>Clive</given-names> </name> <name><surname>Ostojic</surname> <given-names>Sergej M</given-names> </name> <name><surname>Ostovar</surname> <given-names>Afshin</given-names> </name> <name><surname>Otero</surname> <given-names>Johanna A</given-names> </name> <name><surname>Overvad</surname> <given-names>Kim</given-names> </name> <name><surname>Owusu-Dabo</surname> <given-names>Ellis</given-names> </name> <name><surname>Paccaud</surname> <given-names>Fred Michel</given-names> </name> <name><surname>Padez</surname> <given-names>Cristina</given-names> </name> <name><surname>Pahomova</surname> <given-names>Elena</given-names> </name> <name><surname>Paiva</surname> <given-names>Karina Mary de</given-names> </name> <name><surname>Pająk</surname> <given-names>Andrzej</given-names> </name> <name><surname>Palli</surname> <given-names>Domenico</given-names> </name> <name><surname>Palmieri</surname> <given-names>Luigi</given-names> </name> <name><surname>Pan</surname> <given-names>Wen-Harn</given-names> </name> <name><surname>Panda-Jonas</surname> <given-names>Songhomitra</given-names> </name> <name><surname>Panza</surname> <given-names>Francesco</given-names> </name> <name><surname>Paoli</surname> <given-names>Mariela</given-names> </name> <name><surname>Papandreou</surname> <given-names>Dimitrios</given-names> </name> <name><surname>Park</surname> <given-names>Soon-Woo</given-names> </name> <name><surname>Park</surname> <given-names>Suyeon</given-names> </name> <name><surname>Parnell</surname> <given-names>Winsome R</given-names> </name> <name><surname>Parsaeian</surname> <given-names>Mahboubeh</given-names> </name> <name><surname>Pasquet</surname> <given-names>Patrick</given-names> </name> <name><surname>Patel</surname> <given-names>Nikhil D</given-names> </name> <name><surname>Pavlyshyn</surname> <given-names>Halyna</given-names> </name> <name><surname>Pećin</surname> <given-names>Ivan</given-names> </name> <name><surname>Pednekar</surname> <given-names>Mangesh S</given-names> </name> <name><surname>Pedro</surname> <given-names>João M</given-names> </name> <name><surname>Peer</surname> <given-names>Nasheeta</given-names> </name> <name><surname>Peixoto</surname> <given-names>Sergio Viana</given-names> </name> <name><surname>Peltonen</surname> <given-names>Markku</given-names> </name> <name><surname>Pereira</surname> <given-names>Alexandre C</given-names> </name> <name><surname>Peres</surname> <given-names>Karen GDA</given-names> </name> <name><surname>Peres</surname> <given-names>Marco A</given-names> </name> <name><surname>Peters</surname> <given-names>Annette</given-names> </name> <name><surname>Petkeviciene</surname> <given-names>Janina</given-names> </name> <name><surname>Peykari</surname> <given-names>Niloofar</given-names> </name> <name><surname>Pham</surname> <given-names>Son Thai</given-names> </name> <name><surname>Pichardo</surname> <given-names>Rafael N</given-names> </name> <name><surname>Pigeot</surname> <given-names>Iris</given-names> </name> <name><surname>Pikhart</surname> <given-names>Hynek</given-names> </name> <name><surname>Pilav</surname> <given-names>Aida</given-names> </name> <name><surname>Pilotto</surname> <given-names>Lorenza</given-names> </name> <name><surname>Pitakaka</surname> <given-names>Freda</given-names> </name> <name><surname>Piwonska</surname> <given-names>Aleksandra</given-names> </name> <name><surname>Pizarro</surname> <given-names>Andreia n</given-names> </name> <name><surname>Plans-Rubió</surname> <given-names>Pedro</given-names> </name> <name><surname>Polašek</surname> <given-names>Ozren</given-names> </name> <name><surname>Porta</surname> <given-names>Miquel</given-names> </name> <name><surname>Poudyal</surname> <given-names>Anil</given-names> </name> <name><surname>Pourfarzi</surname> <given-names>Farhad</given-names> </name> <name><surname>Pourshams</surname> <given-names>Akram</given-names> </name> <name><surname>Poustchi</surname> <given-names>Hossein</given-names> </name> <name><surname>Pradeepa</surname> <given-names>Rajendra</given-names> </name> <name><surname>Price</surname> <given-names>Alison J</given-names> </name> <name><surname>Price</surname> <given-names>Jacqueline F</given-names> </name> <name><surname>Providencia</surname> <given-names>Rui</given-names> </name> <name><surname>Puhakka</surname> <given-names>Soile E</given-names> </name> <name><surname>Puiu</surname> <given-names>Maria</given-names> </name> <name><surname>Punab</surname> <given-names>Margus</given-names> </name> <name><surname>Qasrawi</surname> <given-names>Radwan F</given-names> </name> <name><surname>Qorbani</surname> <given-names>Mostafa</given-names> </name> <name><surname>Queiroz</surname> <given-names>Daniel</given-names> </name> <name><surname>Quoc Bao</surname> <given-names>Tran</given-names> </name> <name><surname>Radić</surname> <given-names>Ivana</given-names> </name> <name><surname>Radisauskas</surname> <given-names>Ricardas</given-names> </name> <name><surname>Rahimikazerooni</surname> <given-names>Salar</given-names> </name> <name><surname>Rahman</surname> <given-names>Mahfuzar</given-names> </name> <name><surname>Raitakari</surname> <given-names>Olli</given-names> </name> <name><surname>Raj</surname> <given-names>Manu</given-names> </name> <name><surname>Rakhimova</surname> <given-names>Ellina M</given-names> </name> <name><surname>Ramachandra Rao</surname> <given-names>Sudha</given-names> </name> <name><surname>Ramachandran</surname> <given-names>Ambady</given-names> </name> <name><surname>Ramos</surname> <given-names>Elisabete</given-names> </name> <name><surname>Rampal</surname> <given-names>Lekhraj</given-names> </name> <name><surname>Rampal</surname> <given-names>Sanjay</given-names> </name> <name><surname>Rangel Reina</surname> <given-names>Daniel A</given-names> </name> <name><surname>Rarra</surname> <given-names>Vayia</given-names> </name> <name><surname>Rech</surname> <given-names>Cassiano Ricardo</given-names> </name> <name><surname>Redon</surname> <given-names>Josep</given-names> </name> <name><surname>Reganit</surname> <given-names>Paul Ferdinand M</given-names> </name> <name><surname>Regecová</surname> <given-names>Valéria</given-names> </name> <name><surname>Revilla</surname> <given-names>Luis</given-names> </name> <name><surname>Rezaianzadeh</surname> <given-names>Abbas</given-names> </name> <name><surname>Ribeiro</surname> <given-names>Robespierre</given-names> </name> <name><surname>Riboli</surname> <given-names>Elio</given-names> </name> <name><surname>Richter</surname> <given-names>Adrian</given-names> </name> <name><surname>Rigo</surname> <given-names>Fernando</given-names> </name> <name><surname>Rinke de Wit</surname> <given-names>Tobias F</given-names> </name> <name><surname>Ritti-Dias</surname> <given-names>Raphael M</given-names> </name> <name><surname>Robitaille</surname> <given-names>Cynthia</given-names> </name> <name><surname>Rodríguez-Artalejo</surname> <given-names>Fernando</given-names> </name> <name><surname>Rodriguez-Perez</surname> <given-names>María del Cristo</given-names> </name> <name><surname>Rodríguez-Villamizar</surname> <given-names>Laura A</given-names> </name> <name><surname>Roggenbuck</surname> <given-names>Ulla</given-names> </name> <name><surname>Rojas-Martinez</surname> <given-names>Rosalba</given-names> </name> <name><surname>Romaguera</surname> <given-names>Dora</given-names> </name> <name><surname>Romeo</surname> <given-names>Elisabetta L</given-names> </name> <name><surname>Rosengren</surname> <given-names>Annika</given-names> </name> <name><surname>Roy</surname> <given-names>Joel GR</given-names> </name> <name><surname>Rubinstein</surname> <given-names>Adolfo</given-names> </name> <name><surname>Ruidavets</surname> <given-names>Jean-Bernard</given-names> </name> <name><surname>Ruiz-Betancourt</surname> <given-names>Blanca Sandra</given-names> </name> <name><surname>Ruiz-Castell</surname> <given-names>Maria</given-names> </name> <name><surname>Rusakova</surname> <given-names>Iuliia A</given-names> </name> <name><surname>Russo</surname> <given-names>Paola</given-names> </name> <name><surname>Rutkowski</surname> <given-names>Marcin</given-names> </name> <name><surname>Sabanayagam</surname> <given-names>Charumathi</given-names> </name> <name><surname>Sabbaghi</surname> <given-names>Hamideh</given-names> </name> <name><surname>Sachdev</surname> <given-names>Harshpal S</given-names> </name> <name><surname>Sadjadi</surname> <given-names>Alireza</given-names> </name> <name><surname>Safarpour</surname> <given-names>Ali Reza</given-names> </name> <name><surname>Safi</surname> <given-names>Sare</given-names> </name> <name><surname>Safiri</surname> <given-names>Saeid</given-names> </name> <name><surname>Saidi</surname> <given-names>Olfa</given-names> </name> <name><surname>Sakarya</surname> <given-names>Sibel</given-names> </name> <name><surname>Saki</surname> <given-names>Nader</given-names> </name> <name><surname>Salanave</surname> <given-names>Benoit</given-names> </name> <name><surname>Salazar Martinez</surname> <given-names>Eduardo</given-names> </name> <name><surname>Salmerón</surname> <given-names>Diego</given-names> </name> <name><surname>Salomaa</surname> <given-names>Veikko</given-names> </name> <name><surname>Salonen</surname> <given-names>Jukka T</given-names> </name> <name><surname>Salvetti</surname> <given-names>Massimo</given-names> </name> <name><surname>Sánchez-Abanto</surname> <given-names>Jose</given-names> </name> <name><surname>Sans</surname> <given-names>Susana</given-names> </name> <name><surname>Santos</surname> <given-names>Diana A</given-names> </name> <name><surname>Santos</surname> <given-names>Ina S</given-names> </name> <name><surname>Santos</surname> <given-names>Lèlita C</given-names> </name> <name><surname>Santos</surname> <given-names>Maria Paula</given-names> </name> <name><surname>Santos</surname> <given-names>Rute</given-names> </name> <name><surname>Saramies</surname> <given-names>Jouko L</given-names> </name> <name><surname>Sardinha</surname> <given-names>Luis B</given-names> </name> <name><surname>Sarganas</surname> <given-names>Giselle</given-names> </name> <name><surname>Sarrafzadegan</surname> <given-names>Nizal</given-names> </name> <name><surname>Sathish</surname> <given-names>Thirunavukkarasu</given-names> </name> <name><surname>Saum</surname> <given-names>Kai-Uwe</given-names> </name> <name><surname>Savva</surname> <given-names>Savvas</given-names> </name> <name><surname>Sawada</surname> <given-names>Norie</given-names> </name> <name><surname>Sbaraini</surname> <given-names>Mariana</given-names> </name> <name><surname>Scazufca</surname> <given-names>Marcia</given-names> </name> <name><surname>Schaan</surname> <given-names>Beatriz D</given-names> </name> <name><surname>Schargrodsky</surname> <given-names>Herman</given-names> </name> <name><surname>Schipf</surname> <given-names>Sabine</given-names> </name> <name><surname>Schmidt</surname> <given-names>Carsten O</given-names> </name> <name><surname>Schnohr</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <name><surname>Schöttker</surname> <given-names>Ben</given-names> </name> <name><surname>Schramm</surname> <given-names>Sara</given-names> </name> <name><surname>Schultsz</surname> <given-names>Constance</given-names> </name> <name><surname>Schutte</surname> <given-names>Aletta E</given-names> </name> <name><surname>Sebert</surname> <given-names>Sylvain</given-names> </name> <name><surname>Sein</surname> <given-names>Aye Aye</given-names> </name> <name><surname>Sen</surname> <given-names>Abhijit</given-names> </name> <name><surname>Senbanjo</surname> <given-names>Idowu O</given-names> </name> <name><surname>Sepanlou</surname> <given-names>Sadaf G</given-names> </name> <name><surname>Servais</surname> <given-names>Jennifer</given-names> </name> <name><surname>Shalnova</surname> <given-names>Svetlana A</given-names> </name> <name><surname>Shamah-Levy</surname> <given-names>Teresa</given-names> </name> <name><surname>Shamshirgaran</surname> <given-names>Morteza</given-names> </name> <name><surname>Shanthirani</surname> <given-names>Coimbatore Subramaniam</given-names> </name> <name><surname>Sharafkhah</surname> <given-names>Maryam</given-names> </name> <name><surname>Sharma</surname> <given-names>Sanjib K</given-names> </name> <name><surname>Shaw</surname> <given-names>Jonathan E</given-names> </name> <name><surname>Shayanrad</surname> <given-names>Amaneh</given-names> </name> <name><surname>Shayesteh</surname> <given-names>Ali Akbar</given-names> </name> <name><surname>Shi</surname> <given-names>Zumin</given-names> </name> <name><surname>Shibuya</surname> <given-names>Kenji</given-names> </name> <name><surname>Shimizu-Furusawa</surname> <given-names>Hana</given-names> </name> <name><surname>Shin</surname> <given-names>Dong Wook</given-names> </name> <name><surname>Shirani</surname> <given-names>Majid</given-names> </name> <name><surname>Shiri</surname> <given-names>Rahman</given-names> </name> <name><surname>Shrestha</surname> <given-names>Namuna</given-names> </name> <name><surname>Si-Ramlee</surname> <given-names>Khairil</given-names> </name> <name><surname>Siani</surname> <given-names>Alfonso</given-names> </name> <name><surname>Siantar</surname> <given-names>Rosalynn</given-names> </name> <name><surname>Sibai</surname> <given-names>Abla M</given-names> </name> <name><surname>Silva</surname> <given-names>Caroline Ramos de Moura</given-names> </name> <name><surname>Silva</surname> <given-names>Diego Augusto Santos</given-names> </name> <name><surname>Simon</surname> <given-names>Mary</given-names> </name> <name><surname>Simons</surname> <given-names>Judith</given-names> </name> <name><surname>Simons</surname> <given-names>Leon A</given-names> </name> <name><surname>Sjöström</surname> <given-names>Michael</given-names> </name> <name><surname>Slowikowska-Hilczer</surname> <given-names>Jolanta</given-names> </name> <name><surname>Slusarczyk</surname> <given-names>Przemyslaw</given-names> </name> <name><surname>Smeeth</surname> <given-names>Liam</given-names> </name> <name><surname>So</surname> <given-names>Hung-Kwan</given-names> </name> <name><surname>Soares</surname> <given-names>Fernanda Cunha</given-names> </name> <name><surname>Sobngwi</surname> <given-names>Eugène</given-names> </name> <name><surname>Söderberg</surname> <given-names>Stefan</given-names> </name> <name><surname>Soemantri</surname> <given-names>Agustinus</given-names> </name> <name><surname>Sofat</surname> <given-names>Reecha</given-names> </name> <name><surname>Solfrizzi</surname> <given-names>Vincenzo</given-names> </name> <name><surname>Somi</surname> <given-names>Mohammad Hossein</given-names> </name> <name><surname>Sonestedt</surname> <given-names>Emily</given-names> </name> <name><surname>Song</surname> <given-names>Yi</given-names> </name> <name><surname>Sørensen</surname> <given-names>Thorkild IA</given-names> </name> <name><surname>Sørgjerd</surname> <given-names>Elin P</given-names> </name> <name><surname>Sorić</surname> <given-names>Maroje</given-names> </name> <name><surname>Sossa Jérome</surname> <given-names>Charles</given-names> </name> <name><surname>Soumaré</surname> <given-names>Aïcha</given-names> </name> <name><surname>Sparboe-Nilsen</surname> <given-names>Bente</given-names> </name> <name><surname>Sparrenberger</surname> <given-names>Karen</given-names> </name> <name><surname>Staessen</surname> <given-names>Jan A</given-names> </name> <name><surname>Starc</surname> <given-names>Gregor</given-names> </name> <name><surname>Stavreski</surname> <given-names>Bill</given-names> </name> <name><surname>Steene-Johannessen</surname> <given-names>Jostein</given-names> </name> <name><surname>Stehle</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <name><surname>Stein</surname> <given-names>Aryeh D</given-names> </name> <name><surname>Stergiou</surname> <given-names>George S</given-names> </name> <name><surname>Stessman</surname> <given-names>Jochanan</given-names> </name> <name><surname>Stieber</surname> <given-names>Jutta</given-names> </name> <name><surname>Stöckl</surname> <given-names>Doris</given-names> </name> <name><surname>Stocks</surname> <given-names>Tanja</given-names> </name> <name><surname>Stokwiszewski</surname> <given-names>Jakub</given-names> </name> <name><surname>Stronks</surname> <given-names>Karien</given-names> </name> <name><surname>Strufaldi</surname> <given-names>Maria Wany</given-names> </name> <name><surname>Suka</surname> <given-names>Machi</given-names> </name> <name><surname>Sun</surname> <given-names>Chien-An</given-names> </name> <name><surname>Sung</surname> <given-names>Yn-Tz</given-names> </name> <name><surname>Suriyawongpaisal</surname> <given-names>Paibul</given-names> </name> <name><surname>Sy</surname> <given-names>Rody G</given-names> </name> <name><surname>Syddall</surname> <given-names>Holly E</given-names> </name> <name><surname>Sylva</surname> <given-names>René Charles</given-names> </name> <name><surname>Szklo</surname> <given-names>Moyses</given-names> </name> <name><surname>Tai</surname> <given-names>E Shyong</given-names> </name> <name><surname>Tammesoo</surname> <given-names>Mari-Liis</given-names> </name> <name><surname>Tamosiunas</surname> <given-names>Abdonas</given-names> </name> <name><surname>Tan</surname> <given-names>Eng Joo</given-names> </name> <name><surname>Tang</surname> <given-names>Xun</given-names> </name> <name><surname>Tanser</surname> <given-names>Frank</given-names> </name> <name><surname>Tao</surname> <given-names>Yong</given-names> </name> <name><surname>Tarawneh</surname> <given-names>Mohammed Rasoul</given-names> </name> <name><surname>Tarqui-Mamani</surname> <given-names>Carolina B</given-names> </name> <name><surname>Taylor</surname> <given-names>Anne</given-names> </name> <name><surname>Taylor</surname> <given-names>Julie</given-names> </name> <name><surname>Tebar</surname> <given-names>William R</given-names> </name> <name><surname>Tell</surname> <given-names>Grethe S</given-names> </name> <name><surname>Tello</surname> <given-names>Tania</given-names> </name> <name><surname>Tham</surname> <given-names>Yih Chung</given-names> </name> <name><surname>Thankappan</surname> <given-names>KR</given-names> </name> <name><surname>Theobald</surname> <given-names>Holger</given-names> </name> <name><surname>Theodoridis</surname> <given-names>Xenophon</given-names> </name> <name><surname>Thijs</surname> <given-names>Lutgarde</given-names> </name> <name><surname>Thinggaard</surname> <given-names>Mikael</given-names> </name> <name><surname>Thomas</surname> <given-names>Nihal</given-names> </name> <name><surname>Thorand</surname> <given-names>Barbara</given-names> </name> <name><surname>Thuesen</surname> <given-names>Betina H</given-names> </name> <name><surname>Timmermans</surname> <given-names>Erik J</given-names> </name> <name><surname>Tjandrarini</surname> <given-names>Dwi H</given-names> </name> <name><surname>Tjonneland</surname> <given-names>Anne</given-names> </name> <name><surname>Toft</surname> <given-names>Ulla</given-names> </name> <name><surname>Tolonen</surname> <given-names>Hanna K</given-names> </name> <name><surname>Tolstrup</surname> <given-names>Janne S</given-names> </name> <name><surname>Topbas</surname> <given-names>Murat</given-names> </name> <name><surname>Topór-Madry</surname> <given-names>Roman</given-names> </name> <name><surname>Tormo</surname> <given-names>María José</given-names> </name> <name><surname>Tornaritis</surname> <given-names>Michael J</given-names> </name> <name><surname>Torrent</surname> <given-names>Maties</given-names> </name> <name><surname>Torres-Collado</surname> <given-names>Laura</given-names> </name> <name><surname>Touloumi</surname> <given-names>Giota</given-names> </name> <name><surname>Traissac</surname> <given-names>Pierre</given-names> </name> <name><surname>Triantafyllou</surname> <given-names>Areti</given-names> </name> <name><surname>Trichopoulos</surname> <given-names>Dimitrios</given-names> </name> <name><surname>Trichopoulou</surname> <given-names>Antonia</given-names> </name> <name><surname>Trinh</surname> <given-names>Oanh TH</given-names> </name> <name><surname>Trivedi</surname> <given-names>Atul</given-names> </name> <name><surname>Tshepo</surname> <given-names>Lechaba</given-names> </name> <name><surname>Tsugane</surname> <given-names>Shoichiro</given-names> </name> <name><surname>Tuliakova</surname> <given-names>Azaliia M</given-names> </name> <name><surname>Tulloch-Reid</surname> <given-names>Marshall K</given-names> </name> <name><surname>Tullu</surname> <given-names>Fikru</given-names> </name> <name><surname>Tuomainen</surname> <given-names>Tomi-Pekka</given-names> </name> <name><surname>Tuomilehto</surname> <given-names>Jaakko</given-names> </name> <name><surname>Turley</surname> <given-names>Maria L</given-names> </name> <name><surname>Twig</surname> <given-names>Gilad</given-names> </name> <name><surname>Tynelius</surname> <given-names>Per</given-names> </name> <name><surname>Tzourio</surname> <given-names>Christophe</given-names> </name> <name><surname>Ueda</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <name><surname>Ugel</surname> <given-names>Eunice</given-names> </name> <name><surname>Ulmer</surname> <given-names>Hanno</given-names> </name> <name><surname>Uusitalo</surname> <given-names>Hannu MT</given-names> </name> <name><surname>Valdivia</surname> <given-names>Gonzalo</given-names> </name> <name><surname>Valvi</surname> <given-names>Damaskini</given-names> </name> <name><surname>van Dam</surname> <given-names>Rob M</given-names> </name> <name><surname>van den Born</surname> <given-names>Bert-Jan</given-names> </name> <name><surname>Van der Heyden</surname> <given-names>Johan</given-names> </name> <name><surname>van der Schouw</surname> <given-names>Yvonne T</given-names> </name> <name><surname>Van Herck</surname> <given-names>Koen</given-names> </name> <name><surname>Van Minh</surname> <given-names>Hoang</given-names> </name> <name><surname>Van Schoor</surname> <given-names>Natasja M</given-names> </name> <name><surname>van Valkengoed</surname> <given-names>Irene GM</given-names> </name> <name><surname>van Zutphen</surname> <given-names>Elisabeth M</given-names> </name> <name><surname>Vanderschueren</surname> <given-names>Dirk</given-names> </name> <name><surname>Vanuzzo</surname> <given-names>Diego</given-names> </name> <name><surname>Varbo</surname> <given-names>Anette</given-names> </name> <name><surname>Vasan</surname> <given-names>Senthil K</given-names> </name> <name><surname>Vega</surname> <given-names>Tomas</given-names> </name> <name><surname>Veidebaum</surname> <given-names>Toomas</given-names> </name> <name><surname>Velasquez-Melendez</surname> <given-names>Gustavo</given-names> </name> <name><surname>Veronesi</surname> <given-names>Giovanni</given-names> </name> <name><surname>Verschuren</surname> <given-names>WM Monique</given-names> </name> <name><surname>Verstraeten</surname> <given-names>Roosmarijn</given-names> </name> <name><surname>Victora</surname> <given-names>Cesar G</given-names> </name> <name><surname>Viet</surname> <given-names>Lucie</given-names> </name> <name><surname>Villalpando</surname> <given-names>Salvador</given-names> </name> <name><surname>Vineis</surname> <given-names>Paolo</given-names> </name> <name><surname>Vioque</surname> <given-names>Jesus</given-names> </name> <name><surname>Virtanen</surname> <given-names>Jyrki K</given-names> </name> <name><surname>Visvikis-Siest</surname> <given-names>Sophie</given-names> </name> <name><surname>Viswanathan</surname> <given-names>Bharathi</given-names> </name> <name><surname>Vlasoff</surname> <given-names>Tiina</given-names> </name> <name><surname>Vollenweider</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <name><surname>Voutilainen</surname> <given-names>Ari</given-names> </name> <name><surname>Wade</surname> <given-names>Alisha N</given-names> </name> <name><surname>Walton</surname> <given-names>Janette</given-names> </name> <name><surname>Wambiya</surname> <given-names>Elvis OA</given-names> </name> <name><surname>Wan Bebakar</surname> <given-names>Wan Mohamad</given-names> </name> <name><surname>Wan Mohamud</surname> <given-names>Wan Nazaimoon</given-names> </name> <name><surname>Wanderley Júnior</surname> <given-names>Rildo de Souza</given-names> </name> <name><surname>Wang</surname> <given-names>Ming-Dong</given-names> </name> <name><surname>Wang</surname> <given-names>Ningli</given-names> </name> <name><surname>Wang</surname> <given-names>Qian</given-names> </name> <name><surname>Wang</surname> <given-names>Xiangjun</given-names> </name> <name><surname>Wang</surname> <given-names>Ya Xing</given-names> </name> <name><surname>Wang</surname> <given-names>Ying-Wei</given-names> </name> <name><surname>Wannamethee</surname> <given-names>S Goya</given-names> </name> <name><surname>Wareham</surname> <given-names>Nicholas</given-names> </name> <name><surname>Wei</surname> <given-names>Wenbin</given-names> </name> <name><surname>Weres</surname> <given-names>Aneta</given-names> </name> <name><surname>Werner</surname> <given-names>Bo</given-names> </name> <name><surname>Whincup</surname> <given-names>Peter H</given-names> </name> <name><surname>Widhalm</surname> <given-names>Kurt</given-names> </name> <name><surname>Wiecek</surname> <given-names>Andrzej</given-names> </name> <name><surname>Wilks</surname> <given-names>Rainford J</given-names> </name> <name><surname>Willeit</surname> <given-names>Johann</given-names> </name> <name><surname>Willeit</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <name><surname>Williams</surname> <given-names>Emmanuel A</given-names> </name> <name><surname>Wilsgaard</surname> <given-names>Tom</given-names> </name> <name><surname>Wojtyniak</surname> <given-names>Bogdan</given-names> </name> <name><surname>Wong-McClure</surname> <given-names>Roy A</given-names> </name> <name><surname>Wong</surname> <given-names>Andrew</given-names> </name> <name><surname>Wong</surname> <given-names>Tien Yin</given-names> </name> <name><surname>Woo</surname> <given-names>Jean</given-names> </name> <name><surname>Wu</surname> <given-names>Frederick C</given-names> </name> <name><surname>Wu</surname> <given-names>Shouling</given-names> </name> <name><surname>Wyszynska</surname> <given-names>Justyna</given-names> </name> <name><surname>Xu</surname> <given-names>Haiquan</given-names> </name> <name><surname>Xu</surname> <given-names>Liang</given-names> </name> <name><surname>Yaacob</surname> <given-names>Nor Azwany</given-names> </name> <name><surname>Yan</surname> <given-names>Weili</given-names> </name> <name><surname>Yang</surname> <given-names>Ling</given-names> </name> <name><surname>Yang</surname> <given-names>Xiaoguang</given-names> </name> <name><surname>Yang</surname> <given-names>Yang</given-names> </name> <name><surname>Yasuharu</surname> <given-names>Tabara</given-names> </name> <name><surname>Ye</surname> <given-names>Xingwang</given-names> </name> <name><surname>Yiallouros</surname> <given-names>Panayiotis K</given-names> </name> <name><surname>Yoosefi</surname> <given-names>Moein</given-names> </name> <name><surname>Yoshihara</surname> <given-names>Akihiro</given-names> </name> <name><surname>You</surname> <given-names>San-Lin</given-names> </name> <name><surname>Younger-Coleman</surname> <given-names>Novie O</given-names> </name> <name><surname>Yusoff</surname> <given-names>Ahmad Faudzi</given-names> </name> <name><surname>Zainuddin</surname> <given-names>Ahmad A</given-names> </name> <name><surname>Zakavi</surname> <given-names>Seyed Rasoul</given-names> </name> <name><surname>Zamani</surname> <given-names>Farhad</given-names> </name> <name><surname>Zambon</surname> <given-names>Sabina</given-names> </name> <name><surname>Zampelas</surname> <given-names>Antonis</given-names> </name> <name><surname>Zapata</surname> <given-names>Maria Elisa</given-names> </name> <name><surname>Zaw</surname> <given-names>Ko Ko</given-names> </name> <name><surname>Zejglicova</surname> <given-names>Kristyna</given-names> </name> <name><surname>Zeljkovic Vrkic</surname> <given-names>Tajana</given-names> </name> <name><surname>Zeng</surname> <given-names>Yi</given-names> </name> <name><surname>Zhang</surname> <given-names>Luxia</given-names> </name> <name><surname>Zhang</surname> <given-names>Zhen-Yu</given-names> </name> <name><surname>Zhao</surname> <given-names>Dong</given-names> </name> <name><surname>Zhao</surname> <given-names>Ming-Hui</given-names> </name> <name><surname>Zhen</surname> <given-names>Shiqi</given-names> </name> <name><surname>Zheng</surname> <given-names>Yingfeng</given-names> </name> <name><surname>Zholdin</surname> <given-names>Bekbolat</given-names> </name> <name><surname>Zhu</surname> <given-names>Dan</given-names> </name> <name><surname>Zins</surname> <given-names>Marie</given-names> </name> <name><surname>Zitt</surname> <given-names>Emanuel</given-names> </name> <name><surname>Zocalo</surname> <given-names>Yanina</given-names> </name> <name><surname>Zoghlami</surname> <given-names>Nada</given-names> </name> <name><surname>Zuñiga Cisneros</surname> <given-names>Julio</given-names> </name> <name><surname>Ezzati</surname> <given-names>Majid</given-names> </name> <article-title>Worldwide trends in hypertension prevalence and progress in treatment and control from 1990 to 2019: a pooled analysis of 1201 population-representative studies with 104 million participants</article-title> <source>The Lancet</source> <year>2021</year> <month>08</month> <fpage>957</fpage> <lpage>980</lpage> <volume>398</volume> <issue>10304</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/s0140-6736(21)01330-1</object-id></element-citation></ref><ref id="cit126"><element-citation><name><surname>O'Keeffe</surname> <given-names>Linda M.</given-names> </name> <name><surname>Simpkin</surname> <given-names>Andrew J.</given-names> </name> <name><surname>Tilling</surname> <given-names>Kate</given-names> </name> <name><surname>Anderson</surname> <given-names>Emma L.</given-names> </name> <name><surname>Hughes</surname> <given-names>Alun D.</given-names> </name> <name><surname>Lawlor</surname> <given-names>Debbie A.</given-names> </name> <name><surname>Fraser</surname> <given-names>Abigail</given-names> </name> <name><surname>Howe</surname> <given-names>Laura D.</given-names> </name> <article-title>Sex-specific trajectories of measures of cardiovascular health during childhood and adolescence: A prospective cohort study</article-title> <source>Atherosclerosis</source> <year>2018</year> <month>09</month> <fpage>190</fpage> <lpage>196</lpage> <volume>278</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.atherosclerosis.2018.09.030</object-id></element-citation></ref><ref id="cit127"><element-citation><name><surname>Ji</surname> <given-names>Hongwei</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Andy</given-names> </name> <name><surname>Ebinger</surname> <given-names>Joseph E.</given-names> </name> <name><surname>Niiranen</surname> <given-names>Teemu J.</given-names> </name> <name><surname>Claggett</surname> <given-names>Brian L.</given-names> </name> <name><surname>Bairey Merz</surname> <given-names>C. Noel</given-names> </name> <name><surname>Cheng</surname> <given-names>Susan</given-names> </name> <article-title>Sex Differences in Blood Pressure Trajectories Over the Life Course</article-title> <source>JAMA Cardiology</source> <year>2020</year> <month>01</month> <fpage>255</fpage> <volume>5</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1001/jamacardio.2019.5306</object-id></element-citation></ref><ref id="cit128"><element-citation><name><surname>Maas</surname> <given-names>Angela H E M</given-names> </name> <name><surname>Rosano</surname> <given-names>Giuseppe</given-names> </name> <name><surname>Cifkova</surname> <given-names>Renata</given-names> </name> <name><surname>Chieffo</surname> <given-names>Alaide</given-names> </name> <name><surname>van Dijken</surname> <given-names>Dorenda</given-names> </name> <name><surname>Hamoda</surname> <given-names>Haitham</given-names> </name> <name><surname>Kunadian</surname> <given-names>Vijay</given-names> </name> <name><surname>Laan</surname> <given-names>Ellen</given-names> </name> <name><surname>Lambrinoudaki</surname> <given-names>Irene</given-names> </name> <name><surname>Maclaran</surname> <given-names>Kate</given-names> </name> <name><surname>Panay</surname> <given-names>Nick</given-names> </name> <name><surname>Stevenson</surname> <given-names>John C</given-names> </name> <name><surname>van Trotsenburg</surname> <given-names>Mick</given-names> </name> <name><surname>Collins</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <article-title>Cardiovascular health after menopause transition, pregnancy disorders, and other gynaecologic conditions: a consensus document from European cardiologists, gynaecologists, and endocrinologists</article-title> <source>European Heart Journal</source> <year>2020</year> <month>12</month> <fpage>967</fpage> <lpage>984</lpage> <volume>42</volume> <issue>10</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1093/eurheartj/ehaa1044</object-id></element-citation></ref><ref id="cit129"><element-citation><name><surname>El Khoudary</surname> <given-names>Samar R.</given-names> </name> <name><surname>Aggarwal</surname> <given-names>Brooke</given-names> </name> <name><surname>Beckie</surname> <given-names>Theresa M.</given-names> </name> <name><surname>Hodis</surname> <given-names>Howard N.</given-names> </name> <name><surname>Johnson</surname> <given-names>Amber E.</given-names> </name> <name><surname>Langer</surname> <given-names>Robert D.</given-names> </name> <name><surname>Limacher</surname> <given-names>Marian C.</given-names> </name> <name><surname>Manson</surname> <given-names>JoAnn E.</given-names> </name> <name><surname>Stefanick</surname> <given-names>Marcia L.</given-names> </name> <name><surname>Allison</surname> <given-names>Matthew A.</given-names> </name>  <article-title>Menopause Transition and Cardiovascular Disease Risk: Implications for Timing of Early Prevention: A Scientific Statement From the American Heart Association</article-title> <source>Circulation</source> <year>2020</year> <month>11</month> <volume>142</volume> <issue>25</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1161/cir.0000000000000912</object-id></element-citation></ref><ref id="cit130"><element-citation><name><surname>Biglia</surname> <given-names>N.</given-names> </name> <name><surname>Cagnacci</surname> <given-names>A.</given-names> </name> <name><surname>Gambacciani</surname> <given-names>M.</given-names> </name> <name><surname>Lello</surname> <given-names>S.</given-names> </name> <name><surname>Maffei</surname> <given-names>S.</given-names> </name> <name><surname>Nappi</surname> <given-names>R. E.</given-names> </name> <article-title>Vasomotor symptoms in menopause: a biomarker of cardiovascular disease risk and other chronic diseases?</article-title> <source>Climacteric</source> <year>2017</year> <month>04</month> <fpage>306</fpage> <lpage>312</lpage> <volume>20</volume> <issue>4</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1080/13697137.2017.1315089</object-id></element-citation></ref><ref id="cit131"><element-citation><name><surname>Chapman</surname> <given-names>Niamh</given-names> </name> <name><surname>Ching</surname> <given-names>Siew M.</given-names> </name> <name><surname>Konradi</surname> <given-names>Aleksandra O.</given-names> </name> <name><surname>Nuyt</surname> <given-names>Anne Monique</given-names> </name> <name><surname>Khan</surname> <given-names>Taskeen</given-names> </name> <name><surname>Twumasi-Ankrah</surname> <given-names>Betty</given-names> </name> <name><surname>Cho</surname> <given-names>Eun J.</given-names> </name> <name><surname>Schutte</surname> <given-names>Aletta E.</given-names> </name> <name><surname>Touyz</surname> <given-names>Rhian M.</given-names> </name> <name><surname>Steckelings</surname> <given-names>U. Muscha</given-names> </name> <name><surname>Brewster</surname> <given-names>Lizzy M.</given-names> </name> <article-title>Arterial Hypertension in Women: State of the Art and Knowledge Gaps</article-title> <source>Hypertension</source> <year>2023</year> <month>03</month> <fpage>1140</fpage> <lpage>1149</lpage> <volume>80</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1161/hypertensionaha.122.20448</object-id></element-citation></ref><ref id="cit132"><element-citation><name><surname>Coutinho</surname> <given-names>Thais</given-names> </name> <article-title>Arterial Stiffness and Its Clinical Implications in Women</article-title> <source>Canadian Journal of Cardiology</source> <year>2014</year> <month>03</month> <fpage>756</fpage> <lpage>764</lpage> <volume>30</volume> <issue>7</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.cjca.2014.03.020</object-id></element-citation></ref><ref id="cit133"><element-citation><name><surname>Picone</surname> <given-names>Dean S.</given-names> </name> <name><surname>Kodithuwakku</surname> <given-names>Vimarsha</given-names> </name> <name><surname>Mayer</surname> <given-names>Christopher C.</given-names> </name> <name><surname>Chapman</surname> <given-names>Niamh</given-names> </name> <name><surname>Rehman</surname> <given-names>Sabah</given-names> </name> <name><surname>Climie</surname> <given-names>Rachel E.</given-names> </name> <article-title>Sex differences in pressure and flow waveform physiology across the life course</article-title> <source>Journal of Hypertension</source> <year>2022</year> <month>09</month> <fpage>2373</fpage> <lpage>2384</lpage> <volume>40</volume> <issue>12</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/hjh.0000000000003283</object-id></element-citation></ref><ref id="cit134"><element-citation><name><surname>Mosca</surname> <given-names>Lori</given-names> </name> <name><surname>Benjamin</surname> <given-names>Emelia J.</given-names> </name> <name><surname>Berra</surname> <given-names>Kathy</given-names> </name> <name><surname>Bezanson</surname> <given-names>Judy L.</given-names> </name> <name><surname>Dolor</surname> <given-names>Rowena J.</given-names> </name> <name><surname>Lloyd-Jones</surname> <given-names>Donald M.</given-names> </name> <name><surname>Newby</surname> <given-names>L. Kristin</given-names> </name> <name><surname>Piña</surname> <given-names>Ileana L.</given-names> </name> <name><surname>Roger</surname> <given-names>Véronique L.</given-names> </name> <name><surname>Shaw</surname> <given-names>Leslee J.</given-names> </name> <name><surname>Zhao</surname> <given-names>Dong</given-names> </name> <name><surname>Beckie</surname> <given-names>Theresa M.</given-names> </name> <name><surname>Bushnell</surname> <given-names>Cheryl</given-names> </name> <name><surname>D'Armiento</surname> <given-names>Jeanine</given-names> </name> <name><surname>Kris-Etherton</surname> <given-names>Penny M.</given-names> </name> <name><surname>Fang</surname> <given-names>Jing</given-names> </name> <name><surname>Ganiats</surname> <given-names>Theodore G.</given-names> </name> <name><surname>Gomes</surname> <given-names>Antoinette S.</given-names> </name> <name><surname>Gracia</surname> <given-names>Clarisa R.</given-names> </name> <name><surname>Haan</surname> <given-names>Constance K.</given-names> </name> <name><surname>Jackson</surname> <given-names>Elizabeth A.</given-names> </name> <name><surname>Judelson</surname> <given-names>Debra R.</given-names> </name> <name><surname>Kelepouris</surname> <given-names>Ellie</given-names> </name> <name><surname>Lavie</surname> <given-names>Carl J.</given-names> </name> <name><surname>Moore</surname> <given-names>Anne</given-names> </name> <name><surname>Nussmeier</surname> <given-names>Nancy A.</given-names> </name> <name><surname>Ofili</surname> <given-names>Elizabeth</given-names> </name> <name><surname>Oparil</surname> <given-names>Suzanne</given-names> </name> <name><surname>Ouyang</surname> <given-names>Pamela</given-names> </name> <name><surname>Pinn</surname> <given-names>Vivian W.</given-names> </name> <name><surname>Sherif</surname> <given-names>Katherine</given-names> </name> <name><surname>Smith</surname> <given-names>Sidney C.</given-names> </name> <name><surname>Sopko</surname> <given-names>George</given-names> </name> <name><surname>Chandra-Strobos</surname> <given-names>Nisha</given-names> </name> <name><surname>Urbina</surname> <given-names>Elaine M.</given-names> </name> <name><surname>Vaccarino</surname> <given-names>Viola</given-names> </name> <name><surname>Wenger</surname> <given-names>Nanette K.</given-names> </name> <article-title>Effectiveness-Based Guidelines for the Prevention of Cardiovascular Disease in Women—2011 Update</article-title> <source>Circulation</source> <year>2011</year> <month>02</month> <fpage>1243</fpage> <lpage>1262</lpage> <volume>123</volume> <issue>11</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1161/cir.0b013e31820faaf8</object-id></element-citation></ref><ref id="cit135"><element-citation><name><surname>Issa</surname> <given-names>Zeinab</given-names> </name> <name><surname>Seely</surname> <given-names>Ellen W.</given-names> </name> <name><surname>Rahme</surname> <given-names>Maya</given-names> </name> <name><surname>El-Hajj Fuleihan</surname> <given-names>Ghada</given-names> </name> <article-title>Effects of hormone therapy on blood pressure</article-title> <source>Menopause</source> <year>2014</year> <month>09</month> <fpage>456</fpage> <lpage>468</lpage> <volume>22</volume> <issue>4</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000000322</object-id></element-citation></ref><ref id="cit136"><element-citation><name><surname>Mancia</surname> <given-names>Giuseppe</given-names> </name> <name><surname>Kreutz</surname> <given-names>Reinhold</given-names> </name> <name><surname>Brunström</surname> <given-names>Mattias</given-names> </name> <name><surname>Burnier</surname> <given-names>Michel</given-names> </name> <name><surname>Grassi</surname> <given-names>Guido</given-names> </name> <name><surname>Januszewicz</surname> <given-names>Andrzej</given-names> </name> <name><surname>Muiesan</surname> <given-names>Maria Lorenza</given-names> </name> <name><surname>Tsioufis</surname> <given-names>Konstantinos</given-names> </name> <name><surname>Agabiti-Rosei</surname> <given-names>Enrico</given-names> </name> <name><surname>Algharably</surname> <given-names>Engi Abd Elhady</given-names> </name> <name><surname>Azizi</surname> <given-names>Michel</given-names> </name> <name><surname>Benetos</surname> <given-names>Athanase</given-names> </name> <name><surname>Borghi</surname> <given-names>Claudio</given-names> </name> <name><surname>Hitij</surname> <given-names>Jana Brguljan</given-names> </name> <name><surname>Cifkova</surname> <given-names>Renata</given-names> </name> <name><surname>Coca</surname> <given-names>Antonio</given-names> </name> <name><surname>Cornelissen</surname> <given-names>Veronique</given-names> </name> <name><surname>Cruickshank</surname> <given-names>J. Kennedy</given-names> </name> <name><surname>Cunha</surname> <given-names>Pedro G.</given-names> </name> <name><surname>Danser</surname> <given-names>A.H. Jan</given-names> </name> <name><surname>Pinho</surname> <given-names>Rosa Maria de</given-names> </name> <name><surname>Delles</surname> <given-names>Christian</given-names> </name> <name><surname>Dominiczak</surname> <given-names>Anna F.</given-names> </name> <name><surname>Dorobantu</surname> <given-names>Maria</given-names> </name> <name><surname>Doumas</surname> <given-names>Michalis</given-names> </name> <name><surname>Fernández-Alfonso</surname> <given-names>María S.</given-names> </name> <name><surname>Halimi</surname> <given-names>Jean-Michel</given-names> </name> <name><surname>Járai</surname> <given-names>Zoltán</given-names> </name> <name><surname>Jelaković</surname> <given-names>Bojan</given-names> </name> <name><surname>Jordan</surname> <given-names>Jens</given-names> </name> <name><surname>Kuznetsova</surname> <given-names>Tatiana</given-names> </name> <name><surname>Laurent</surname> <given-names>Stephane</given-names> </name> <name><surname>Lovic</surname> <given-names>Dragan</given-names> </name> <name><surname>Lurbe</surname> <given-names>Empar</given-names> </name> <name><surname>Mahfoud</surname> <given-names>Felix</given-names> </name> <name><surname>Manolis</surname> <given-names>Athanasios</given-names> </name> <name><surname>Miglinas</surname> <given-names>Marius</given-names> </name> <name><surname>Narkiewicz</surname> <given-names>Krzystof</given-names> </name> <name><surname>Niiranen</surname> <given-names>Teemu</given-names> </name> <name><surname>Palatini</surname> <given-names>Paolo</given-names> </name> <name><surname>Parati</surname> <given-names>Gianfranco</given-names> </name> <name><surname>Pathak</surname> <given-names>Atul</given-names> </name> <name><surname>Persu</surname> <given-names>Alexandre</given-names> </name> <name><surname>Polonia</surname> <given-names>Jorge</given-names> </name> <name><surname>Redon</surname> <given-names>Josep</given-names> </name> <name><surname>Sarafidis</surname> <given-names>Pantelis</given-names> </name> <name><surname>Schmieder</surname> <given-names>Roland</given-names> </name> <name><surname>Spronck</surname> <given-names>Bart</given-names> </name> <name><surname>Stabouli</surname> <given-names>Stella</given-names> </name> <name><surname>Stergiou</surname> <given-names>George</given-names> </name> <name><surname>Taddei</surname> <given-names>Stefano</given-names> </name> <name><surname>Thomopoulos</surname> <given-names>Costas</given-names> </name> <name><surname>Tomaszewski</surname> <given-names>Maciej</given-names> </name> <name><surname>Van de Borne</surname> <given-names>Philippe</given-names> </name> <name><surname>Wanner</surname> <given-names>Christoph</given-names> </name> <name><surname>Weber</surname> <given-names>Thomas</given-names> </name> <name><surname>Williams</surname> <given-names>Bryan</given-names> </name> <name><surname>Zhang</surname> <given-names>Zhen-Yu</given-names> </name> <name><surname>Kjeldsen</surname> <given-names>Sverre E.</given-names> </name> <article-title>2023 ESH Guidelines for the management of arterial hypertension The Task Force for the management of arterial hypertension of the European Society of Hypertension</article-title> <source>Journal of Hypertension</source> <year>2023</year> <month>06</month> <fpage>1874</fpage> <lpage>2071</lpage> <volume>41</volume> <issue>12</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/hjh.0000000000003480</object-id></element-citation></ref><ref id="cit137"><element-citation><name><surname>Kobalava</surname> <given-names>Zh. D.</given-names> </name> <name><surname>Konradi</surname> <given-names>A. O.</given-names> </name> <name><surname>Nedogoda</surname> <given-names>S. V.</given-names> </name> <name><surname>Shlyakhto</surname> <given-names>E. V.</given-names> </name> <name><surname>Arutyunov</surname> <given-names>G. P.</given-names> </name> <name><surname>Baranova</surname> <given-names>E. I.</given-names> </name> <name><surname>Barbarash</surname> <given-names>O. L.</given-names> </name> <name><surname>Boitsov</surname> <given-names>S. A.</given-names> </name> <name><surname>Vavilova</surname> <given-names>T. V.</given-names> </name> <name><surname>Villevalde</surname> <given-names>S. V.</given-names> </name> <name><surname>Galyavich</surname> <given-names>A. S.</given-names> </name> <name><surname>Glezer</surname> <given-names>M. G.</given-names> </name> <name><surname>Grineva</surname> <given-names>E. N.</given-names> </name> <name><surname>Grinstein</surname> <given-names>Yu. I.</given-names> </name> <name><surname>Drapkina</surname> <given-names>O. M.</given-names> </name> <name><surname>Zhernakova</surname> <given-names>Yu. V.</given-names> </name> <name><surname>Zvartau</surname> <given-names>N. E.</given-names> </name> <name><surname>Kislyak</surname> <given-names>O. A.</given-names> </name> <name><surname>Koziolova</surname> <given-names>N. A.</given-names> </name> <name><surname>Kosmacheva</surname> <given-names>E. D.</given-names> </name> <name><surname>Kotovskaya</surname> <given-names>Yu. V.</given-names> </name> <name><surname>Libis</surname> <given-names>R. A.</given-names> </name> <name><surname>Lopatin</surname> <given-names>Yu. M.</given-names> </name> <name><surname>Nebiridze</surname> <given-names>D. V.</given-names> </name> <name><surname>Nedoshivin</surname> <given-names>A. O.</given-names> </name> <name><surname>Ostroumova</surname> <given-names>O. D.</given-names> </name> <name><surname>Oschepkova</surname> <given-names>E. V.</given-names> </name> <name><surname>Ratova</surname> <given-names>L. G.</given-names> </name> <name><surname>Skibitsky</surname> <given-names>V. V.</given-names> </name> <name><surname>Tkacheva</surname> <given-names>O. N.</given-names> </name> <name><surname>Chazova</surname> <given-names>I. E.</given-names> </name> <name><surname>Chesnikova</surname> <given-names>A. I.</given-names> </name> <name><surname>Chumakova</surname> <given-names>G. A.</given-names> </name> <name><surname>Shalnova</surname> <given-names>S. A.</given-names> </name> <name><surname>Shestakova</surname> <given-names>M. V.</given-names> </name> <name><surname>Yakushin</surname> <given-names>S. S.</given-names> </name> <name><surname>Yanishevsky</surname> <given-names>S. N.</given-names> </name> <article-title>Arterial hypertension in adults. Clinical guidelines 2020</article-title> <source>Russian Journal of Cardiology</source> <year>2020</year> <month>04</month> <fpage>3786</fpage> <volume>25</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.15829/1560-4071-2020-3-3786</object-id></element-citation></ref><ref id="cit138"><element-citation><name><surname>Curb</surname> <given-names>J. David</given-names> </name> <name><surname>Prentice</surname> <given-names>Ross L.</given-names> </name> <name><surname>Bray</surname> <given-names>Paul F.</given-names> </name> <name><surname>Langer</surname> <given-names>Robert D.</given-names> </name> <name><surname>Van Horn</surname> <given-names>Linda</given-names> </name> <name><surname>Barnabei</surname> <given-names>Vanessa M.</given-names> </name> <name><surname>Bloch</surname> <given-names>Michael J.</given-names> </name> <name><surname>Cyr</surname> <given-names>Michele G.</given-names> </name> <name><surname>Gass</surname> <given-names>Margery</given-names> </name> <name><surname>Lepine</surname> <given-names>Lisa</given-names> </name> <name><surname>Rodabough</surname> <given-names>Rebecca J.</given-names> </name> <name><surname>Sidney</surname> <given-names>Stephen</given-names> </name> <name><surname>Uwaifo</surname> <given-names>Gabriel I.</given-names> </name> <name><surname>Rosendaal</surname> <given-names>Frits R.</given-names> </name> <article-title>Venous Thrombosis and Conjugated Equine Estrogen in Women Without a Uterus</article-title> <source>Archives of Internal Medicine</source> <year>2006</year> <month>04</month> <fpage>772</fpage> <volume>166</volume> <issue>7</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1001/archinte.166.7.772</object-id></element-citation></ref><ref id="cit139"><element-citation><name><surname>Blondon</surname> <given-names>Marc</given-names> </name> <name><surname>Wiggins</surname> <given-names>Kerri L.</given-names> </name> <name><surname>Van Hylckama Vlieg</surname> <given-names>Astrid</given-names> </name> <name><surname>McKnight</surname> <given-names>Barbara</given-names> </name> <name><surname>Psaty</surname> <given-names>Bruce M.</given-names> </name> <name><surname>Rice</surname> <given-names>Kenneth M.</given-names> </name> <name><surname>Heckbert</surname> <given-names>Susan R.</given-names> </name> <name><surname>Smith</surname> <given-names>Nicholas L.</given-names> </name> <article-title>Smoking, postmenopausal hormone therapy and the risk of venous thrombosis: a population‐based, case–control study</article-title> <source>British Journal of Haematology</source> <year>2013</year> <month>08</month> <fpage>418</fpage> <lpage>420</lpage> <volume>163</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1111/bjh.12508</object-id></element-citation></ref><ref id="cit140"><element-citation><name><surname>Ruan</surname> <given-names>X.</given-names> </name> <name><surname>Mueck</surname> <given-names>A. O.</given-names> </name> <article-title>Impact of smoking on estrogenic efficacy</article-title> <source>Climacteric</source> <year>2014</year> <month>07</month> <fpage>38</fpage> <lpage>46</lpage> <volume>18</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.3109/13697137.2014.929106</object-id></element-citation></ref><ref id="cit141"><element-citation><name><surname>Schreinlechner</surname> <given-names>Michael</given-names> </name> <name><surname>Noflatscher</surname> <given-names>Maria</given-names> </name> <name><surname>Reinstadler</surname> <given-names>Sebastian Johannes</given-names> </name> <name><surname>Sommer</surname> <given-names>Philip</given-names> </name> <name><surname>Lener</surname> <given-names>Daniela</given-names> </name> <name><surname>Reiser</surname> <given-names>Elisabeth</given-names> </name> <name><surname>Theurl</surname> <given-names>Markus</given-names> </name> <name><surname>Kirchmair</surname> <given-names>Rudolf</given-names> </name> <name><surname>Bauer</surname> <given-names>Axel</given-names> </name> <name><surname>Marschang</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <article-title>Early onset of menopause is associated with increased peripheral atherosclerotic plaque volume and progression</article-title> <source>Atherosclerosis</source> <year>2020</year> <month>01</month> <fpage>25</fpage> <lpage>31</lpage> <volume>297</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.atherosclerosis.2020.01.023</object-id></element-citation></ref><ref id="cit142"><element-citation><name><surname>Rockman</surname> <given-names>Caron B.</given-names> </name> <name><surname>Maldonado</surname> <given-names>Thomas S.</given-names> </name> <name><surname>Jacobowitz</surname> <given-names>Glenn R.</given-names> </name> <name><surname>Adelman</surname> <given-names>Mark A.</given-names> </name> <name><surname>Riles</surname> <given-names>Thomas S.</given-names> </name> <article-title>Hormone Replacement Therapy is Associated With a Decreased Prevalence of Peripheral Arterial Disease in Postmenopausal Women</article-title> <source>Annals of Vascular Surgery</source> <year>2012</year> <month>01</month> <fpage>411</fpage> <lpage>418</lpage> <volume>26</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.avsg.2011.10.012</object-id></element-citation></ref><ref id="cit143"><element-citation><name><surname>Westendorp</surname> <given-names>Iris C. D.</given-names> </name> <name><surname>in't Veld</surname> <given-names>Bas A.</given-names> </name> <name><surname>Grobbee</surname> <given-names>Diederik E.</given-names> </name> <name><surname>Pols</surname> <given-names>Huib A. P.</given-names> </name> <name><surname>Meijer</surname> <given-names>Wonter T.</given-names> </name> <name><surname>Hofman</surname> <given-names>Albert</given-names> </name> <name><surname>Witteman</surname> <given-names>Jacqueline C. M.</given-names> </name> <article-title>Hormone Replacement Therapy and Peripheral Arterial Disease</article-title> <source>Archives of Internal Medicine</source> <year>2003</year> <month>03</month> <fpage>2498</fpage> <volume>160</volume> <issue>16</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1001/archinte.160.16.2498</object-id></element-citation></ref><ref id="cit144"><element-citation><name><surname>Hodis</surname> <given-names>Howard N.</given-names> </name> <name><surname>Mack</surname> <given-names>Wendy J.</given-names> </name> <name><surname>Henderson</surname> <given-names>Victor W.</given-names> </name> <name><surname>Shoupe</surname> <given-names>Donna</given-names> </name> <name><surname>Budoff</surname> <given-names>Matthew J.</given-names> </name> <name><surname>Hwang-Levine</surname> <given-names>Juliana</given-names> </name> <name><surname>Li</surname> <given-names>Yanjie</given-names> </name> <name><surname>Feng</surname> <given-names>Mei</given-names> </name> <name><surname>Dustin</surname> <given-names>Laurie</given-names> </name> <name><surname>Kono</surname> <given-names>Naoko</given-names> </name> <name><surname>Stanczyk</surname> <given-names>Frank Z.</given-names> </name> <name><surname>Selzer</surname> <given-names>Robert H.</given-names> </name> <name><surname>Azen</surname> <given-names>Stanley P.</given-names> </name> <article-title>Vascular Effects of Early versus Late Postmenopausal Treatment with Estradiol</article-title> <source>New England Journal of Medicine</source> <year>2016</year> <month>03</month> <fpage>1221</fpage> <lpage>1231</lpage> <volume>374</volume> <issue>13</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1056/nejmoa1505241</object-id></element-citation></ref><ref id="cit145"><element-citation><name><surname>Chen</surname> <given-names>Irene J</given-names> </name> <name><surname>Stanczyk</surname> <given-names>Frank Z</given-names> </name> <name><surname>Sriprasert</surname> <given-names>Intira</given-names> </name> <name><surname>Karim</surname> <given-names>Roksana</given-names> </name> <name><surname>Shoupe</surname> <given-names>Donna</given-names> </name> <name><surname>Kono</surname> <given-names>Naoko</given-names> </name> <name><surname>Hodis</surname> <given-names>Howard N</given-names> </name> <name><surname>Mack</surname> <given-names>Wendy J</given-names> </name> <article-title>Sex steroid hormones and subclinical atherosclerosis progression in postmenopausal women</article-title> <source>European Journal of Endocrinology</source> <year>2025</year> <month>02</month> <fpage>248</fpage> <lpage>256</lpage> <volume>192</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1093/ejendo/lvaf032</object-id></element-citation></ref><ref id="cit146"><element-citation><name><surname>Anagnostis</surname> <given-names>Panagiotis</given-names> </name> <name><surname>Mikhailidis</surname> <given-names>Dimitri P.</given-names> </name> <name><surname>Blinc</surname> <given-names>Ales</given-names> </name> <name><surname>Jensterle</surname> <given-names>Mojca</given-names> </name> <name><surname>Ježovnik</surname> <given-names>Mateja K.</given-names> </name> <name><surname>Schernthaner</surname> <given-names>Gerit-Holger</given-names> </name> <name><surname>Antignani</surname> <given-names>Pier Luigi</given-names> </name> <name><surname>Studen</surname> <given-names>Katica Bajuk</given-names> </name> <name><surname>Šabović</surname> <given-names>Miso</given-names> </name> <name><surname>Poredos</surname> <given-names>Pavel</given-names> </name> <article-title>The Effect of Menopause and Menopausal Hormone Therapy on the Risk of Peripheral Artery Disease</article-title> <source>Current Vascular Pharmacology</source> <year>2023</year> <month>10</month> <fpage>293</fpage> <lpage>296</lpage> <volume>21</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.2174/0115701611263345230919122907</object-id></element-citation></ref><ref id="cit147"><element-citation><name><surname>Grady</surname> <given-names>Deborah</given-names> </name> <name><surname>Herrington</surname> <given-names>David</given-names> </name> <name><surname>Bittner</surname> <given-names>Vera</given-names> </name> <name><surname>Blumenthal</surname> <given-names>Roger</given-names> </name> <name><surname>Davidson</surname> <given-names>Michael</given-names> </name> <name><surname>Hlatky</surname> <given-names>Mark</given-names> </name> <name><surname>Hsia</surname> <given-names>Judith</given-names> </name> <name><surname>Hulley</surname> <given-names>Stephen</given-names> </name> <name><surname>Herd</surname> <given-names>Alan</given-names> </name> <name><surname>Khan</surname> <given-names>Steven</given-names> </name> <name><surname>Newby</surname> <given-names>L. Kristin</given-names> </name> <name><surname>Waters</surname> <given-names>David</given-names> </name> <name><surname>Vittinghoff</surname> <given-names>Eric</given-names> </name> <name><surname>Wenger</surname> <given-names>Nanette</given-names> </name> <name><surname>for the HERS Research Group</surname> </name> <article-title>Cardiovascular Disease Outcomes During 6.8 Years of Hormone Therapy</article-title> <source>JAMA</source> <year>2003</year> <month>03</month> <fpage>49</fpage> <volume>288</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1001/jama.288.1.49</object-id></element-citation></ref><ref id="cit148"><element-citation><name><surname>Davies</surname> <given-names>R.S.M.</given-names> </name> <name><surname>Vohra</surname> <given-names>R.K.</given-names> </name> <name><surname>Bradbury</surname> <given-names>A.W.</given-names> </name> <name><surname>Adam</surname> <given-names>D.J.</given-names> </name> <article-title>The Impact of Hormone Replacement Therapy on the Pathophysiology of Peripheral Arterial Disease</article-title> <source>European Journal of Vascular and Endovascular Surgery</source> <year>2007</year> <month>08</month> <fpage>569</fpage> <lpage>575</lpage> <volume>34</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.ejvs.2007.06.002</object-id></element-citation></ref><ref id="cit149"><element-citation><name><surname>Polyakov</surname> <given-names>D. S.</given-names> </name> <name><surname>Fomin</surname> <given-names>I. V.</given-names> </name> <name><surname>Belenkov</surname> <given-names>Yu. N.</given-names> </name> <name><surname>Mareev</surname> <given-names>V. Yu.</given-names> </name> <name><surname>Ageev</surname> <given-names>F. T.</given-names> </name> <name><surname>Artemjeva</surname> <given-names>E. G.</given-names> </name> <name><surname>Badin</surname> <given-names>Yu. V.</given-names> </name> <name><surname>Bakulina</surname> <given-names>E. V.</given-names> </name> <name><surname>Vinogradova</surname> <given-names>N. G.</given-names> </name> <name><surname>Galyavich</surname> <given-names>A. S.</given-names> </name> <name><surname>Ionova</surname> <given-names>T. S.</given-names> </name> <name><surname>Kamalov</surname> <given-names>G. M.</given-names> </name> <name><surname>Kechedzhieva</surname> <given-names>S. G.</given-names> </name> <name><surname>Koziolova</surname> <given-names>N. A.</given-names> </name> <name><surname>Malenkova</surname> <given-names>V. Yu.</given-names> </name> <name><surname>Malchikova</surname> <given-names>S. V.</given-names> </name> <name><surname>Mareev</surname> <given-names>Yu. V.</given-names> </name> <name><surname>Smirnova</surname> <given-names>E. A.</given-names> </name> <name><surname>Tarlovskaya</surname> <given-names>E. I.</given-names> </name> <name><surname>Shcherbinina</surname> <given-names>E. V.</given-names> </name> <name><surname>Yakushin</surname> <given-names>S. S.</given-names> </name> <article-title>Chronic heart failure in the Russian Federation: what has changed over 20 years of follow-up? Results of the EPOCH-CHF study</article-title> <source>Kardiologiia</source> <year>2021</year> <month>05</month> <fpage>4</fpage> <lpage>14</lpage> <volume>61</volume> <issue>4</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.18087/cardio.2021.4.n1628</object-id></element-citation></ref><ref id="cit150"><element-citation><name><surname>Appiah</surname> <given-names>Duke</given-names> </name> <name><surname>Schreiner</surname> <given-names>Pamela J.</given-names> </name> <name><surname>Demerath</surname> <given-names>Ellen W.</given-names> </name> <name><surname>Loehr</surname> <given-names>Laura R.</given-names> </name> <name><surname>Chang</surname> <given-names>Patricia P.</given-names> </name> <name><surname>Folsom</surname> <given-names>Aaron R.</given-names> </name> <article-title>Association of Age at Menopause With Incident Heart Failure: A Prospective Cohort Study and Meta‐Analysis</article-title> <source>Journal of the American Heart Association</source> <year>2016</year> <month>07</month> <volume>5</volume> <issue>8</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1161/jaha.116.003769</object-id></element-citation></ref><ref id="cit151"><element-citation><name><surname>Schierbeck</surname> <given-names>L. L.</given-names> </name> <name><surname>Rejnmark</surname> <given-names>L.</given-names> </name> <name><surname>Tofteng</surname> <given-names>C. L.</given-names> </name> <name><surname>Stilgren</surname> <given-names>L.</given-names> </name> <name><surname>Eiken</surname> <given-names>P.</given-names> </name> <name><surname>Mosekilde</surname> <given-names>L.</given-names> </name> <name><surname>Kober</surname> <given-names>L.</given-names> </name> <name><surname>Jensen</surname> <given-names>J.-E. B.</given-names> </name> <article-title>Effect of hormone replacement therapy on cardiovascular events in recently postmenopausal women: randomised trial</article-title> <source>BMJ</source> <year>2012</year> <month>10</month> <fpage>e6409</fpage> <lpage>e6409</lpage> <volume>345</volume> <issue>oct09 2</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1136/bmj.e6409</object-id></element-citation></ref><ref id="cit152"><element-citation><name><surname>Lindenfeld</surname> <given-names>JoAnn</given-names> </name> <name><surname>Ghali</surname> <given-names>Jalal K</given-names> </name> <name><surname>Krause-Steinrauf</surname> <given-names>Heidi J</given-names> </name> <name><surname>Khan</surname> <given-names>Steven</given-names> </name> <name><surname>Adams</surname> <given-names>Kirkwood</given-names> </name> <name><surname>Goldman</surname> <given-names>Steven</given-names> </name> <name><surname>Peberdy</surname> <given-names>Mary Ann</given-names> </name> <name><surname>Yancy</surname> <given-names>Clyde</given-names> </name> <name><surname>Thaneemit-Chen</surname> <given-names>Surai</given-names> </name> <name><surname>Larsen</surname> <given-names>Rhonda L</given-names> </name> <name><surname>Young</surname> <given-names>James</given-names> </name> <name><surname>Lowes</surname> <given-names>Brian</given-names> </name> <name><surname>Rosenberg</surname> <given-names>Yves D</given-names> </name> <article-title>Hormone replacement therapy is associated with improved survival in women with advanced heart failure</article-title> <source>Journal of the American College of Cardiology</source> <year>2003</year> <month>10</month> <fpage>1238</fpage> <lpage>1245</lpage> <volume>42</volume> <issue>7</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/s0735-1097(03)00938-0</object-id></element-citation></ref><ref id="cit153"><element-citation><name><surname>Liu</surname> <given-names>Longjian</given-names> </name> <name><surname>Klein</surname> <given-names>Liviu</given-names> </name> <name><surname>Eaton</surname> <given-names>Charles</given-names> </name> <name><surname>Panjrath</surname> <given-names>Gurusher</given-names> </name> <name><surname>Martin</surname> <given-names>Lisa Warsinger</given-names> </name> <name><surname>Chae</surname> <given-names>Claudia U.</given-names> </name> <name><surname>Greenland</surname> <given-names>Philip</given-names> </name> <name><surname>Lloyd-Jones</surname> <given-names>Donald M</given-names> </name> <name><surname>Wactawski-Wende</surname> <given-names>Jean</given-names> </name> <name><surname>Manson</surname> <given-names>JoAnn E.</given-names> </name> <article-title>Menopausal Hormone Therapy and Risks of First Hospitalized Heart Failure and its Subtypes During the Intervention and Extended Postintervention Follow-up of the Women's Health Initiative Randomized Trials</article-title> <source>Journal of Cardiac Failure</source> <year>2019</year> <month>09</month> <fpage>2</fpage> <lpage>12</lpage> <volume>26</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.cardfail.2019.09.006</object-id></element-citation></ref><ref id="cit154"><element-citation><name><surname>Baik</surname> <given-names>Seo H.</given-names> </name> <name><surname>Baye</surname> <given-names>Fitsum</given-names> </name> <name><surname>McDonald</surname> <given-names>Clement J.</given-names> </name> <article-title>Use of menopausal hormone therapy beyond age 65 years and its effects on women's health outcomes by types, routes, and doses</article-title> <source>Menopause</source> <year>2024</year> <month>04</month> <fpage>363</fpage> <lpage>371</lpage> <volume>31</volume> <issue>5</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1097/gme.0000000000002335</object-id></element-citation></ref><ref id="cit155"><element-citation><name><surname>Kirchhof</surname> <given-names>Paulus</given-names> </name> <name><surname>Benussi</surname> <given-names>Stefano</given-names> </name> <name><surname>Kotecha</surname> <given-names>Dipak</given-names> </name> <name><surname>Ahlsson</surname> <given-names>Anders</given-names> </name> <name><surname>Atar</surname> <given-names>Dan</given-names> </name> <name><surname>Casadei</surname> <given-names>Barbara</given-names> </name> <name><surname>Castella</surname> <given-names>Manuel</given-names> </name> <name><surname>Diener</surname> <given-names>Hans-Christoph</given-names> </name> <name><surname>Heidbuchel</surname> <given-names>Hein</given-names> </name> <name><surname>Hendriks</surname> <given-names>Jeroen</given-names> </name> <name><surname>Hindricks</surname> <given-names>Gerhard</given-names> </name> <name><surname>Manolis</surname> <given-names>Antonis S.</given-names> </name> <name><surname>Oldgren</surname> <given-names>Jonas</given-names> </name> <name><surname>Popescu</surname> <given-names>Bogdan Alexandru</given-names> </name> <name><surname>Schotten</surname> <given-names>Ulrich</given-names> </name> <name><surname>Van Putte</surname> <given-names>Bart</given-names> </name> <name><surname>Vardas</surname> <given-names>Panagiotis</given-names> </name> <name><surname>Agewall</surname> <given-names>Stefan</given-names> </name> <name><surname>Camm</surname> <given-names>John</given-names> </name> <name><surname>Baron Esquivias</surname> <given-names>Gonzalo</given-names> </name> <name><surname>Budts</surname> <given-names>Werner</given-names> </name> <name><surname>Carerj</surname> <given-names>Scipione</given-names> </name> <name><surname>Casselman</surname> <given-names>Filip</given-names> </name> <name><surname>Coca</surname> <given-names>Antonio</given-names> </name> <name><surname>De Caterina</surname> <given-names>Raffaele</given-names> </name> <name><surname>Deftereos</surname> <given-names>Spiridon</given-names> </name> <name><surname>Dobrev</surname> <given-names>Dobromir</given-names> </name> <name><surname>Ferro</surname> <given-names>José M.</given-names> </name> <name><surname>Filippatos</surname> <given-names>Gerasimos</given-names> </name> <name><surname>Fitzsimons</surname> <given-names>Donna</given-names> </name> <name><surname>Gorenek</surname> <given-names>Bulent</given-names> </name> <name><surname>Guenoun</surname> <given-names>Maxine</given-names> </name> <name><surname>Hohnloser</surname> <given-names>Stefan H.</given-names> </name> <name><surname>Kolh</surname> <given-names>Philippe</given-names> </name> <name><surname>Lip</surname> <given-names>Gregory Y. H.</given-names> </name> <name><surname>Manolis</surname> <given-names>Athanasios</given-names> </name> <name><surname>McMurray</surname> <given-names>John</given-names> </name> <name><surname>Ponikowski</surname> <given-names>Piotr</given-names> </name> <name><surname>Rosenhek</surname> <given-names>Raphael</given-names> </name> <name><surname>Ruschitzka</surname> <given-names>Frank</given-names> </name> <name><surname>Savelieva</surname> <given-names>Irina</given-names> </name> <name><surname>Sharma</surname> <given-names>Sanjay</given-names> </name> <name><surname>Suwalski</surname> <given-names>Piotr</given-names> </name> <name><surname>Tamargo</surname> <given-names>Juan Luis</given-names> </name> <name><surname>Taylor</surname> <given-names>Clare J.</given-names> </name> <name><surname>Van Gelder</surname> <given-names>Isabelle C.</given-names> </name> <name><surname>Voors</surname> <given-names>Adriaan A.</given-names> </name> <name><surname>Windecker</surname> <given-names>Stephan</given-names> </name> <name><surname>Zamorano</surname> <given-names>Jose Luis</given-names> </name> <name><surname>Zeppenfeld</surname> <given-names>Katja</given-names> </name> <article-title>2016 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with EACTS</article-title> <source>European Heart Journal</source> <year>2016</year> <month>08</month> <fpage>2893</fpage> <lpage>2962</lpage> <volume>37</volume> <issue>38</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1093/eurheartj/ehw210</object-id></element-citation></ref><ref id="cit156"><element-citation><name><surname>Fang</surname> <given-names>Margaret C.</given-names> </name> <name><surname>Singer</surname> <given-names>Daniel E.</given-names> </name> <name><surname>Chang</surname> <given-names>Yuchiao</given-names> </name> <name><surname>Hylek</surname> <given-names>Elaine M.</given-names> </name> <name><surname>Henault</surname> <given-names>Lori E.</given-names> </name> <name><surname>Jensvold</surname> <given-names>Nancy G.</given-names> </name> <name><surname>Go</surname> <given-names>Alan S.</given-names> </name> <article-title>Gender Differences in the Risk of Ischemic Stroke and Peripheral Embolism in Atrial Fibrillation</article-title> <source>Circulation</source> <year>2005</year> <month>09</month> <fpage>1687</fpage> <lpage>1691</lpage> <volume>112</volume> <issue>12</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1161/circulationaha.105.553438</object-id></element-citation></ref><ref id="cit157"><element-citation><name><surname>Van Gelder</surname> <given-names>Isabelle C</given-names> </name> <name><surname>Rienstra</surname> <given-names>Michiel</given-names> </name> <name><surname>Bunting</surname> <given-names>Karina V</given-names> </name> <name><surname>Casado-Arroyo</surname> <given-names>Ruben</given-names> </name> <name><surname>Caso</surname> <given-names>Valeria</given-names> </name> <name><surname>Crijns</surname> <given-names>Harry J G M</given-names> </name> <name><surname>De Potter</surname> <given-names>Tom J R</given-names> </name> <name><surname>Dwight</surname> <given-names>Jeremy</given-names> </name> <name><surname>Guasti</surname> <given-names>Luigina</given-names> </name> <name><surname>Hanke</surname> <given-names>Thorsten</given-names> </name> <name><surname>Jaarsma</surname> <given-names>Tiny</given-names> </name> <name><surname>Lettino</surname> <given-names>Maddalena</given-names> </name> <name><surname>Løchen</surname> <given-names>Maja-Lisa</given-names> </name> <name><surname>Lumbers</surname> <given-names>R Thomas</given-names> </name> <name><surname>Maesen</surname> <given-names>Bart</given-names> </name> <name><surname>Mølgaard</surname> <given-names>Inge</given-names> </name> <name><surname>Rosano</surname> <given-names>Giuseppe M C</given-names> </name> <name><surname>Sanders</surname> <given-names>Prashanthan</given-names> </name> <name><surname>Schnabel</surname> <given-names>Renate B</given-names> </name> <name><surname>Suwalski</surname> <given-names>Piotr</given-names> </name> <name><surname>Svennberg</surname> <given-names>Emma</given-names> </name> <name><surname>Tamargo</surname> <given-names>Juan</given-names> </name> <name><surname>Tica</surname> <given-names>Otilia</given-names> </name> <name><surname>Traykov</surname> <given-names>Vassil</given-names> </name> <name><surname>Tzeis</surname> <given-names>Stylianos</given-names> </name> <name><surname>Kotecha</surname> <given-names>Dipak</given-names> </name>  <name><surname>Dagres</surname> <given-names>Nikolaos</given-names> </name> <name><surname>Rocca</surname> <given-names>Bianca</given-names> </name> <name><surname>Ahsan</surname> <given-names>Syed</given-names> </name> <name><surname>Ameri</surname> <given-names>Pietro</given-names> </name> <name><surname>Arbelo</surname> <given-names>Elena</given-names> </name> <name><surname>Bauer</surname> <given-names>Axel</given-names> </name> <name><surname>Borger</surname> <given-names>Michael A</given-names> </name> <name><surname>Buccheri</surname> <given-names>Sergio</given-names> </name> <name><surname>Casadei</surname> <given-names>Barbara</given-names> </name> <name><surname>Chioncel</surname> <given-names>Ovidiu</given-names> </name> <name><surname>Dobrev</surname> <given-names>Dobromir</given-names> </name> <name><surname>Fauchier</surname> <given-names>Laurent</given-names> </name> <name><surname>Gigante</surname> <given-names>Bruna</given-names> </name> <name><surname>Glikson</surname> <given-names>Michael</given-names> </name> <name><surname>Hijazi</surname> <given-names>Ziad</given-names> </name> <name><surname>Hindricks</surname> <given-names>Gerhard</given-names> </name> <name><surname>Husser</surname> <given-names>Daniela</given-names> </name> <name><surname>Ibanez</surname> <given-names>Borja</given-names> </name> <name><surname>James</surname> <given-names>Stefan</given-names> </name> <name><surname>Kaab</surname> <given-names>Stefan</given-names> </name> <name><surname>Kirchhof</surname> <given-names>Paulus</given-names> </name> <name><surname>Køber</surname> <given-names>Lars</given-names> </name> <name><surname>Koskinas</surname> <given-names>Konstantinos C</given-names> </name> <name><surname>Kumler</surname> <given-names>Thomas</given-names> </name> <name><surname>Lip</surname> <given-names>Gregory Y H</given-names> </name> <name><surname>Mandrola</surname> <given-names>John</given-names> </name> <name><surname>Marx</surname> <given-names>Nikolaus</given-names> </name> <name><surname>Mcevoy</surname> <given-names>John William</given-names> </name> <name><surname>Mihaylova</surname> <given-names>Borislava</given-names> </name> <name><surname>Mindham</surname> <given-names>Richard</given-names> </name> <name><surname>Muraru</surname> <given-names>Denisa</given-names> </name> <name><surname>Neubeck</surname> <given-names>Lis</given-names> </name> <name><surname>Nielsen</surname> <given-names>Jens Cosedis</given-names> </name> <name><surname>Oldgren</surname> <given-names>Jonas</given-names> </name> <name><surname>Paciaroni</surname> <given-names>Maurizio</given-names> </name> <name><surname>Pasquet</surname> <given-names>Agnes A</given-names> </name> <name><surname>Prescott</surname> <given-names>Eva</given-names> </name> <name><surname>Rega</surname> <given-names>Filip</given-names> </name> <name><surname>Rossello</surname> <given-names>Francisco Javier</given-names> </name> <name><surname>Rucinski</surname> <given-names>Marcin</given-names> </name> <name><surname>Salzberg</surname> <given-names>Sacha P</given-names> </name> <name><surname>Schulman</surname> <given-names>Sam</given-names> </name> <name><surname>Sommer</surname> <given-names>Philipp</given-names> </name> <name><surname>Svendsen</surname> <given-names>Jesper Hastrup</given-names> </name> <name><surname>ten Berg</surname> <given-names>Jurrien M</given-names> </name> <name><surname>Ten Cate</surname> <given-names>Hugo</given-names> </name> <name><surname>Vaartjes</surname> <given-names>Ilonca</given-names> </name> <name><surname>Vrints</surname> <given-names>Christiaan Jm</given-names> </name> <name><surname>Witkowski</surname> <given-names>Adam</given-names> </name> <name><surname>Zeppenfeld</surname> <given-names>Katja</given-names> </name> <name><surname>Simoni</surname> <given-names>Leonard</given-names> </name> <name><surname>Kichou</surname> <given-names>Brahim</given-names> </name> <name><surname>Sisakian</surname> <given-names>Hamayak S</given-names> </name> <name><surname>Scherr</surname> <given-names>Daniel</given-names> </name> <name><surname>Cools</surname> <given-names>Frank</given-names> </name> <name><surname>Smajić</surname> <given-names>Elnur</given-names> </name> <name><surname>Shalganov</surname> <given-names>Tchavdar</given-names> </name> <name><surname>Manola</surname> <given-names>Sime</given-names> </name> <name><surname>Avraamides</surname> <given-names>Panayiotis</given-names> </name> <name><surname>Taborsky</surname> <given-names>Milos</given-names> </name> <name><surname>Brandes</surname> <given-names>Axel</given-names> </name> <name><surname>El-Damaty</surname> <given-names>Ahmed M</given-names> </name> <name><surname>Kampus</surname> <given-names>Priit</given-names> </name> <name><surname>Raatikainen</surname> <given-names>Pekka</given-names> </name> <name><surname>Garcia</surname> <given-names>Rodrigue</given-names> </name> <name><surname>Etsadashvili</surname> <given-names>Kakhaber</given-names> </name> <name><surname>Eckardt</surname> <given-names>Lars</given-names> </name> <name><surname>Kallergis</surname> <given-names>Eleftherios</given-names> </name> <name><surname>Gellér</surname> <given-names>László</given-names> </name> <name><surname>Guðmundsson</surname> <given-names>Kristján</given-names> </name> <name><surname>Lyne</surname> <given-names>Jonathan</given-names> </name> <name><surname>Marai</surname> <given-names>Ibrahim</given-names> </name> <name><surname>Colivicchi</surname> <given-names>Furio</given-names> </name> <name><surname>Abdrakhmanov</surname> <given-names>Ayan Suleimenovich</given-names> </name> <name><surname>Bytyci</surname> <given-names>Ibadete</given-names> </name> <name><surname>Kerimkulova</surname> <given-names>Alina</given-names> </name> <name><surname>Kupics</surname> <given-names>Kaspars</given-names> </name> <name><surname>Refaat</surname> <given-names>Marwan</given-names> </name> <name><surname>Bheleel</surname> <given-names>Osama Abdulmajed</given-names> </name> <name><surname>Barysienė</surname> <given-names>Jūratė</given-names> </name> <name><surname>Leitz</surname> <given-names>Patrick</given-names> </name> <name><surname>Sammut</surname> <given-names>Mark A</given-names> </name> <name><surname>Grosu</surname> <given-names>Aurel</given-names> </name> <name><surname>Pavlovic</surname> <given-names>Nikola</given-names> </name> <name><surname>Moustaghfir</surname> <given-names>Abdelhamid</given-names> </name> <name><surname>Yap</surname> <given-names>Sing-Chien</given-names> </name> <name><surname>Taleski</surname> <given-names>Jane</given-names> </name> <name><surname>Fink</surname> <given-names>Trine</given-names> </name> <name><surname>Kazmierczak</surname> <given-names>Jaroslaw</given-names> </name> <name><surname>Sanfins</surname> <given-names>Victor M</given-names> </name> <name><surname>Cozma</surname> <given-names>Dragos</given-names> </name> <name><surname>Zavatta</surname> <given-names>Marco</given-names> </name> <name><surname>Kovačević</surname> <given-names>Dragan V</given-names> </name> <name><surname>Hlivak</surname> <given-names>Peter</given-names> </name> <name><surname>Zupan</surname> <given-names>Igor</given-names> </name> <name><surname>Calvo</surname> <given-names>David</given-names> </name> <name><surname>Björkenheim</surname> <given-names>Anna</given-names> </name> <name><surname>Kühne</surname> <given-names>Michael</given-names> </name> <name><surname>Ouali</surname> <given-names>Sana</given-names> </name> <name><surname>Demircan</surname> <given-names>Sabri</given-names> </name> <name><surname>Sychov</surname> <given-names>Oleg S</given-names> </name> <name><surname>Ng</surname> <given-names>Andre</given-names> </name> <name><surname>Kuchkarov</surname> <given-names>Husniddin</given-names> </name> <article-title>2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with the European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS)</article-title> <source>European Heart Journal</source> <year>2024</year> <month>08</month> <fpage>3314</fpage> <lpage>3414</lpage> <volume>45</volume> <issue>36</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1093/eurheartj/ehae176</object-id></element-citation></ref><ref id="cit158"><element-citation><name><surname>Antoun</surname> <given-names>Ibrahim</given-names> </name> <name><surname>Layton</surname> <given-names>Georgia R.</given-names> </name> <name><surname>Abdelrazik</surname> <given-names>Ahmed</given-names> </name> <name><surname>Eldesouky</surname> <given-names>Mahmoud</given-names> </name> <name><surname>Zakkar</surname> <given-names>Mustafa</given-names> </name> <name><surname>Somani</surname> <given-names>Riyaz</given-names> </name> <name><surname>Ng</surname> <given-names>André</given-names> </name> <article-title>The Pathophysiology of Sex Differences in Stroke Risk and Prevention in Atrial Fibrillation: A Comprehensive Review</article-title> <source>Medicina</source> <year>2025</year> <month>04</month> <fpage>649</fpage> <volume>61</volume> <issue>4</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.3390/medicina61040649</object-id></element-citation></ref><ref id="cit159"><element-citation><name><surname>Perez</surname> <given-names>Marco V.</given-names> </name> <name><surname>Wang</surname> <given-names>Paul J.</given-names> </name> <name><surname>Larson</surname> <given-names>Joseph C.</given-names> </name> <name><surname>Virnig</surname> <given-names>Beth A.</given-names> </name> <name><surname>Cochrane</surname> <given-names>Barbara</given-names> </name> <name><surname>Curb</surname> <given-names>J. David</given-names> </name> <name><surname>Klein</surname> <given-names>Liviu</given-names> </name> <name><surname>Manson</surname> <given-names>JoAnn E.</given-names> </name> <name><surname>Martin</surname> <given-names>Lisa W.</given-names> </name> <name><surname>Robinson</surname> <given-names>Jennifer</given-names> </name> <name><surname>Wassertheil-Smoller</surname> <given-names>Sylvia</given-names> </name> <name><surname>Stefanick</surname> <given-names>Marcia L.</given-names> </name> <article-title>Effects of Postmenopausal Hormone Therapy on Incident Atrial Fibrillation</article-title> <source>Circulation: Arrhythmia and Electrophysiology</source> <year>2012</year> <month>11</month> <fpage>1108</fpage> <lpage>1116</lpage> <volume>5</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1161/circep.112.972224</object-id></element-citation></ref><ref id="cit160"><element-citation><name><surname>Magnussen</surname> <given-names>Christina</given-names> </name> <name><surname>Niiranen</surname> <given-names>Teemu J.</given-names> </name> <name><surname>Ojeda</surname> <given-names>Francisco M.</given-names> </name> <name><surname>Gianfagna</surname> <given-names>Francesco</given-names> </name> <name><surname>Blankenberg</surname> <given-names>Stefan</given-names> </name> <name><surname>Njølstad</surname> <given-names>Inger</given-names> </name> <name><surname>Vartiainen</surname> <given-names>Erkki</given-names> </name> <name><surname>Sans</surname> <given-names>Susana</given-names> </name> <name><surname>Pasterkamp</surname> <given-names>Gerard</given-names> </name> <name><surname>Hughes</surname> <given-names>Maria</given-names> </name> <name><surname>Costanzo</surname> <given-names>Simona</given-names> </name> <name><surname>Donati</surname> <given-names>Maria Benedetta</given-names> </name> <name><surname>Jousilahti</surname> <given-names>Pekka</given-names> </name> <name><surname>Linneberg</surname> <given-names>Allan</given-names> </name> <name><surname>Palosaari</surname> <given-names>Tarja</given-names> </name> <name><surname>de Gaetano</surname> <given-names>Giovanni</given-names> </name> <name><surname>Bobak</surname> <given-names>Martin</given-names> </name> <name><surname>den Ruijter</surname> <given-names>Hester M.</given-names> </name> <name><surname>Mathiesen</surname> <given-names>Ellisiv</given-names> </name> <name><surname>Jørgensen</surname> <given-names>Torben</given-names> </name> <name><surname>Söderberg</surname> <given-names>Stefan</given-names> </name> <name><surname>Kuulasmaa</surname> <given-names>Kari</given-names> </name> <name><surname>Zeller</surname> <given-names>Tanja</given-names> </name> <name><surname>Iacoviello</surname> <given-names>Licia</given-names> </name> <name><surname>Salomaa</surname> <given-names>Veikko</given-names> </name> <name><surname>Schnabel</surname> <given-names>Renate B.</given-names> </name> <article-title>Sex Differences and Similarities in Atrial Fibrillation Epidemiology, Risk Factors, and Mortality in Community Cohorts</article-title> <source>Circulation</source> <year>2017</year> <month>10</month> <fpage>1588</fpage> <lpage>1597</lpage> <volume>136</volume> <issue>17</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1161/circulationaha.117.028981</object-id></element-citation></ref><ref id="cit161"><element-citation><name><surname>Tsai</surname> <given-names>Wei-Chung</given-names> </name> <name><surname>Haung</surname> <given-names>Yaw-Bin</given-names> </name> <name><surname>Kuo</surname> <given-names>Hsuan-Fu</given-names> </name> <name><surname>Tang</surname> <given-names>Wei-Hua</given-names> </name> <name><surname>Hsu</surname> <given-names>Po-Chao</given-names> </name> <name><surname>Su</surname> <given-names>Ho-Ming</given-names> </name> <name><surname>Lin</surname> <given-names>Tsung-Hsien</given-names> </name> <name><surname>Chu</surname> <given-names>Chih-Sheng</given-names> </name> <name><surname>Jhuo</surname> <given-names>Shih-Jie</given-names> </name> <name><surname>Lee</surname> <given-names>Kun-Tai</given-names> </name> <name><surname>Sheu</surname> <given-names>Sheng-Hsiung</given-names> </name> <name><surname>Chen</surname> <given-names>Chung-Yu</given-names> </name> <name><surname>Wu</surname> <given-names>Ming-Tsang</given-names> </name> <name><surname>Lai</surname> <given-names>Wen-Ter</given-names> </name> <article-title>Hormone replacement therapy and risk of atrial fibrillation in Taiwanese menopause women: A nationwide cohort study</article-title> <source>Scientific Reports</source> <year>2016</year> <month>04</month> <volume>6</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1038/srep24132</object-id></element-citation></ref><ref id="cit162"><element-citation><name><surname>Wong</surname> <given-names>Jorge A</given-names> </name> <name><surname>Rexrode</surname> <given-names>Kathryn M</given-names> </name> <name><surname>Sandhu</surname> <given-names>Roopinder K</given-names> </name> <name><surname>Moorthy</surname> <given-names>M Vinayaga</given-names> </name> <name><surname>Conen</surname> <given-names>David</given-names> </name> <name><surname>Albert</surname> <given-names>Christine M</given-names> </name> <article-title>Menopausal age, postmenopausal hormone therapy and incident atrial fibrillation</article-title> <source>Heart</source> <year>2017</year> <month>10</month> <fpage>1954</fpage> <lpage>1961</lpage> <volume>103</volume> <issue>24</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1136/heartjnl-2016-311002</object-id></element-citation></ref><ref id="cit163"><element-citation><name><surname>Lee</surname> <given-names>Jaehoon</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Yuntae</given-names> </name> <name><surname>Park</surname> <given-names>Hyunji</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Changsoo</given-names> </name> <name><surname>Cho</surname> <given-names>Sihyun</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Jongyoun</given-names> </name> <article-title>Clinical Impact of Hormone Replacement Therapy on Atrial Fibrillation in Postmenopausal Women: A Nationwide Cohort Study</article-title> <source>Journal of Clinical Medicine</source> <year>2021</year> <month>12</month> <fpage>5497</fpage> <volume>10</volume> <issue>23</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.3390/jcm10235497</object-id></element-citation></ref><ref id="cit164"><element-citation><name><surname>Fleury</surname> <given-names>Marie-Ange</given-names> </name> <name><surname>Clavel</surname> <given-names>Marie-Annick</given-names> </name> <article-title>Sex and Race Differences in the Pathophysiology, Diagnosis, Treatment, and Outcomes of Valvular Heart Diseases</article-title> <source>Canadian Journal of Cardiology</source> <year>2021</year> <month>02</month> <fpage>980</fpage> <lpage>991</lpage> <volume>37</volume> <issue>7</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1016/j.cjca.2021.02.003</object-id></element-citation></ref><ref id="cit165"><element-citation><name><surname>Rodriguez-Arias</surname> <given-names>Juan José</given-names> </name> <name><surname>García-Álvarez</surname> <given-names>Ana</given-names> </name> <article-title>Sex Differences in Pulmonary Hypertension</article-title> <source>Frontiers in Aging</source> <year>2021</year> <month>10</month> <volume>2</volume> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.3389/fragi.2021.727558</object-id></element-citation></ref><ref id="cit166"><element-citation><name><surname>Hye</surname> <given-names>Tanvirul</given-names> </name> <name><surname>Dwivedi</surname> <given-names>Pankaj</given-names> </name> <name><surname>Li</surname> <given-names>Wei</given-names> </name> <name><surname>Lahm</surname> <given-names>Tim</given-names> </name> <name><surname>Nozik-Grayck</surname> <given-names>Eva</given-names> </name> <name><surname>Stenmark</surname> <given-names>Kurt R.</given-names> </name> <name><surname>Ahsan</surname> <given-names>Fakhrul</given-names> </name> <article-title>Newer insights into the pathobiological and pharmacological basis of the sex disparity in patients with pulmonary arterial hypertension</article-title> <source>American Journal of Physiology-Lung Cellular and Molecular Physiology</source> <year>2021</year> <month>03</month> <fpage>L1025</fpage> <lpage>L1037</lpage> <volume>320</volume> <issue>6</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1152/ajplung.00559.2020</object-id></element-citation></ref><ref id="cit167"><element-citation><name><surname>Liu</surname> <given-names>Aiping</given-names> </name> <name><surname>Schreier</surname> <given-names>David</given-names> </name> <name><surname>Tian</surname> <given-names>Lian</given-names> </name> <name><surname>Eickhoff</surname> <given-names>Jens C.</given-names> </name> <name><surname>Wang</surname> <given-names>Zhijie</given-names> </name> <name><surname>Hacker</surname> <given-names>Timothy A.</given-names> </name> <name><surname>Chesler</surname> <given-names>Naomi C.</given-names> </name> <article-title>Direct and indirect protection of right ventricular function by estrogen in an experimental model of pulmonary arterial hypertension</article-title> <source>American Journal of Physiology-Heart and Circulatory Physiology</source> <year>2014</year> <month>06</month> <fpage>H273</fpage> <lpage>H283</lpage> <volume>307</volume> <issue>3</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1152/ajpheart.00758.2013</object-id></element-citation></ref><ref id="cit168"><element-citation><name><surname>Badlam</surname> <given-names>Jessica B.</given-names> </name> <name><surname>Badesch</surname> <given-names>David</given-names> </name> <name><surname>Brittain</surname> <given-names>Evan</given-names> </name> <name><surname>Cordell</surname> <given-names>Shannon</given-names> </name> <name><surname>Ding</surname> <given-names>Tan</given-names> </name> <name><surname>Fox</surname> <given-names>Kelly</given-names> </name> <name><surname>Hemnes</surname> <given-names>Anna</given-names> </name> <name><surname>Loyd</surname> <given-names>James</given-names> </name> <name><surname>Pugh</surname> <given-names>Meredith</given-names> </name> <name><surname>Robbins</surname> <given-names>Ivan</given-names> </name> <name><surname>Yu</surname> <given-names>Chang</given-names> </name> <name><surname>Austin</surname> <given-names>Eric D.</given-names> </name> <article-title>Sex hormone exposure and reproductive factors in pulmonary arterial hypertension: a case–control study</article-title> <source>Pulmonary Circulation</source> <year>2020</year> <month>02</month> <fpage>1</fpage> <lpage>9</lpage> <volume>10</volume> <issue>1</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.1177/2045894020908786</object-id></element-citation></ref><ref id="cit169"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><source>Ministerstvo zdravookhraneniya Rossiiskoi Federatsii</source>. <article-title>Klinicheskie rekomendatsii. Migren'</article-title>. <year>2024</year>. Dostupno na: https://cr.minzdrav.gov.ru/preview-cr/295_4</mixed-citation></ref><ref id="cit170"><element-citation><name><surname>Nappi</surname> <given-names>Rossella</given-names> </name> <name><surname>Tiranini</surname> <given-names>Lara</given-names> </name> <name><surname>Sacco</surname> <given-names>Simona</given-names> </name> <name><surname>De Matteis</surname> <given-names>Eleonora</given-names> </name> <name><surname>De Icco</surname> <given-names>Roberto</given-names> </name> <name><surname>Tassorelli</surname> <given-names>Cristina</given-names> </name> <article-title>Role of Estrogens in Menstrual Migraine</article-title> <source>Cells</source> <year>2022</year> <month>04</month> <fpage>1355</fpage> <volume>11</volume> <issue>8</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.3390/cells11081355</object-id></element-citation></ref><ref id="cit171"><element-citation> <name><surname>Lee</surname> <given-names>Sa Ra</given-names> </name> <name><surname>Cho</surname> <given-names>Moon Kyoung</given-names> </name> <name><surname>Cho</surname> <given-names>Yeon Jean</given-names> </name> <name><surname>Chun</surname> <given-names>Sungwook</given-names> </name> <name><surname>Hong</surname> <given-names>Seung-Hwa</given-names> </name> <name><surname>Hwang</surname> <given-names>Kyu Ri</given-names> </name> <name><surname>Jeon</surname> <given-names>Gyun-Ho</given-names> </name> <name><surname>Joo</surname> <given-names>Jong Kil</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Seul Ki</given-names> </name> <name><surname>Lee</surname> <given-names>Dong Ock</given-names> </name> <name><surname>Lee</surname> <given-names>Dong-Yun</given-names> </name> <name><surname>Lee</surname> <given-names>Eun Sil</given-names> </name> <name><surname>Song</surname> <given-names>Jae Yen</given-names> </name> <name><surname>Yi</surname> <given-names>Kyong Wook</given-names> </name> <name><surname>Yun</surname> <given-names>Bo Hyon</given-names> </name> <name><surname>Shin</surname> <given-names>Jung-Ho</given-names> </name> <name><surname>Chae</surname> <given-names>Hee Dong</given-names> </name> <name><surname>Kim</surname> <given-names>Tak</given-names> </name> <article-title>The 2020 Menopausal Hormone Therapy Guidelines</article-title> <source>Journal of Menopausal Medicine</source> <year>2020</year> <month>09</month> <fpage>69</fpage> <volume>26</volume> <issue>2</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.6118/jmm.20000</object-id></element-citation></ref><ref id="cit172"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><source>Australasian Menopause Society.</source> <article-title>Migraine headaches, menopause and MHT/HRT.</article-title> Available at: https://menopause.org.au/hp/information-sheets/migraine-headaches-menopause-and-mht-hrt</mixed-citation></ref><ref id="cit173"><mixed-citation publication-type="commun" publication-format="web"><source>British Menopause Society</source>. <article-title>Migraine and HRT</article-title>. Av. at: https://thebms.org.uk/publications/tools-for-clinicians/migraine-and-hrt/</mixed-citation></ref><ref id="cit174"><element-citation><name><surname>Garvey</surname> <given-names>W. Timothy</given-names> </name> <name><surname>Garber</surname> <given-names>Alan J.</given-names> </name> <name><surname>Mechanick</surname> <given-names>Jeffrey I.</given-names> </name> <name><surname>Bray</surname> <given-names>George A.</given-names> </name> <name><surname>Dagogo-Jack</surname> <given-names>Samuel</given-names> </name> <name><surname>Einhorn</surname> <given-names>Daniel</given-names> </name> <name><surname>Grunberger</surname> <given-names>George</given-names> </name> <name><surname>Handelsman</surname> <given-names>Yehuda</given-names> </name> <name><surname>Hennekens</surname> <given-names>Charles H.</given-names> </name> <name><surname>Hurley</surname> <given-names>Daniel L.</given-names> </name> <name><surname>McGill</surname> <given-names>Janet</given-names> </name> <name><surname>Palumbo</surname> <given-names>Pasquale</given-names> </name> <name><surname>Umpierrez</surname> <given-names>Guillermo</given-names> </name> <article-title>American Association of Clinical Endocrinologists and American College of Endocrinology Position Statement on the 2014 Advanced Framework for a New Diagnosis of Obesity as a Chronic Disease</article-title> <source>Endocrine Practice</source> <year>2014</year> <month>09</month> <fpage>977</fpage> <lpage>989</lpage> <volume>20</volume> <issue>9</issue> <object-id pub-id-type="doi" specific-use="metadata">10.4158/ep14280.ps</object-id></element-citation></ref></ref-list><fn-group><fn fn-type="conflict"><p>The authors declare that there are no conflicts of interest present.</p></fn></fn-group></back></article>
